- Komt van het land de veldmuis, breng dan turf en hout in huis.
– ‘Als de veldmuizen uit het veld in de buurt van je huis komen’,
– dan is het meestal ‘een teken dat het buiten moeilijker wordt om voedsel te vinden’ (bv. door droogte, winterweer of gebrek aan gewassen).
– ‘Daarom moet je op tijd zorgen dat je huis goed “klaar” is’—traditioneel werd turf en hout binnenshuis gehaald zodat je niet zonder brandstof zit en/of voorbereid bent op barre tijden.
> Met andere woorden:
‘Zie muizen als een waarschuwing voor aankomende koude of slechte omstandigheden’:
→ ‘haal alvast brandstof in huis.’
📜 Oorsprong:
– Dit is een ‘ouder Hollands spreekwoord/spreuk’ uit een tijd waarin men ‘sterk leefde van seizoenstekens’.
– Veldmuizen (en soms ook andere knaagdieren) trokken vroeger vaak ‘richting erven en schuren’ wanneer:
– de velden (en granen) geoogst waren,
– het droger of kouder werd,
– er minder te eten viel.
– ‘Turf en hout’ waren in die periodes ‘cruciaal voor verwarming’.
– Het gezegde past dus bij een ‘agrarische/volkskundige traditie’:
“dieren als waarschuwing”.
👤 Auteur:
– Er is ‘geen eenduidige, bekende auteur’.
– Het wordt doorgaans beschouwd als een ‘volkse spreuk’ (dus: ontstaan in mondeling gebruik), later opgetekend in verzamelingen van spreekwoorden.
2. Oktober geeft ons wijn en zonnige dagen, maar ook jicht en andere plagen.
– “Oktober geeft ons wijn en zonnige dagen”:
In oktober kan er nog ‘zacht weer’ zijn en soms ‘oogst- of wijnactiviteiten’ (denk aan de druivenoogst en het sociale karakter van die periode).
– “maar ook jicht en andere plagen”:
Tegelijk wordt oktober gezien als een periode waarin het ‘kouder en vochtiger’ wordt, waardoor mensen ‘vaker klachten krijgen’ (o.a. ‘jicht’, maar ook “plagen” in bredere zin: kwaaltjes, ongemakken, soms ook ziekten).
> Kortom:
Een ‘dubbele maand’—nog genoeg plezier / levendigheid, maar ook meer lichamelijke klachten.
Oorsprong 📜🌾:
Dit soort gezegden/spreekwoorden komt meestal voort uit:
– ‘Volkskalenders en boerenwijsheid’:
Men probeerde weersomstandigheden en gezondheid/ziektepatronen te koppelen aan maanden.
– ‘Geloof in “signalen uit de natuur”’:
Eeuwenlang werden seizoenen gezien als oorzaak van gedrag van mensen/gezondheid.
– ‘Rijmende, gemakkelijk onthouden vorm’:
Om ze door te geven werden zinnen vaak kort en ritmisch gemaakt.
⚠️ Belangrijk: zonder specifieke bronvermelding is het lastig om exact te zeggen waar dit specifieke zinnetje vandaan komt (het kan regionaal zijn, of later in bloemlezingen zijn opgenomen).
Auteur 👤✍️:
– Er is ‘waarschijnlijk geen bekende individuele auteur’ voor dit specifieke gezegde.
– Het lijkt meer op een ‘collectief volksgezegde’ dat in de loop der tijd is opgeschreven of door overlevering is ontstaan.
3. Engelbewaarder sta mij bij, en maak de winter rap voorbij.
Dit is een ‘volks/gebedsachtig’ gezegde dat neerkomt op:
– ‘Je vraagt (aan je engelbewaarder) hulp en bescherming’
– ‘en vooral’:
je hoopt dat de ‘winter snel voorbijgaat’
– Kortom:
‘een smeekbede om het donkere/drukke winterweer door te komen’.
> Het wordt vaak gezien als een soort “spreuk” of troostende formulering wanneer het winterweer lang duurt.
🌍 Oorsprong:
Er zijn geen algemeen erkende, harde historische gegevens (zoals één officiële publicatiedatum) die precies naar één oorsprong wijzen. De achtergrond is wel duidelijk:
– Het begint met “Engelbewaarder”:
Een typisch ‘christelijke’ (katholieke) devotie/idee rond een beschermengel.
– De rest—“maak de winter rap voorbij”:
— sluit aan bij het volksgevoel dat de winter ‘zwaar en lang’ kan zijn (kou, donkerte, ongemak).
– Zulke regels worden vaak doorgegeven als:
– ‘huiselijke spreuk/gebed’
– ‘bijgeloof of volksdevotie’
– ‘kleine winterwens’ (dus meer cultureel dan “literaire” oorsprong).
✍️ Auteur:
‘De auteur is niet eenduidig bekend.’
