- Het weder van Maria Geboorte duurt nog 8 weken.
> Het weer op Maria-Geboorte (8 september) zou een aanwijzing zijn voor het weer in de daaropvolgende acht weken.
Is het op 8 september bijvoorbeeld zonnig en droog, dan verwacht de spreuk nog geruime tijd mooi herfstweer. Bij regenachtig of guur weer zou ook de herfst nat of onstuimig verlopen.
‘Weder’ is hier de oudere vorm van ‘weer’.
⛪ Oorsprong:
Dit is een traditionele ‘weerspreuk’ uit de agrarische volkscultuur. Maria-Geboorte, het katholieke feest van de geboorte van Maria op ‘8 september’, vormde een herkenbaar moment in het landbouwjaar. Boeren verbonden zulke kerkelijke feestdagen aan waarnemingen over seizoenen, oogst en weersveranderingen.
Een bekendere rijmende variant luidt:
> „Het weer van Maria-Geboort duurt acht weken voort.”
De spreuk is vermoedelijk ontstaan uit langdurige volkswaarnemingen en werd mondeling en later via kalenders en almanakken doorgegeven.
✍️ Auteur:
Er is ‘geen bekende individuele auteur’.
Het gezegde behoort tot de anonieme volksoverlevering en is waarschijnlijk geleidelijk in verschillende streken en varianten ontstaan.
2. Het weer van Lieve Vrouw Geboort’ duurt gaarne zo 4 weken voort.
– Het weer op Onze-Lieve-Vrouw-Geboorte, 8 september, zou volgens de volkswijsheid ongeveer vier weken aanhouden.
– „Gaarne” betekent hier niet letterlijk ‘met plezier’, maar eerder ‘dikwijls’ of ‘pleegt te’.
– ‘„Zo vier weken”’ betekent: ‘ongeveer vier weken’.
– „Geboort’” is de dichterlijke inkorting van ‘geboorte’, zodat het rijmt op ‘voort’.
In hedendaags Nederlands:
> ‘Het weer op 8 september blijft vaak ongeveer vier weken hetzelfde.’
📜 Oorsprong:
Het is een ’traditionele weerspreuk uit de katholieke volks- en landbouwcultuur’. Vroeger gebruikte men kerkelijke feest- en heiligendagen als herkenbare punten in de kalender. Onze-Lieve-Vrouw-Geboorte is het feest van de geboorte van Maria en valt op ‘8 september’.
Boeren en buitenlieden verbonden zulke dagen aan waarnemingen over:
– het komende herfstweer;
– oogst- en zaaitijden;
– regen en droogte;
– temperatuur en wind.
Er bestaan in Nederland, Vlaanderen en Duitstalige gebieden vergelijkbare spreuken waarin het weer rond Maria-Geboorte bepalend wordt geacht voor de daaropvolgende weken.
✍️ Auteur:
Er is ‘geen bekende individuele auteur’.
Het gezegde behoort tot de mondeling overgeleverde volkswijsheid en is later opgenomen in verzamelingen van weerspreuken en spreekwoorden. De rijmende formulering heeft waarschijnlijk geholpen om de spreuk gemakkelijk te onthouden.
3. Het weer van Lieve Vrouwe Geboort’ (8 sept) duurt gaarne nog een maandje voort.
Deze weerspreuk betekent dat het weer op ‘8 september’ volgens de volkswijsheid een aanwijzing geeft voor het weer in de daaropvolgende maand:
– mooi en droog op 8 september:
→ mogelijk nog weken nazomerweer;
– koud of regenachtig:
→ mogelijk een langere periode met wisselvallig herfstweer.
“Gaarne” betekent hier ‘doorgaans’ of ‘naar men zegt’. het is een traditionele observatie.
⛪ Oorsprong:
‘Lieve Vrouwe Geboorte’ is de katholieke feestdag van de ‘Geboorte van Maria’, gevierd op ‘8 september’. Vroeger gebruikte men kerkelijke feestdagen als herkenbare ijkpunten in het landbouwjaar. Rond zulke dagen ontstonden veel ‘boeren- en weerspreuken’.
De rijmende formulering — ‘Geboort’ / ‘voort’ — maakte de spreuk gemakkelijk te onthouden. Zij behoort waarschijnlijk tot de Nederlandse en Vlaamse mondelinge volks- en almanaktraditie. Een exacte eerste vindplaats is niet algemeen bekend.
✍️ Auteur:
Er is ‘geen bekende individuele auteur’.
De spreuk is anoniem overgeleverd en geldt als een ‘volksspreuk of boerenwijsheid’, mogelijk later opgetekend in kalenders, almanakken en verzamelingen van weerspreuken.
Kortom:
een anonieme weerspreuk rond Maria-Geboorte, gebaseerd op traditionele seizoenswaarnemingen.
4. Mooi weer op Maria’s geboorte ( 8 sept. ), dit weer gaat nog vier of acht weken zo voort.
Deze ‘weerspreuk’ zegt dat mooi weer op ‘8 september’, het kerkelijke feest van ‘Maria-Geboorte’, zou worden gevolgd door nog vier tot acht weken mooi of rustig herfstweer.
