- Droog zal ’t voorjaar zijn, is ’t met Sint Lambert ( 17 sept. ) zonneschijn.
– ‘Als op Sint-Lambert, 17 september, de zon schijnt, zou het daaropvolgende voorjaar droog worden.’
– Het is een traditionele ‘weerspreuk’:
men verbond het weer op een heiligendag aan het verwachte weer in een later seizoen.
📜 Oorsprong:
De spreuk komt voort uit de oude ‘agrarische volksweerkunde’ van de Lage Landen. Boeren en landarbeiders gebruikten vaste kalenderdagen — vaak naam- of feestdagen van heiligen — als herkenningspunten voor:
– zaaien en oogsten;
– de overgang van de seizoenen;
– verwachtingen over regen, vorst en droogte.
Sint-Lambert verwijst naar Lambertus van Maastricht, een bisschop uit de 7e eeuw die waarschijnlijk omstreeks 705 werd gedood. Zijn kerkelijke feestdag valt op 17 september. Vooral in de Zuidelijke Nederlanden en het prinsbisdom Luik was zijn verering belangrijk.
De spreuk is vermoedelijk eerst ‘mondeling overgeleverd’ en later opgenomen in verzamelingen van weerspreuken, volkskalenders en almanakken. Zonder een specifieke bronvermelding is niet vast te stellen wanneer deze exacte formulering voor het eerst op schrift verscheen.
✍️ Auteur:
Er is ‘geen bekende individuele auteur’.
Het gezegde behoort tot de ‘anonieme volksoverlevering’. Eventuele schrijvers of samenstellers van almanakken hebben de spreuk waarschijnlijk alleen opgetekend of taalkundig aangepast; zij zijn niet noodzakelijk de oorspronkelijke bedenkers.
2. Donder in september, sneeuw in maart.
“Donder in september, sneeuw in maart” is een oude ‘weerspreuk’. Ze voorspelt dat wanneer het in september onweert, er in de daaropvolgende maart nog sneeuw zal vallen.
Het rijm maakte de uitspraak vooral gemakkelijk te onthouden.
📜 Oorsprong:
De spreuk komt uit de ‘Nederlandstalige agrarische volkscultuur’. Boeren en buitenmensen gebruikten zulke weerspreuken om seizoenspatronen te onthouden en het komende weer te voorspellen. Ze werden mondeling overgeleverd en later verzameld in volkskundige werken, kalenders en almanakken.
Een exacte plaats of datum van ontstaan is niet met zekerheid bekend.
✍️ Auteur:
Er is ‘geen bekende individuele auteur’.
Het gezegde behoort tot de anonieme volksoverlevering en is waarschijnlijk in de loop van generaties ontstaan en aangepast.
3. Sint Lambert (17 sept.) brengt de kaart, heel spoedig bij de haard.
“Sint-Lambert brengt de kaart, heel spoedig bij de haard” betekent dat rond Sint-Lambertusdag, 17 september, het weer merkbaar kouder wordt en de avonden langer worden. Mensen gaan weer vaker binnen zitten, bij het haardvuur, om bijvoorbeeld te ‘kaarten’.
– ‘de kaart’ = het kaartspel, als huiselijk tijdverdrijf
– ‘bij de haard’ = binnenshuis, vanwege het koudere herfstweer
Vrij vertaald:
‘Na 17 september begint het echte herfstseizoen en verplaatst het sociale leven zich weer naar binnen.’
Oorsprong 📜:
Het is een ‘oude Nederlandse/Vlaamse weerspreuk uit de agrarische volkscultuur’. Heiligendagen dienden vroeger als herkenbare punten op de kalender om veranderingen in weer, landbouw en seizoenen aan te duiden.
Sint-Lambertus was bisschop van Maastricht en later verbonden met Luik; zijn feestdag valt op 17 september. De spreuk berust op de ervaring dat vanaf half september de nachten kouder worden en de behoefte aan vuur en huiselijke bezigheden toeneemt.
Auteur ✍️:
Er is ‘geen bekende individuele auteur’.
Het gezegde geldt als ‘anonieme volksoverlevering’ en is waarschijnlijk mondeling ontstaan. Zulke spreuken werden later opgenomen in almanakken en verzamelingen van weerspreuken.
Een oudere spelling kan luiden:
> “Sint-Lambert brengt de kaart, heel spoedig bij den haard.”
Het rijm tussen ‘kaart’ en ‘haard’ hielp om de spreuk gemakkelijk te onthouden.
Maandspreuken september:
4. Septembertruien geven mij een prachtig gevoel.
De zin drukt plezier uit over het begin van de herfst: in september wordt het koeler en kunnen de truien weer uit de kast. Die geven zowel ‘letterlijk warmte’ als een ‘gezellig, prettig gevoel’.
Er zit ook een kleine woordspeling in de formulering:
– “Septembertruien”:
truien die je in september draagt.
– Met andere interpunctie:
“September: truien geven mij een warm gevoel.”
Vooral met ‘warm gevoel’ werkt de dubbele betekenis goed: een trui verwarmt én roept behaaglijkheid op.
Oorsprong en auteur 🖊️:
Dit is ‘geen oud spreekwoord of traditioneel gezegde’, maar een ‘moderne, humoristische seizoensspreuk’.
De bekendste versie luidt ongeveer:
> “September – truien geven mij weer een warm gevoel.”
Deze spreuk wordt doorgaans toegeschreven aan Loesje, het Nederlandse collectief dat bekendstaat om korte, speelse posterspreuken. Er is dus geen afzonderlijke auteur bekend; Loesje-teksten worden collectief gepubliceerd.
De versie met “een prachtig gevoel” lijkt een latere variant of vrije aanpassing van de bekendere formulering met “een warm gevoel”.
5. Maar als de herfst aanbreekt en de zomer tegen zijn verraderlijke reet schopt, zoals altijd op een dag ergens na midden september, blijft hij een tijdje als een oude vriend die je hebt gemist.
King ‘personifieert de seizoenen’:
– De herfst “schopt de zomer eruit”:
de herfst doet zijn intrede op plotselinge en krachtige wijze en verdringt de zomer.
– De “verraderlijke zomer”:
de zomer is onbetrouwbaar of bedrieglijk; het lijkt alsof hij zal aanhouden, maar dan verdwijnt hij abrupt.
– De herfst “blijft… als een oude vriend”:
eenmaal aangekomen voelt de herfst vertrouwd, troostend en welkom aan, alsof een gemiste vriend is teruggekeerd voor een lang bezoek.
De zin vangt de plotselinge overgang van zomer naar herfst in New England en combineert rauwe humor (“iemand de kont schoppen”) met warmte en nostalgie.
> Sommige edities schrijven “awhile” in plaats van “a while”, maar verder wordt de formulering doorgaans correct geciteerd.
📚 Auteur en herkomst:
De zin is van Stephen King, afkomstig uit zijn roman “Salem’s Lot”, die voor het eerst verscheen in 1975. De zin komt voor in de beschrijving van de herfst in een klein stadje in Maine door de verteller, en niet als dialoog van een personage.
