- Kruipen de muizen in de grond, ze maken een strenge winter kond (mogelijk).
– Als je ziet dat ‘muizen zich extra diep/steeds meer in de grond ingraven’, dan zouden ze dat doen omdat ‘ze (op tijd) voorvoelen dat de winter streng zal worden’.
– Het is dus een ‘weerspreuk / boerenwijsheid’:
Een ‘waarneming (muizen in de grond)’:
→ een ‘verwachting (strenge winter)’.
> ℹ️ Let op:
Dit is ‘folklore’. Muizen-gedrag kan ook met ‘voedsel, schuilplaatsen, dichtheid van populaties’ en andere omstandigheden te maken hebben.
Oorsprong 📜:
– Dit gezegde valt onder de categorie ‘volksweerkunde’ (meteorologische folklore).
– Soortgelijke uitspraken komen in verschillende vormen voor in Europa:
– In het bijzonder in streken waar mensen veel met ‘natuurwaarnemingen’ werkten als “vooruitblik”.
– ‘Een exacte, enkelvoudige oorsprong’ (één boek, één auteur, één datum) is meestal ‘niet hard te documenteren’ voor dit soort spreekwoorden/spreukregels.
– Ze zijn vaak ‘mondeling overgeleverd’ en later in verzamelwerken terechtgekomen.
Auteur 👤:
– Bekende individuele auteur:
– ‘Onbekend’
– Het gezegde is doorgaans ‘anoniem’ (volksgezegde) en wordt niet aan één auteur gekoppeld.
2. In de wijnmaand zon, winter kent geen pardon.
– Als ‘de “wijnmaand” (oktober) een zonnige maand’ heeft:
– dan volgt er een ‘strenge winter’ waar je ‘geen ontkomen aan’ hebt (“geen pardon” = niet mild/geen genade).
Kortom:
‘Zon in oktober = ijs en kou later.’
📅 Oorsprong:
– Dit is een ‘Nederlands weer-rijmpje/spreekwoord’ (een ‘spreuken-wijsheidje’), dat typisch is voor volkse kalenderwijsheid.
– “Wijnmaand” is een oudere benaming voor ‘oktober’ (de maand waarin vaak de druivenoogst en wijnbereiding centraal staan, of waarin men met wijnoogst-activiteiten rekent).
– Zulke gezegden zijn meestal ‘gebaseerd op volkswaarnemingen’ en seizoensinterpretaties.
> Er is meestal ‘geen één specifieke “uitvinder”’ bekend; het hoort bij de traditie van mondelinge overlevering en later verzamelde spreuken.
✍️ Auteur:
– ‘Een bekende auteur is niet vastgesteld.’
– Het gezegde wordt doorgaans behandeld als ‘anoniem volksrijm’ / ‘kalenderspreuk’ dat door de tijd heen is doorgegeven.
3. Warme oktoberdagen, februarivlagen.
Dit is een oude ‘weerspreuk’. Ze wil zeggen:
> Als oktober opvallend warm is, zou februari onstuimig en winters weer brengen.
Met „februarivlagen” worden doorgaans koude windvlagen, regen-, hagel- of sneeuwbuien bedoeld. De spreuk verwoordt het volksgeloof dat een zachte herfst later door een gure wintermaand wordt „gecompenseerd”.
📜 Oorsprong:
De spreuk behoort tot de traditionele ‘boeren- en volksweerkunde’ van het Nederlandse taalgebied, waarschijnlijk ook bekend in Vlaanderen. Zulke rijmende regels werden mondeling doorgegeven en hielpen boeren om seizoensverwachtingen te onthouden.
Een precieze ontstaansdatum of eerste schriftelijke bron is voor deze spreuk niet algemeen bekend.
✍️ Auteur:
Er is ‘geen bekende individuele auteur’.
De spreuk wordt beschouwd als ‘anonieme volkswijsheid’ en niet als een citaat van een bepaalde schrijver.
Spelling:
Volgens de huidige Nederlandse spelling worden ‘oktoberdagen’ en ‘februarivlagen’ met een kleine letter en aaneengeschreven.
Maandspreuken oktober:
4. Hallo oktober, ik heb je gemist.
“Hallo oktober, ik heb je gemist” drukt blijdschap uit over de terugkeer van oktober en de herfst.
De maand wordt ‘verpersoonlijkt’, alsof ze een oude vriend is die na lange tijd terugkomt.
De uitspraak roept vaak associaties op met:
– herfstkleuren en vallende bladeren;
– koelere dagen;
– gezelligheid en warme dranken;
– verlangen naar rust en verandering.
📜 Oorsprong:
Het is geen traditioneel Nederlands spreekwoord of oud gezegde. Het is een vertaling van de Engelse formulering:
> “Hello October, I’ve missed you.”
Deze zin wordt vooral gebruikt als seizoensgebonden tekst op sociale media, blogs, wenskaarten en decoratieve afbeeldingen. Hij is vermoedelijk populair geworden via internet en sociale media, met name vanaf de jaren 2010. Een exacte eerste vindplaats is niet bekend.