Het is dus een volkskundige voorspelling van een lange ‘nazomer’.
⛪ Oorsprong:
De spreuk komt uit de ‘katholieke agrarische volkscultuur’. Boeren en tuinders verbonden weersverwachtingen vroeger vaak aan vaste heiligen- en feestdagen. Zulke kalenderdagen fungeerden als herkenningspunten in het landbouwjaar.
‘Maria-Geboorte’ wordt sinds de vroege middeleeuwen op ‘8 september’ gevierd. De weerspreuk is waarschijnlijk via ‘mondelinge overlevering ontstaan in Nederland of Vlaanderen’ en kent verschillende formuleringen. De uitdrukking “vier of acht weken” kan een samenvoeging zijn van regionale varianten waarin óf vier óf acht weken werd voorspeld.
✍️ Auteur:
Er is ‘geen bekende individuele auteur’. Het betreft een ‘anonieme volksspreuk’, die waarschijnlijk generaties lang mondeling is doorgegeven en later in spreukenverzamelingen, volkskalenders en almanakken is opgetekend.
5. Mooi weer op Maria-Geboort ( 8 sept. ), duurt nog vier of acht weken voort.
De spreuk zegt: als het op 8 september (Maria-Geboorte) mooi weer is, dan houdt die goede weersperiode nog vier tot acht weken aan — dus tot ongeveer half oktober of begin november. Het is een vorm van weersvoorspelling gebaseerd op de gedachte dat het weer rond bepaalde vaste heiligendagen “omslaat” of juist een patroon voor de komende tijd zet.
Variaties van deze spreuk komen in verschillende regio’s voor, bijvoorbeeld: “Mooi weer op Maria Geboord, duurt nog vier of acht dagen voort” en in het Limburgs: “Het weder van Maria Geboorte duurt nog acht weken”. Een andere versie luidt: “Mooi weer op Maria’s geboorte (8-9), dit weer gaat nog vier of acht weken zo voort”.
Herkomst:
– Datum:
8 september is in de katholieke kalender het feest van Maria-Geboorte (Nativitas Mariae), negen maanden na Maria Onbevlekte Ontvangenis op 8 december.
Auteur:
Zoals bij vrijwel alle weerspreuken is er ‘geen individuele auteur’. Het zijn eeuwenoude, ‘mondeling overgeleverde boerenregels die generaties lang zijn doorgegeven’ en pas later verzameld en opgeschreven zijn (bijvoorbeeld in negentiende- en twintigste-eeuwse volkskundige bronnen en heiligenkalenders). Ze ontstonden in de agrarische samenleving, waarin het weer rond vaste heiligendagen nauwlettend werd bijgehouden om oogst- en zaaimomenten te plannen.
– Patroon:
Dit type spreuk volgt een vast stramien dat je bij tientallen heiligendagen terugziet — bijvoorbeeld ook bij Sint-Gillis (1 sept.) en Sint-Egidius, waar vergelijkbare “vier weken”-regels gelden. Het weerspreukengenre als geheel wordt toegeschreven aan de volksastrologie en agrarische traditie van heel West-Europa, niet aan één schrijver.
6. Op Maria-Geboort (8 sept.), trekken de zwaluwen (huis- en boerenzwaluw) voort.
Het gezegde “Op Maria-Geboort (8 sept.), trekken de zwaluwen voort” betekent dat rond ‘8 september’, het kerkelijke feest van ‘Maria-Geboorte’, de zwaluwen zich verzamelen en hun najaarstrek naar warmere streken beginnen.
Met ‘zwaluwen’ worden vooral bedoeld:
– de ‘boerenzwaluw’;
– de ‘huiszwaluw’.
Het is geen nauwkeurige natuurwet:
veel zwaluwen vertrekken pas later in september of zelfs in oktober. De datum markeert vooral het ‘begin van de trekperiode’.
📜 Oorsprong:
Dit is een traditioneel ‘volks- en kalendergezegde’ uit de Nederlanden. In de agrarische samenleving werden kerkelijke feestdagen gebruikt als herkenbare ijkpunten voor veranderingen in weer, seizoenen, landbouw en diergedrag.
‘Maria-Geboorte’, op 8 september, viel ongeveer samen met:
– het korter worden van de dagen;
– het einde van de zomer;
– het verzamelen en wegtrekken van zwaluwen.
De rijmende woorden “Geboort” en “voort” maakten het gezegde gemakkelijk te onthouden en mondeling door te geven.
✍️ Auteur:
Er is ‘geen individuele auteur bekend’. Het gezegde behoort tot de anonieme mondelinge volkstraditie en is waarschijnlijk in de loop van generaties ontstaan. Personen die het later in spreuken-, volkskunde- of weerkalenders optekenden, zijn dus ‘verzamelaars’, niet noodzakelijk de oorspronkelijke makers.
De toevoeging “(huis- en boerenzwaluw)” lijkt bovendien een moderne verduidelijking en zal vermoedelijk geen onderdeel van de oudste formulering zijn geweest.