Dit soort formuleringen wordt doorgaans beschouwd als:
– ‘anoniem volksgebruik’
– mogelijk ontstaan uit ‘regionale gebeden, rijmpjes of sprookjes-/spreukentradities’
– of ontstaan doordat ‘mensen de winter “poëtisch” om hulp vroegen’.
Er is dus meestal ‘geen één bekende schrijver’ aan te wijzen.
Maandspreuken oktober:
4. Welkom, 10e maand! Welkom in het leven.
– “Welcome, 10th month!”:
Verwijst naar ‘oktober’ (de “10e maand” van het jaar in de Gregoriaanse kalender).
– “Welcome to life.”:
Een poëtische uitdrukking die betekent:
“Welkom (opnieuw) bij het leven”:
— vaak met de connotatie van ‘nieuwe energie, herstel, herfstse rust, of een nieuw begin’.
– ‘Samen genomen’:
Het is een ‘welkomstboodschap’ voor oktober, die oktober neerzet als een maand om weer te ‘starten, te leven en door te gaan’.
🌍 Mogelijke oorsprong:
– De bron: ‘QuoteAmbition’:
https://www.quoteambition.com/october-quotes
– Quote- en spreukenwebsites zoals QuoteAmbition ‘verzamelen, cureren of compileren’ quotes.
– Daardoor is het mogelijk dat:
– de zin ‘oorspronkelijk niet’ door QuoteAmbition zelf is geschreven, maar ‘is overgenomen’ uit een andere bron;
– of dat de site de ‘auteur niet (of nog niet)’ vermeldt.
👤 Auteur:
– Op basis van de gegeven bronlink kan ik geen betrouwbare auteur bevestigen zonder de exacte quotepagina en de bijbehorende credit te zien.
– ‘QuoteAmbition’ vermeldt bij veel citaten soms ‘wel’ een auteur, en soms ‘niet’.
5. Mijn geliefde oktober is teruggekeerd – met haar schitterende kleuren, koele temperaturen en zonnige, wolkenloze, azuurblauwe luchten, en ik moet ervan genieten voordat het weer voor een jaar verdwijnt.
De zin is een kort eerbetoon aan de maand oktober.
De schrijfster begroet de maand als een geliefde vriend die is teruggekeerd en noemt wat ze er zo mooi aan vindt: het schitterende herfstbladerdek, de koele lucht na de zomerhitte en de heldere, zonnige, diepblauwe luchten. Het laatste zinsdeel geeft het geheel een bitterzoet randje. Oktober is van korte duur; ze heeft daarom het gevoel dat ze er volop van moet genieten voordat de maand “voor weer een jaar verdwijnt”. Het is een seizoensgebonden variant op ‘carpe diem’:
‘Geniet van een prachtige, vluchtige tijd zolang die duurt.’
Herkomst:
De zin wordt toegeschreven aan het boek “Somewhere in Heaven My Mother Is Smiling*” Dit is een paperback van 124 pagina’s, uitgegeven door Xlibris op 10 februari 2011 (ISBN-10 1456856111; ISBN-13 978-1456856113). De persoonlijke, nostalgische toon doet vermoeden dat de tekst afkomstig is uit een kort essay of een overdenking over oktober, en niet uit een gedicht of een op zichzelf staande uitspraak. Ik heb de tekst niet in het boek zelf gezien en kon het boek niet via eigen zoekopdrachten terugvinden. De bron is een verzameling citaten waarin het boek en de publicatiegegevens worden genoemd; het exacte hoofdstuk en paginanummer zijn dus niet bevestigd.
Auteur:
Peggy Toney Horton. Websites met citatenverzamelingen (zoals ‘Quote Ambition’) schrijven deze zin aan haar toe. Ze is een schrijfster uit West Virginia, dochter van een mijnwerker, en schrijft over familie, geloof en het leven in de Appalachen. De toeschrijving wordt breed ondersteund, maar is gebaseerd op secundaire bronnen en niet op het boek zelf.
6. Oktober is aangebroken en er zijn nog maar twee maanden over om het nieuwe jaar in te gaan.
De zin “Oktober is aangebroken en er zijn nog maar twee maanden over tot het nieuwe jaar”
– ‘Het is nu oktober’, en
– ‘Er resten nog slechts twee (volle) maanden voordat het nieuwe jaar begint’ (d.w.z. de schrijver telt de maanden af tot januari).
🗣️ Herkomst:
Er is ‘geen duidelijke, breed gedocumenteerde herkomst’ voor deze specifieke zin als bekende uitspraak met een specifieke bron. Het lijkt op:
– een ‘algemene zin die past bij het seizoen of een wens, vaak te zien in blogs, bijschriften op sociale media en wensberichten’, of
– een ‘vertaalde versie van een soortgelijke uitdrukking in een andere taal’.
