- Een bijenzwerm in mei, is een goed teken voor de wei.
– een “bijenzwerm in mei” wijst op ‘gunstige weersomstandigheden’ in het voorjaar;
– als bijen in mei sterk genoeg zijn om te zwermen, dan is er meestal:
– voldoende ‘bloei’,
– genoeg ‘nectar en stuifmeel’,
– zacht en groeizaam weer;
– dat is dan ook een “goed teken voor de wei”:
– het gras zal goed groeien,
– het vee kan profiteren van een rijke weide,
– de landbouwvooruitzichten zijn gunstig.
Kort samengevat:
🐝 ‘Sterke bijenvolken in mei’ → 🌸 ‘goede bloei en zacht weer’ → 🌱 ‘goede grasgroei in de wei’.
🌾 Oorsprong: Deze spreuk komt waarschijnlijk uit de ‘oude volkswijsheid van boeren en imkers’ in de Lage Landen.
Achtergrond:
– In vroegere tijden lette men sterk op de natuur om het weer en de oogst te voorspellen.
– ‘Bijen’ golden als belangrijke aanwijzers van:
– de kwaliteit van het voorjaar,
– de bloei van planten,
– de kans op een vruchtbaar landbouwseizoen.
– Een ‘zwerm in mei’ werd gezien als teken dat de natuur “op gang” was gekomen.
Verwante oude spreuken: Er bestaan vergelijkbare bijenspreuken, zoals:
– “Een zwerm in mei is een kar hooi waard.”
– “Een zwerm in mei is een ton goud waard.”
– “Een bijenzwerm in mei is zoveel waard als een voer hooi.”
Deze varianten laten zien dat een meizwerm vroeger als iets ‘zeer waardevols’ werd beschouwd, zowel voor de imker als voor de boer.
👤 Auteur: Deze weerspreuk heeft ‘geen bekende individuele auteur’.
– Het gaat om een ‘volksspreuk’ of ‘weerspreuk’;
– zulke uitdrukkingen zijn meestal ‘mondeling overgeleverd’;
– ze zijn in de loop van generaties ontstaan en aangepast.
👉 Daarom wordt de auteur doorgaans aangeduid als:
– ‘anoniem’
– of ‘uit de volksmond / volksoverlevering’
✨ Extra nuance:
Deze weerspreuk weerspiegelt goed hoe mensen vroeger ‘natuurverschijnselen’ koppelden aan landbouw en weer.
2. Heden schupjes (spades), morgen drupjes.
– ‘Zie je vandaag kleine wolkjes aan de hemel, dan volgt er morgen regen.’
– “Drupjes” = regendruppels.
– “Schupjes” is een dialectwoord, waarschijnlijk voor kleine, opgestapelde of schepvormige wolkjes.
Met andere woorden:
> ‘Vandaag wolkjes, morgen nat weer.’
☁️ Wat zijn die “schupjes” precies?
– kleine, verspreide wolkenplukjes
– vaak ‘schapenwolkjes’-achtige lucht
– in moderne termen mogelijk:
– ‘altocumulus’
– ‘cirrocumulus’
Volksweerkunde koppelde zulke wolken vaak aan een weersomslag.
🌍 Oorsprong: 📚 Volksweerkunde:
De spreuk komt uit de ‘volkse weerspreuken-traditie’ in het Nederlandse taalgebied, vooral waarschijnlijk uit een ‘Vlaamse of zuid-Nederlandse dialectomgeving’.
Waarschijnlijk dialectaal:
– “Heden” = vandaag
– “Schupjes” klinkt duidelijk ‘ouderwets/dialectaal’
– “Drupjes” is verkleinwoord van druppels/regendruppels
De spreuk lijkt dus:
– ‘geen literaire uitvinding’
– maar een ‘mondeling overgeleverde weerspreuk’
🧠 Meteorologische achtergrond:
Er zit best wat waarneming achter zulke spreuken:
– Kleine wolkjes op grotere hoogte kunnen wijzen op:
– vochtige lucht die binnenkomt
– een naderend front
– een verandering van stabiel naar onstabiel weer
Daarom kon men vroeger uit de lucht afleiden:
– ‘vandaag wolkjes’
– ‘morgen regen’
Vergelijkbare spreuken bestaan ook in andere talen.