Maandspreuken september:
7. Ik denk dat ik me gewoon september-achtig voel. Alle bomen veranderen van kleur, de dagen worden heel helder – met een beetje rook aan de horizon van brandende bladeren. Pompoenen beginnen uit te komen.
“Een septembergevoel” betekent het ervaren van de kenmerkende sfeer van de vroege herfst:
– frisse, heldere dagen en koelere nachten
– bladeren die beginnen te verkleuren
– pompoenen en andere tekenen van de oogsttijd
– een licht gevoel van nostalgie, rusteloosheid of heimwee
In deze context beschrijft de spreker niet alleen het weer. Hij verlangt naar zijn huis op het platteland en voelt dat het tijd is om terug te keren. “Septemberachtig” is een verzonnen, maar gemakkelijk te begrijpen bijvoeglijk naamwoord dat ‘herfstachtig in zowel sfeer als gevoel’ betekent.
De verwijzing naar “rook aan de horizon van brandende bladeren” weerspiegelt een ooit gangbare Amerikaanse herfsttraditie die nu op veel plaatsen verboden is.
📚 Oorsprong en auteur:
De passage komt uit “The Cricket in Times Square” van George Selden, voor het eerst gepubliceerd in 1960 en geïllustreerd door Garth Williams.
Het wordt uitgesproken door Chester Cricket, die in New York woont maar zijn huis op het platteland van Connecticut mist. De herinneringen aan het seizoen drukken zijn groeiende heimwee uit.
George Selden was het pseudoniem van de Amerikaanse schrijver George Selden Thompson (1929-1989).
📝 Opmerking:
Dit is geen oud spreekwoord of traditioneel gezegde. Het is een literair citaat dat geassocieerd wordt met Seldens roman. De charme ervan komt van het bedachte woord ‘septemberachtig’, dat de beelden, geuren, het weer en het weemoedige gevoel van de vroege herfst in één uitdrukking samenvat.
8. Jij was mijn septemberlied. De zomer duurde te lang.
> “Jij was mijn septemberlied / De zomer duurde te lang.”
Dit is een tekstregel uit “September Song”, uitgebracht in 2016 door de Engelse singer-songwriter JP Cooper. Het nummer verscheen later op zijn debuutalbum ‘Raised Under Grey Skies’ (2017).
Het is dus ‘een songtekst, geen traditioneel spreekwoord of gevestigde uitspraak’. JP Cooper zong en schreef mee aan het nummer, dus het wordt meestal aan hem toegeschreven, hoewel er ook andere co-auteurs op de lijst staan.
💭 Betekenis:
Het nummer roept nostalgische herinneringen op aan een romance uit de tijd dat de verteller ongeveer vijftien was:
– “Jij was mijn septemberlied”
— de persoon wordt geassocieerd met september, het einde van de zomer en een gedenkwaardige periode van jonge liefde.
– “De zomer duurde te lang”
— de zomer leek langzaam voorbij te gaan, misschien omdat hij ernaar uitkeek om die persoon weer te zien als de school weer begon.
– In bredere zin drukken de regels uit hoe ‘de tijd eindeloos kan lijken in de adolescentie’, terwijl die jeugdrelaties later afstandelijk en vluchtig lijken.
De zin heeft een bitterzoete herfstachtige sfeer: ‘een gekoesterde liefde die wordt herinnerd nadat de relatie en de jeugd voorbij zijn’.
9. De herfst is een wonder op zich.
De zin is eenvoudig en suggestief, niet diepgaand of filosofisch. Het zegt dat de herfst een eigen, unieke schoonheid of magie heeft – anders dan de frisheid van de lente, de warmte van de zomer of de stilte van de winter.
“Een wonder op zich” suggereert dat de herfst niet vergeleken hoeft te worden met de andere seizoenen; ze staat op zichzelf met een bijzondere charme (frisse lucht, veranderende bladeren, oogstbeelden, gezelligheid).
– Context:
Het wordt meestal decoratief gebruikt – op herfstdecoratie in huis, in seizoensgebonden berichten op sociale media of als motto voor teksten met een herfstthema – meer als een esthetische uiting dan als een citaat met diepe literaire betekenis.
– Oorsprong:
Het is niet terug te voeren op een historische dichter of literaire klassieker – het is een modern inspirerend citaat, het soort dat gebruikt wordt voor wenskaarten, seizoensgebonden blogposts en bijschriften op sociale media, in plaats van voor een roman of gepubliceerde dichtbundel.
Dus als je het op een mok, bord of Pinterest-afbeelding zag, dan past het perfect bij dat genre citaten.
Auteur:
Dit citaat wordt toegeschreven aan Laura Jaworski, een hedendaagse schrijfster die bekend staat om haar korte, gezellige seizoenscitaten en gedichten (ze heeft een persoonlijke website/blog waar ze verzamelingen herfst-, winter- en feestdagspreuken publiceert). De zin “De herfst heeft een eigen wonder” komt voor in haar verzameling herfstcitaten en -gedichten.