✍️ Auteur:
– ‘Onbekend / niet te verifiëren’.
Omdat de zin niet overeenkomt met een beroemde uitspraak die aan iemand wordt toegeschreven in grote databases met citaten, kan de ‘auteur niet met zekerheid worden vastgesteld’.
7. Fijne nieuwe maand! Ik wens al mijn vrienden en familie een gezegend oktober. Geniet van deze geweldige maand.
– ‘Happy new month’ (Fijne nieuwe maand):
→ iemand het beste wensen bij het begin van een nieuwe maand.
– ‘Wishing all my friends and families a blessed October’ (Ik wens al mijn vrienden en familie een gezegende oktobermaand):
→ God of het lot vragen om vrede, goeds en zegeningen te schenken in deze maand.
– ‘Have a great month’ (Een fijne maand gewenst):
→ een algemene, positieve wens voor de komende tijd.
➡️ Kortom, het is een ’traditionele groet of boodschap’ die mensen aan het begin van een nieuwe maand plaatsen.
🌍 Oorsprong:
– Er is ‘geen specifieke, bevestigde oorsprong’ voor deze exacte formulering.
– Het volgt een zeer gebruikelijk patroon dat wereldwijd (vooral op sociale media) aan het begin van elke maand wordt gehanteerd:
– “Happy new month”
– “Blessed [maandnaam]”
– “Have a great month”
– De uitdrukking “blessed October” weerspiegelt ‘religieuze of traditionele zegeningen’ die in veel Engelstalige gemeenschappen gebruikelijk zijn.
➡️ Het kan dus het beste worden omschreven als een ‘algemene sociale groet’, en niet als een citaat uit een bekende bron.
🧾 Auteur:
– De zin lijkt op een ‘persoonlijke statusupdate of boodschap’.
– Er is ‘geen bekende auteur’.
– De zin is een ‘poëtisch/beschouwend commentaar’ op de maand oktober.
– De implicatie is:
– ‘Oktober brengt “zorgen” met zich mee’ die opkomen in de aanloop naar ‘Halloween’.
– Hoewel het een “mooi gevoel” geeft, suggereert het ook dat oktober emotioneel beladen is – juist omdat Halloween nadert.
– Eenvoudig verwoord:
– “Oktober is aangebroken. Als tiende maand lijkt deze zorgen of angst met zich mee te brengen die toenemen naarmate Halloween nadert – en toch voelt het ook mooi aan.”
🌍 Herkomst:
– Ik kan op basis van de zin alleen ‘niet met zekerheid de oorspronkelijke auteur of bron vaststellen’.
– De zin komt ‘niet’ overeen met een bekende uitspraak die ik met zekerheid aan een specifieke beroemde schrijver kan toeschrijven.
– Waarschijnlijk gaat het om:
– een ‘persoonlijke uitspraak’, ‘bijschrift’ (caption) of ‘regel uit een blog of gedicht’, die mogelijk op sociale media is gedeeld,
– of een ‘oorspronkelijke zin, geschreven in de stijl’ van bijschriften over het seizoen of Halloween.
✍️ Auteur:
– ‘Onbekend op basis van de aangeleverde tekst.’
– Zonder bron of context zou het toeschrijven aan een specifieke auteur slechts gissen zijn (en ik wil geen dingen verzinnen).
🧩 Opmerking over de formulering:
– De zin is enigszins informeel/poëtisch en bevat woordkeuzes die doen denken aan:
– “De fijne oktoberdagen zijn aangebroken…”
→ stijl van seizoensgebonden bijschriften
– “het rolt alle zorgen uit vóór Halloween” → metaforische personificatie
9. Goed je te zien, oktober, de herfstmaand die eindigt met Halloween.
De spreker:
– Begroet oktober bij de start ervan (“Fijn je te zien…”)
– Omschrijft oktober als de ‘laatste fase van de herfst’
– Merkt op dat de maand ‘eindigt met Halloween’ (31 oktober)
Kortom:
Het is een ‘feestelijke seizoensgroet’ die oktober verbindt met de herfst en Halloween.
📜 Oorsprong:
Op basis van de zin zelf kan ik geen ‘oorspronkelijke auteur of specifieke bron’ voor deze exacte formulering aanwijzen.
– De zin leest als een ‘seizoensgebonden bijschrift voor sociale media’ of een ‘groet in dichtvorm’
– Uitdrukkingen als “Fijn je te zien, oktober…” en verwijzingen naar “de herfst die eindigt met Halloween” zijn veelvoorkomende thema’s in:
– teksten op wenskaarten
– bijschriften op Instagram/Facebook
– seizoensgebonden blogs en gedichten
– verzamelingen citaten
✍️ Auteur:
– ‘Niet te achterhalen’ op basis van de tekst alleen.
