- De mei tot juichmaand uitverkoren, heeft toch de rijp achter de oren.
– “Mei” geldt als een ‘vrolijke lentemaand’ 🌞🌷
– maar toch kan het in mei nog vriezen of guur zijn ❄️
– met andere woorden: ‘de lente is nog niet helemaal betrouwbaar’.
Eenvoudig gezegd:
Mei is wel de maand van bloei en vreugde, ‘maar er kan nog altijd nachtvorst optreden’.
🧠 Taalbeeld: De uitdrukking speelt waarschijnlijk met twee dingen:
– “juichmaand” = maand van vreugde, bloei, voorjaar
– “de rijp achter de oren” = beeldende manier om te zeggen dat er nog “rijp”/’vorst’ schuilt achter het mooie voorjaarsweer.
Dat is een speelse variant op bekende uitdrukkingen als:
– “nog groen achter de oren zijn”
– en op traditionele ‘weerspreuken’ over mei
🌦️ Oorsprong: De inhoud sluit heel sterk aan bij oude ‘volkswijsheden over het weer in mei’, zoals:
– “Mei koel en nat, vult de schuur en ook het vat.”
– “Voor de IJsheiligen geen zomer.”
– “April doet wat hij wil”, maar ook mei kan dus nog verrassen
Waarschijnlijke achtergrond: De regel verwijst vermoedelijk naar het bekende verschijnsel van:
– ‘late nachtvorst in mei’
– vooral rond de ‘IJsheiligen’ (11–15 mei)
Daarom klinkt de zin als een ‘poëtische weerspreuk’ of een ‘literaire spreuk’ die uit de volkstaal voortkomt.
✍️ Auteur: Er is ‘geen algemeen zekere, breed erkende auteur’ aan deze regel verbonden. Dat wil zeggen:
– de zin lijkt ‘geen beroemde, eenduidig toeschrijfbare quote’ van één bekende schrijver te zijn
– hij doet eerder denken aan:
– een ‘oude weerspreuk’
– een ‘anonieme dichtregel’
– of een ‘later geformuleerde variant’ op traditionele volkswijsheid.
2. Zoele mei, boeren geschrei.
– Letterlijk:
– een “zoele” mei = een ‘warme, zachte, soms benauwde’ maand mei
– “boeren geschrei” = boeren hebben reden tot ‘klagen of jammeren’
– Figuurlijk:
– een ’te warme of zwoele meimaand’ is ‘ongunstig voor de landbouw’
– het kan wijzen op:
– ‘droogte’
– ‘slechte groei van gewassen’
– ‘minder grasopbrengst’
– soms ook ‘meer kans op ziekten, plagen of onweer’
👉 Kortom: ‘een te zachte mei werd vroeger gezien als een slecht teken voor de oogst’.
🌱 Achterliggende gedachte: In de traditionele landbouw was mei een heel belangrijke groeimaand. Gewassen, graslanden en boomgaarden hadden dan behoefte aan:
– voldoende ‘vocht’
– gematigde ’temperaturen’
– stabiel ‘voorjaarsweer’
Een ‘zoele’ mei kon betekenen:
– te ‘vroeg warm’
– te ‘droog’
– te ‘drukkend/benauwd’
– minder gunstig voor een sterke, gelijkmatige groei
Daarom: “boeren geschrei”.
🏛️ Oorsprong:
– Deze uitspraak behoort tot de ‘oude Nederlandse en Vlaamse weerspreuken’.
– Ze komt uit de ‘volksweerkunde’: traditionele wijsheden van boeren en plattelandsbevolking.
– Zulke spreuken werden ‘mondeling doorgegeven’ van generatie op generatie.
– De oorsprong ligt dus waarschijnlijk in de ‘agrarische volkscultuur van de Lage Landen’.
⚠️ Belangrijk:
– Van veel weerspreuken is ‘geen exact eerste moment van ontstaan’ bekend.
– Ze zijn meestal ‘geleidelijk gegroeid’ in het volk, niet in één keer bedacht.
✍️ Auteur:
– ‘Er is geen bekende individuele auteur.’
– Deze weerspreuk is ‘anoniem’.
– Ze wordt beschouwd als een stuk ‘volkswijsheid’, niet als een citaat van één schrijver of dichter.