✍️ Auteur: Voor zover bekend heeft deze spreuk ‘geen individuele auteur.’ Het is vrijwel zeker:
– een ‘anonieme volksweerspreuk’
– ontstaan in de ‘mondelinge traditie’
– later mogelijk opgenomen in verzamelingen van spreekwoorden of weerspreuken.
3. Als het regent in mei, is april voorbij.
– “schertsende opmerking” over het weer;
– voorbeeld van een ‘flauwe maar geestige weerspreuk’;
– zin die vooral leuk is door het ‘rijm’ / ‘mei’ / ‘voorbij’.
Kortom:
👉 De “betekenis” is vooral: ‘een quasi-wijze uitspraak die eigenlijk niets voorspelt’.
🏛️ Oorsprong: Voor zover bekend is dit ‘geen klassieke oude volksweerspreuk’ zoals bijvoorbeeld:
– ‘Avondrood, mooi weer aan boord’
– ‘Morgenrood, water in de sloot’
Deze zin lijkt eerder een ‘moderne schertsweerspreuk’:
– opgebouwd als een traditionele weerspreuk;
– maar inhoudelijk ‘zinledig of tautologisch’;
– bedoeld om grappig of ironisch te klinken.
Waarschijnlijk:
– ontstaan in de sfeer van ’taalhumor’;
– mogelijk mondeling verspreid;
– niet goed te herleiden tot één oude bron.
✍️ Auteur: Er is ‘geen algemeen erkende auteur’ van deze spreuk.
– De uitspraak wordt meestal ‘anoniem’ doorgegeven.
– Er is ‘geen bekende historische schrijver of dichter’ die er overtuigend als maker aan verbonden is.
– Daarom wordt ze doorgaans gezien als ‘volksgrapje / anonieme taalhumor’.
4. Donder in mei, klaver in de wei (klavertrom).
– ‘Onweer in de maand mei’ zou een ‘goede groei van klaver’ voorspellen.
– Met andere woorden: een ‘warme, vochtige lente’ is gunstig voor het grasland en vooral voor “klaver” in de weide.
Simpel gezegd:
– “Donder in mei” = teken van wisselvallig, zacht en vochtig weer
– “Klaver in de wei” = veel of goed groeiende klaver
🌱 Achterliggende gedachte:
De spreuk komt uit de ‘oude volksweerkunde’ en uit de ‘landbouwpraktijk’:
– Klaver groeit goed bij:
– voldoende ‘regen’
– stijgende ’temperaturen’
– een vruchtbare voorjaarsbodem
– Onweer in mei werd gezien als een teken dat:
– de lente echt op gang kwam
– er genoeg vocht in de grond zat
– het groeiseizoen sterk zou worden
Wetenschappelijk gezien:
Er zit wel een logica achter:
– Onweer gaat vaak samen met ‘regen en warmte’
– Dat helpt de plantengroei
– Het oude idee dat ‘donder en bliksem de grond extra vruchtbaar maken’ leeft ook in veel traditionele weerspreuken
👉 De ‘regen en warmte’ zijn waarschijnlijk belangrijker dan de donder zelf.
🏛️ Oorsprong: De oorsprong is waarschijnlijk:
– ‘volkskundig’
– ‘agrarisch’
– afkomstig uit de ‘Nederlandse en Vlaamse boerenmondelinge traditie’.
Dit soort spreuken ontstonden in een tijd waarin boeren sterk afhankelijk waren van:
– seizoenswaarnemingen
– natuurtekens
– mondeling overgeleverde ervaring
Waarschijnlijk kader:
– ontstaan in de ‘pre-meteorologische tijd’
– doorgegeven via:
– boeren
– almanakken
– spreekwoordenverzamelingen
– regionale dialecttradities
✍️ Auteur: ‘Er is geen bekende individuele auteur.’ Deze spreuk is vrijwel zeker:
– ‘anoniem’
– een product van ‘volksoverlevering’
– door de eeuwen heen mondeling verspreid en in varianten opgeschreven.
Dat is typisch voor weerspreuken: ze hebben meestal ‘geen “schrijver”, maar zijn collectief cultureel erfgoed.
🧾 Over “klavertrom”:
Klavertrom = klaver in overvloed — het is een dialectwoord of volkse benaming voor een rijke klaveroogst, waarbij trom vermoedelijk verwijst naar iets dat vol, rond en opgeblazen is (zoals een trommel), en dus overvloed of weelderige groei uitdrukt.