✍️ Auteur:
Er is ‘geen betrouwbaar vastgestelde auteur’.
De uitspraak kan daarom het best worden aangeduid als:
> ‘Auteur onbekend / anonieme internetquote’.
De zin wordt soms in verband gebracht met bekende citaten over oktober, maar moet niet worden verward met het citaat van L.M. Montgomery uit “Anne of Green Gables”:
> “I’m so glad I live in a world where there are Octobers.”
> — L.M. Montgomery
5. Ik ben zo blij dat ik in een wereld leef waar oktober bestaat.
De zin drukt ‘vreugde, dankbaarheid en verwondering over de schoonheid van oktober’ uit, en dan vooral de herfstkleuren en de sfeer van die maand. Het weerspiegelt een optimistisch vermogen om geluk te vinden in de natuur en de wisselende seizoenen.
In bredere zin viert het ‘het waarderen van de eenvoudige genoegens van het leven’.
📖 Oorsprong:
Het citaat is afkomstig uit de roman “Anne of Green Gables”, die voor het eerst verscheen in 1908. De woorden worden uitgesproken door de fantasierijke hoofdpersoon Anne Shirley, terwijl ze het herfstlandschap bewondert.
Het volledige fragment luidt:
> “Ik ben zo blij dat ik in een wereld leef waarin oktober bestaat. Het zou vreselijk zijn als we gewoon van september naar november zouden springen, nietwaar?”
Het citaat komt voor in hoofdstuk 16, getiteld “Diana Is Invited to Tea with Tragic Results” (Diana wordt uitgenodigd voor de thee, met tragische gevolgen).
✍️ Auteur: Lucy Maud Montgomery.
Bekend onder de naam L. M. Montgomery (1874–1942); zij was een Canadese schrijfster die vooral beroemd werd met de “Anne of Green Gables”-reeks.
6. Luister! De wind steekt op en de lucht is wild van bladeren. We hebben onze zomeravonden gehad, nu voor de oktoberavond!
De regels:
> “Listen! The wind is rising, and the air is wild with leaves. We have had our summer evenings, now for October eves!”
betekenen dat:
– ‘Het weer verandert’ (de wind steekt op en de herfst doet zijn intrede).
– ‘Bladeren door de lucht vliegen’ – een typisch herfstbeeld.
– De spreker zegt eigenlijk:
“We hebben genoten van de zomeravonden; nu is de herfst aangebroken – tijd voor oktoberavonden.”
Het markeert een ‘sfeerverandering’: van de warme, langgerekte zomeravonden naar de koelere, meer dramatische avonden van oktober.
🏛️ Oorsprong:
Deze regels zijn afkomstig uit het gedicht “The Octave” van Humbert Wolfe (gepubliceerd in zijn bundels in het begin van de 20e eeuw).
✍️ Auteur: Humbert Wolfe
– Gedicht: doorgaans aangeduid als “The Octave”
📌 Korte context / sfeer:
Wolfes werk kenmerkt zich vaak door:
– ‘dramatische beelden van de seizoenen’
– een gevoel van ‘onvermijdelijke verandering’
– een poëtische toon die iets ‘aankondigt’ (“Listen!”)
🔍 Opmerking (over de zekerheid van toeschrijving):
Poëtische regels worden online soms met fouten overgenomen. Maar ‘deze specifieke formulering’ wordt breed toegeschreven aan Humbert Wolfe, met name via verwijzingen naar “The Octave.”
7. Er is een milieuvriendelijk ontbladeringsmiddel gevonden: de herfst.
De zin is een humoristische paradox:
> “Er is een milieuvriendelijk ontbladeringsmiddel gevonden: de herfst.”
Een ‘ontbladeringsmiddel’ is doorgaans een chemisch product dat ervoor zorgt dat planten hun bladeren verliezen; dit wordt vaak geassocieerd met milieuschade, met name door middelen als Agent Orange. De herfst bereikt op natuurlijke wijze hetzelfde zichtbare resultaat: loofbomen verliezen hun bladeren zonder tussenkomst van chemicaliën.
De grap schuilt in het beschrijven van een seizoen alsof het een nieuw uitgevonden commercieel product is. Daarnaast drijft de uitspraak de spot met beweringen dat industriële of chemische producten ‘milieuvriendelijk’ zouden zijn.
Herkomst en auteur:
De uitspraak wordt toegeschreven aan Fons Jansen (1925–1991),
een Nederlandse cabaretier, schrijver en humorist die bekendstond om zijn bondige woordspelingen en ironische observaties.
In sommige versies wordt ‘uitgevonden’ gebruikt in plaats van ‘gevonden’.
De uitspraak deed in de tweede helft van de twintigste eeuw de ronde als een van Jansens aforismen of cabaret-oneliners. Omdat in standaardcitatenverzamelingen niet eenduidig wordt verwezen naar een specifieke eerste voorstelling of publicatie, is het het veiligst om te spreken van een uitspraak die ‘vaak aan Fons Jansen wordt toegeschreven’, in plaats van deze zonder nadere documentatie aan een specifiek werk te koppelen.