🧠 Moderne kijk:
De spreuk ‘geen harde wet’, maar:
– ze weerspiegelt wel ‘praktische ervaring’ uit een landbouwsamenleving
– boeren baseerden zich vroeger op ‘langdurige observatie van weer en opbrengst’
– het is een ‘cultureel erfgoed’.
3. April mooi en rein, in mei zal ’t donker zijn.
– Als ‘april mooi, helder en droog’ verloopt
– dan zou ‘mei somberder, donkerder en natter’ worden
Simpel gezegd:
👉 ‘Een mooie april zou een mindere mei voorspellen.’
Met “donker” wordt hier meestal bedoeld:
– bewolkt
– regenachtig
– somber weer
– minder zonnig dan april
🏛️ Oorsprong: Deze spreuk komt uit de ‘volksweerkunde’:
– oude weerspreuken die generaties lang mondeling werden doorgegeven
– gebaseerd op ‘waarnemingen van boeren en plattelandsbewoners’
– vaak verbonden met landbouw en seizoensverwachtingen
Context: Het weer altijd erg belangrijk voor:
– zaaien en oogsten
– groei van gewassen
– planning van het boerenwerk
Daarom ontstonden veel van dit soort spreuken over de maanden ‘maart, april en mei’.
✍️ Auteur: Er is ‘geen bekende individuele auteur’. Waarschijnlijk:
– afkomstig uit de ‘mondelinge overlevering’
– later opgenomen in:
– almanakken
– spreekwoordenverzamelingen
– volkskundige bronnen
👉 De spreuk is dus ‘anoniem’ en behoort tot het traditionele Nederlandse taal- en volkscultuurerfgoed.
🔎 Hoe betrouwbaar is deze spreuk? Zoals de meeste weerspreuken is dit:
– ‘geen wetenschappelijke weersvoorspelling’
– maar een ‘oude ervaringsregel’
4. Het onweer in de schone mei, doet het koren bloeien op de hei.
– ‘Onweer in mei’ werd gezien als ‘gunstig voor de landbouw’.
– Men geloofde dat ‘regen en warmte in mei’ de groei van het gewas sterk bevorderen.
– De uitdrukking “doet het koren bloeien op de hei” is beeldspraak:
– zelfs op ‘arme, schrale grond’ zoals de hei zou het koren dan goed groeien.
Kort samengevat:
➡️ ‘Onweer in een mooie meimaand belooft vruchtbaarheid en een goede oogst.’
🌾 Oorsprong: Deze spreuk komt uit de ‘volkse weerswijsheid’ van de Lage Landen:
– ontstaan in een ‘agrarische samenleving’
– gebaseerd op ‘ervaringen van boeren’
– mondeling doorgegeven over generaties heen
– waarschijnlijk onderdeel van een bredere traditie van ‘mei-spreuken’ over regen, onweer en oogst
Achtergrond: Mei was een cruciale maand voor:
– de groei van graan
– de ontwikkeling van grasland
– de verwachting van de latere oogst
Daarom kregen weersverschijnselen in mei, zoals:
– regen 🌧️
– warmte ☀️
– onweer ⛈️
een bijzondere betekenis in volksgeloof en landbouwpraktijk.
✍️ Auteur: Er is ‘geen bekende individuele auteur’.
– Dit is een ‘oude volksweerspreuk’
– Zulke spreuken zijn meestal ‘anoniem’
– Ze behoren tot de ‘mondelinge traditie’, niet tot het werk van één schrijver
➡️ De “auteur” is dus eigenlijk ‘het volk’ of de ‘boerentraditie’.
🧠 Taalkundige nuance: De formulering klinkt wat ouderwets en poëtisch:
– “schone mei” = mooie, heldere of aangename meimaand
– “koren bloeien op de hei” = overdreven beeld voor uitzonderlijke vruchtbaarheid
Het is dus niet letterlijk bedoeld, maar als krachtige manier om te zeggen:
‘Goed meiweer met onweer en regen doet het gewas uitstekend.’
5. Waait de bloem in mei over het veld, een rijke oogst wordt dan voorspeld.
– Als in “mei” de ‘bloesem of bloemen rijkelijk door de wind over het veld waaien’,
– dan ziet men dat als een ’teken van gunstige groeiomstandigheden’,
– en dus als een ‘voorspelling van een goede oogst’ later in het jaar.