Maandspreuken mei:
5. Mooie bloemen ontluiken onder uw geniale straal, en duizend gelukkige vogels zingen, allemaal welkom bij u, mei!
Foto: Kathy Chassis Photography. Betekenis 🌷 🌼:
De zin is een ‘lyrische begroeting van de maand mei’:
> “Mooie bloemen ontluiken onder uw geniale straal, en duizend gelukkige vogels zingen, allemaal welkom bij u, mei!”
– “Mei” wordt voorgesteld als een ‘persoon’ die welkom geheten wordt.
– Haar “straal” verwijst naar de ‘zonnige, zachte, levenschenkende warmte’ van de lente.
– Door die warmte:
– ‘bloemen gaan open’
– “vogels zingen”
– ‘de natuur leeft op’
Belangrijke nuance over “geniale straal”:
In modern Nederlands klinkt “geniale” alsof het over intelligentie gaat, maar hier is dat misleidend.
Het Engelse woord “genial” betekent in oudere literaire context eerder:
– ‘vriendelijk’
– ‘zacht’
– ‘weldadig’
– ‘levenwekkend’
Een natuurlijkere Nederlandse parafrase zou dus zijn:
> ‘Mooie bloemen ontluiken onder uw weldadige stralen, en duizend blije vogels zingen u welkom, o mei!’
🖋️ Auteur: 👩🏫 Rosanna Eleanor Leprohon.
Rosanna Eleanor Leprohon was:
– een 19e-eeuwse Canadese auteur
– geboren als Rosanna Eleanor Mullins
– later bekend als ‘Mrs. Leprohon’.
Ze schreef:
– poëzie
– romans
– religieuze en sentimentele literatuur
De stijl van deze regel past ook goed bij haar:
– Victoriaans
– natuurlyrisch
– persoonificatie van de seizoenen
– vrome/gevoelige toon
📚 Oorsprong: De regel lijkt afkomstig uit een ‘Engelstalig gedicht over de maand mei’.
De Engelse vorm wordt meestal ongeveer weergegeven als:
> “Fair flowers bloom beneath thy genial ray,
and a thousand happy birds sing all welcome to thee, May!”
Let op:
– online circuleren vaak ‘licht verschillende versies’
– spelling en interpunctie kunnen verschillen
– de ‘exacte eerste publicatieplaats’ is niet altijd direct zichtbaar in populaire citatensites. Dus de veiligste formulering is:
> De regel wordt doorgaans toegeschreven aan Rosanna Eleanor Leprohon, maar de exacte bibliografische bron verdient nog verificatie in een gedrukte uitgave of betrouwbare digitale archiefbron. Deze poëtische regel over de maand mei wordt doorgaans toegeschreven aan Rosanna Eleanor Leprohon. Het is geen spreekwoord, maar een literaire versregel die de lente en de levenschenkende kracht van mei bezingt. 🔎 Samenvatting:
– Soort tekst: ‘poëtische versregel, geen spreekwoord ‘
– Betekenis: mei brengt lente, bloei, warmte en vogelzang
– “Geniale straal”: beter op te vatten als “weldadige / levenschenkende straal”
– Auteur: waarschijnlijk Rosanna Eleanor Leprohon.
– Oorsprong: vermoedelijk uit een Engelstalig 19e-eeuws gedicht over mei. 🌸 Vrije moderne vertaling:
> ‘Onder uw zachte, levenschenkende stralen bloeien de bloemen open, en talloze vrolijke vogels zingen u welkom, o mei.’
6. Mei is dan de maand, zo niet van vervulling, dan toch van belofte.
“Mei” nog niet de volle voltooiing brengt, maar wel duidelijk wijst op wat in aantocht is.
– “vervulling” = de volledige bloei, rijpheid of voltooiing
– “belofte” = de verwachting daarvan, het begin, de aankondiging
👉 De zin drukt dus uit dat mei staat voor:
– verwachting
– groei
– ontluiking
– hoop
– de aankomende zomer en bloei
Het is daarom ‘geen echte weerspreuk’ in de strikte zin, maar eerder een ‘poëtische, literaire en meditatieve uitspraak’ over de maand mei. Oorsprong: Niet Nederlands van oorsprong, maar gaat terug op een ‘Engelse formulering’:
> “May is the month, if not of fulfilment, at least of promise.”
Die zin staat in “Meditations and Devotions”, een bundel met meditatieve teksten.
