- Plonst en duikelt eend en gans, is er voor regen kans.
> Wanneer eenden en ganzen opvallend veel in het water plonzen, duiken of badderen, zou dat erop wijzen dat er regen op komst is.
Het is een ‘weerspreuk’:
een rijmende volkswaarneming waarmee men vroeger het weer probeerde te voorspellen aan de hand van diergedrag.
📜 Oorsprong:
De spreuk komt vermoedelijk voort uit de ‘Nederlandse agrarische en mondelinge volkstraditie’. Boeren, vissers en andere buitenwerkers letten sterk op dieren, planten, wind en wolken om weersveranderingen te herkennen. Door het rijm was zo’n waarneming gemakkelijk te onthouden en door te geven.
Er bestaan verschillende varianten, bijvoorbeeld met „duikt”, „duikelt” of een iets andere woordvolgorde. Daardoor is de precieze ouderdom van deze formulering moeilijk vast te stellen. Zulke weerspreuken werden later ook verzameld in almanakken, spreukenboeken en kalenders.
✍️ Auteur:
Er is ‘geen bekende individuele auteur’.
De spreuk geldt als:
– een ‘anonieme volksspreuk’;
– ontstaan en aangepast in de mondelinge overlevering;
– niet betrouwbaar toe te schrijven aan één dichter of schrijver.
Iemand die de spreuk in een boek heeft opgenomen, is dus hoogstens de ‘verzamelaar’, niet noodzakelijk de bedenker.
🔬 Is de voorspelling betrouwbaar?
Het idee is dat dieren reageren op veranderingen in luchtdruk, vochtigheid en wind vóór een weersomslag. Dat is een juiste waarneming. De spreuk is vooral ‘volksmeteorologie’, geen wetenschappelijke weersvoorspelling.
Maandspreuken september:
2. Bijzondere mensen worden in september geboren en lachen elke dag.
Het gezegde ‘Speciale mensen worden geboren in september en lachen elke dag’ is een luchthartig compliment dat suggereert dat mensen geboren in september:
– uniek of uitzonderlijk;
– van nature vrolijk en optimistisch;
– waarschijnlijk geluk brengen aan anderen.
Het is niet bedoeld als een feitelijke uitspraak, maar als een liefdevolle ‘verjaardags- of geboortemaandslogan’.
📜 Herkomst:
Er is geen gevestigde historische of literaire oorsprong voor deze exacte bewoording. Het lijkt te behoren tot de moderne familie van uitingen op sociale media en cadeauartikelen, zoals:
– “Legenden worden geboren in september.”
– “Geweldige mensen worden in september geboren.”
– “Bijzondere mensen worden geboren in [maand].”
Dergelijke uitdrukkingen verschijnen vaak op verjaardagskaarten, T-shirts, mokken, posters en online berichten.
✍️ Auteur: ‘Er is geen geverifieerde auteur bekend.’ Tenzij het afkomstig is van een specifiek genoemde bron, moet het worden vermeld als:
> ‘Anoniem’ of ‘Auteur onbekend’
De bewoording kan ook een combinatie of aanpassing zijn van verschillende populaire slogans voor de verjaardagsmaand, in plaats van een citaat van één identificeerbare persoon.
Het gezegde verwelkomt ‘september, de negende maand van het jaar’ en weerspiegelt hoe snel de zomer lijkt te eindigen.
“De zomer valt in september” is ook een woordspeling:
– ‘valt in’ betekent ‘gaat over of gaat over in’
“Hallo negende” betekent “Hallo, negende maand – september.”
📖 Herkomst en auteur:
Dit lijkt een ‘modern onderschrift op sociale media of een seizoensgezegde’ te zijn, dat vaak wordt verspreid op sites als Instagram en Pinterest. Er is ‘geen betrouwbaar gedocumenteerde originele bron of erkende auteur’ voor deze exacte bewoording, dus deze kan het beste worden gecrediteerd als:
> ‘Auteur onbekend/anoniem’.
Het kan geïnspireerd zijn door soortgelijke regels over de zomer die plotseling overgaat in de herfst, maar het mag niet worden toegeschreven aan een beroemde schrijver zonder verifieerbare bron.
4. Hallo september! Bedankt voor de herinnering dat dingen mooi kunnen zijn.
“Hallo September! Bedankt voor de herinnering dat dingen mooi kunnen zijn.” verwelkomt september als symbool van seizoensgebonden schoonheid, vernieuwing en waardering. Het suggereert dat het veranderende weer, de kleuren en de atmosfeer ons aanmoedigen om schoonheid in het gewone leven op te merken.
Een meer algemeen verspreide versie is:
> “Hallo, september! Bedankt voor de herinnering dat verandering mooi kan zijn.”
In die versie dienen de veranderende bladeren van de herfst als metafoor: veranderingen in het leven zijn misschien moeilijk, maar kunnen ook tot iets moois leiden.
📜 Auteur: ‘Onbekend / anoniem’
– Herkomst:
Moderne, inspirerende bewoordingen die vaak worden gedeeld op sociale media, wenskaarten, kalenders en seizoensafbeeldingen.
– Er is ‘geen betrouwbaar bewijs van een specifieke originele auteur of gepubliceerde bron’.
– De formulering met ‘dingen kunnen mooi zijn’ is waarschijnlijk een variatie op de bekendere zinsnede ‘verandering kan mooi zijn’.
Het kan daarom het beste worden gecrediteerd als ‘Anoniem’ of ‘Auteur onbekend’.
5. We weten dat we in september door de warme wind van het zomerwrak zullen dwalen. We verwelkomen de geest van de zomer.
De passage behandelt ‘September als de aanhoudende nasleep van de zomer’:
– “Warme winden” suggereren dat de hitte van de zomer niet volledig is verdwenen.
– ‘Zomerwrak’ roept op wat de zomer achterlaat: bestede dagen, vervagend licht, droge landschappen, herinneringen en emotionele resten.
– ‘Geest van de zomer’ betekent dat de zomer in letterlijke zin voorbij is, maar dat de warmte en sfeer nog steeds rondhangen in de vroege herfst.
De toon is zowel ‘melancholisch als gastvrij’:
in plaats van zich te verzetten tegen het einde van de zomer, accepteert en omarmt de spreker de vervagende aanwezigheid ervan.
✍️ Auteur en herkomst:
Het citaat wordt algemeen toegeschreven aan Henry Rollins, de Amerikaanse schrijver, spoken word-artiest en voormalig Black Flag-zanger. Het wordt vaak aangehaald als afkomstig uit zijn prozacollectie:
> “Solipsist” (1998), uitgegeven door Rollins’ imprint 2.13.61
‘Het is geen oud gezegde of traditioneel gezegde, maar een stukje poëtisch proza.’ Onlineversies variëren soms tussen “Ik weet het” en “Wij weten het”, dus de exacte bewoording kan afhankelijk zijn van de transcriptie of editie.
🍂 In eenvoudiger bewoordingen:
> ‘Als september aanbreekt, zal de zomer technisch gezien voorbij zijn, maar we zullen nog steeds de warmte ervan voelen en ons herinneren wat hij heeft achtergelaten – en we zullen die bitterzoete herinnering verwelkomen.’