Eenvoudig gezegd:
🌿 ‘Veel bloei in mei = hoop op een rijke opbrengst.
De gedachte erachter is dat:
– mei een belangrijke maand is voor de ontwikkeling van gewassen,
– bloei en vruchtzetting wijzen op een gezonde natuur,
– gunstig weer in die periode vaak met landbouwsucces werd verbonden.
🌾 Oorsprong:
Deze spreuk komt zeer waarschijnlijk uit de ‘volksweerkunde’ en de ‘agrarische traditie’ in het Nederlandse taalgebied.
Kenmerken van de oorsprong:
– Het is een ‘oude volkswijsheid’.
– Zulke spreuken ontstonden onder:
– boeren,
– landarbeiders,
– tuinders,
– plattelandsbevolking.
– Ze zijn gebaseerd op ‘waarneming van natuur en seizoenen.
Culturele achtergrond: In vroegere tijden was men afhankelijk van:
– het weer,
– de bloei van planten,
– de stand van gewassen,
– en natuurlijke tekenen in de lente.
Daarom ontstonden veel spreuken over:
– mei,
– bloei,
– wind,
– regen,
– en de verwachte oogst.
✍️ Auteur:
Er is ‘geen bekende individuele auteur’ van deze weerspreuk.
Dat is heel gebruikelijk bij weerspreuken, omdat ze meestal:
– ‘mondeling zijn overgeleverd’,
– in meerdere varianten bestaan,
– uit de ‘volksmond’ komen,
– en niet oorspronkelijk door één schrijver zijn vastgelegd.
Mei spreuken vandaag:
6. Mei kan een maand zijn van niezen, jeukende ogen en loopneuzen.
– 🤧 ‘niezen’
– 👀 ‘jeukende ogen’
– 👃 ‘loopneuzen’
Met andere woorden:
– mei staat hier voor ‘hooikoortsseizoen / pollenallergieën’
– de toon is ‘nuchter en realistisch’
– de uitspraak contrasteert met het gebruikelijke, romantische beeld van de lente
Kernbetekenis:
👉 ‘Mei is aangenaam, maar niet voor iedereen onbezorgd.’
✍️ Auteur:
Het is het ‘goed verdedigbaar’ om de uitspraak aan Ellen Jackson toe te schrijven.
– de uitspraak wordt ‘breed aan Ellen Jackson toegeschreven’
– ze past ook inhoudelijk bij haar stijl als auteur van ‘informatieve, seizoensgebonden of educatieve teksten’
– de zin lijkt ‘geen traditioneel gezegde’, maar eerder een ‘moderne auteursuitspraak / boekzin’.
Belangrijk nuancepunt: Omdat zulke regels vaak:
– op ‘citatenwebsites’
– in ‘blogs’
– en in ‘secundaire overnames’
rondgaan, blijft het ideaal om de ‘oorspronkelijke publicatie’ te vinden als je een strikt bronzekere toeschrijving wilt.
🌱 Oorsprong en context:
“By May, most of the harshness of winter has passed. The sky is bright, and warm sunshine filters through the new leaves on the trees.”
Dat laat mooi zien dat Ellen Jackson mei niet alleen positief of alleen negatief beschrijft, maar ‘gelaagd’:
– 🌞 ‘heldere lucht’
– 🍃 ‘nieuwe bladeren’
– ❄️ ‘de winter is voorbij’
– 🤧 ‘maar ook allergieklachten’
Daardoor krijgt de eerste uitspraak deze betekenis:
Mei is een maand van ‘herleving en schoonheid’, maar óók van ‘lichamelijk ongemak’ voor wie gevoelig is voor pollen.
🏷️ Is het een gezegde?
Eerder is het:
– een ‘citaat’
– een ‘beschrijvende observatie’
– een ‘zin uit informatieve of literaire context’
Niet echt:
– een oud ‘Nederlands spreekwoord’
– een traditioneel ‘volksgezegde’
– een vaste uitdrukking met eeuwenoude overlevering
Dus de beste typering is:
‘Een aan Ellen Jackson toegeschreven citaat over de maand mei’.