– het gaat om een ‘religieus-beschouwelijke context’
– de bundel werd ‘postuum uitgegeven’
– de Nederlandse zin is dus het best te begrijpen als een ‘vertaling of parafrase’. Conclusie over de oorsprong:
– ‘geen volkse weerspreuk’
– geen traditionele Nederlandse spreuk
– maar een ‘literair-spiritueel’ citaat uit de Engelstalige traditie.
Auteur: De auteur is John Henry Newman (1801–1890).
– Engels theoloog, schrijver en kardinaal
– later een belangrijke figuur binnen de katholieke kerk
– in 2019 heilig verklaard. ⚠️ Hoewel de zin soms ook aan anderen, zoals Stijn Streuvels, is toegeschreven, is de herkomst bij John Henry Newman het best onderbouwd.
7. Mei is aangekomen, jonge mei de mooie, wevendste rozenkrans van het jaar. Ze loopt door de oostelijke gangen. Hoe laat de klaver de vroegste bij wiegt. Haar voeten blozen met zonsopgang en haar sluier zweeft in luchtige geuren over haar haar.
– “Mei is aangekomen, jonge mei de mooie”
– Mei wordt voorgesteld als een jonge, aantrekkelijke figuur.
– Dit is een klassieke ‘personificatie’: een abstract begrip krijgt menselijke trekken.
– “wevendste rozenkrans van het jaar”
– Hier wordt waarschijnlijk bedoeld: ‘de mooiste bloemenkrans van het jaar vlechtend’.
– In het Engels is dat vaak “chaplet”, wat eerder ‘bloemenkrans’ betekent dan een religieuze rozenkrans.
– “Ze loopt door de oostelijke gangen”
– Het ‘oosten’ verwijst vaak naar ‘dageraad, begin, licht, nieuw leven’.
– Mei komt dus als het ware met de ochtend en de vernieuwing.
– “de klaver de vroegste bij wiegt”
– Klaver en bijen symboliseren de ‘ontwakende natuur’, vruchtbaarheid en lenteactiviteit.
– “Haar voeten blozen met zonsopgang”
– Haar voeten kleuren als de ochtendhemel: beeld voor ‘roze ochtendlicht’ en fris begin.
– “haar sluier zweeft in luchtige geuren over haar haar”
– Haar aanwezigheid wordt verbonden met ‘bloesemgeur, zachtheid en lente-atmosfeer’.
De betekenis is ongeveer:
> ‘Mei verschijnt als de belichaming van de lente: jong, geurig, stralend en leven brengend.’
🖋️ Oorsprong: Waarschijnlijk geen “gezegde”, maar een vertaalde dichtregel. Deze tekst lijkt sterk op een ‘Nederlandse vertaling of bewerking van een Engelstalig gedicht’ uit de 19e eeuw.
De formulering doet sterk denken aan een versregel van Thomas Buchanan Read, met een opening in de trant van:
> “May is come, young May the beautiful…”
Dat soort regels komt voor in bloemlezingen en citatenverzamelingen in licht variërende vorm.
👤 Auteur: Thomas Buchanan Read.
– Geboren: 1822
– Overleden: 1872
– Nationaliteit: Amerikaans
– Bekend als: dichter én kunstschilder
Hij schreef vaak in een ‘romantische, natuurrijke stijl’, met veel:
– personificatie,
– seizoenssymboliek,
– bloemrijke taal,
– idealisering van natuur en vrouwelijkheid.
Deze passage past daar goed bij.
⚠️ Kleine nuance over de Nederlandse tekst:
De Nederlandse versie die je geeft klinkt een beetje als een ‘vrije of wat letterlijke vertaling’ en daardoor wat ongewoon.
Bijvoorbeeld:
– “rozenkrans” is waarschijnlijk beter als “bloemenkrans”
– “oostelijke gangen” klinkt onnatuurlijk; waarschijnlijk was bedoeld:
– “oostelijke paden”
– “wegen van de dageraad”
– of iets dergelijks
Dus vermoedelijk is dit ‘geen vaste klassieke Nederlandse formulering’, maar een vertaling van een Engels origineel.
💡 Mooier Nederlands parafrase:
> ‘Mei is gekomen, jonge, schone Mei, die de mooiste bloemenkrans van het jaar vlecht. Zij wandelt door de paden van de ochtend, waar de klaver de eerste bij in slaap wiegt. Haar voeten gloeien in het licht van de dageraad en haar sluier zweeft als een wolk van geur om haar heen.’