📝 Goede formulering in het Nederlands voor de zin:
“‘May can be a month of sneezing, itchy eyes, and runny noses”
is geen traditioneel gezegde, maar een moderne, beschrijvende uitspraak die doorgaans aan Ellen Jackson wordt toegeschreven. De zin verwijst naar hooikoorts en laat een nuchtere kijk op mei zien: ‘de maand is mooi en lentachtig, maar voor sommigen ook het seizoen van allergieklachten.’
7. Roos van mei, de zon waar je op wacht, de lente is gekomen!
Het citaat “Roos van mei, de zon waar je op wacht, de lente is gekomen!” is een ‘poëtische regel’ die de komst van de lente bezingt.
– “Roos van mei” 🌹 verwijst naar bloei, schoonheid en de volle lentetijd.
– “de zon waar je op wacht” ☀️ drukt verlangen uit naar licht, warmte en hoop na de winter.
– “de lente is gekomen” 🌿 staat voor vernieuwing, nieuw leven, vreugde en optimisme.
Samengevat: het citaat verbeeldt de overgang van donkere, koude tijden naar een periode van bloei, warmte en hernieuwde levenslust.
Oorsprong: Dit is ‘geen traditioneel Nederlands gezegde of spreekwoord’, maar een ‘literair citaat’.
– Het ‘origineel is in het Engels geschreven’.
– De Nederlandse formulering is dus ‘een vertaling’, waarschijnlijk gemaakt door iemand die het citaat online deelde.
– Het citaat is ‘weinig gedocumenteerd’:
– het circuleert online,
– maar zonder duidelijke vermelding van het ‘boek’, ‘gedicht’ of ‘werk’ waarin het oorspronkelijk verscheen.
– Bronnen zoals ‘quoteambition.com’ noemen wel de naam van de auteur, maar geven ‘geen precieze primaire bronvermelding’.
Samengevat: Het gaat om een Engelstalig citaat dat later in het Nederlands is vertaald, maar waarvan de exacte oorspronkelijke publicatie niet goed te achterhalen is.
Auteur: De auteur is Irene Doura-Kavadia ✍️
– Zij is een ‘Griekse dichter en schrijver’.
– Het citaat wordt aan haar toegeschreven als ‘oorspronkelijke auteur’.
– De Nederlandse versie is dus ‘niet het origineel’, maar een vertaling van haar Engelstalige citaat.
8. Ik wil alleen maar gaan vissen. Hiervoor is de maand mei gemaakt.
De zin “Ik wil alleen maar gaan vissen. Hiervoor is de maand mei gemaakt” drukt uit:
– een verlangen naar ‘rust, natuur en eenvoud’
– vermoeidheid van het ‘alledaagse leven’
– de behoefte om ‘drukte, werk en verplichtingen’ achter zich te laten
– het idee dat ‘mei de ideale maand is voor het buitenleven’, en vooral om te vissen.
📌 In de oorspronkelijke strofe wordt een tegenstelling gemaakt tussen:
– ‘straatrumoer, boeken, handel/werk’
versus
– ‘vissen, lente, ontspanning en natuur’
De Nederlandse formulering is dus een poëtische manier om te zeggen:
‘Ik wil niets liever dan de dagelijkse sleur ontvluchten en gaan vissen; juist daarvoor lijkt mei gemaakt.’
📚 Oorsprong: De Nederlandse zin is ‘geen traditioneel Nederlands gezegde’, maar een ‘vrije vertaling’ van een strofe uit het gedicht “An Angler’s Wish”.
Oorspronkelijke Engelse strofe:
Then weary seems the street parade,
And weary books, and weary trade:
I’m only wishing to go a-fishing;
For this the month of May was made.
📌 De Nederlandse versie:
“Ik wil alleen maar gaan vissen. Hiervoor is de maand mei gemaakt”
is dus een bewerking van vooral de laatste twee regels:
– “I’m only wishing to go a-fishing;”
– “For this the month of May was made.”
Een iets letterlijker vertaling zou zijn:
‘Ik verlang er alleen maar naar om te gaan vissen; daarvoor is de maand mei gemaakt.’
✍️ Auteur: Henry van Dyke (1852–1933) was een:
– Amerikaanse schrijver
– predikant
– essayist
– dichter
– natuurliefhebber
✅ Omdat het citaat daadwerkelijk uit zijn gedicht “An Angler’s Wish” komt, kan het ‘met zekerheid’ aan hem worden toegeschreven.
