- Die gerst zaaien met Sint Wijt ( 12 sept. ), is gerst met zakken kwijt.
In modern Nederlands:
> ‘Wie rond Sint-Wijt nog gerst zaait, zal zijn zaad en oogst volledig verliezen.’
Het gezegde waarschuwt dat gerst op dat moment ’te laat in het seizoen’ wordt gezaaid. Het gewas krijgt onvoldoende tijd om zich vóór kou en slecht weer te ontwikkelen.
“Met zakken kwijt” is een humoristische overdrijving:
men verliest bij wijze van spreken niet alleen het graan, maar zelfs de zakken waarin het zat.
📜 Oorsprong:
Dit is een oude ‘boeren- of kalenderwijsheid’. Vóór de komst van moderne landbouwkalenders gebruikte men feestdagen van heiligen als herkenbare tijdsaanduidingen voor zaaien, oogsten en ander landwerk.
Bij 12 september wordt met Sint-Wijt waarschijnlijk Sint-Guido of Gwijde van Anderlecht bedoeld, wiens feestdag op 12 september valt. De naamvormen Wijt, Wijd, Gwijde en Guido konden regionaal verschillen.
Er bestaat wel enige verwarring, omdat Sint-Wijt ook als naam voor Sint-Vitus voorkomt, wiens feestdag 15 juni is. Daarom kan de datering in verschillende spreukenverzamelingen uiteenlopen. Als 12 september uitdrukkelijk vermeld staat, ligt Sint-Guido van Anderlecht het meest voor de hand.
De spreuk heeft waarschijnlijk een ‘Vlaamse of Zuid-Nederlandse achtergrond’.
De formulering is rijmend gemaakt — ‘Wijt/kwijt’ — zodat zij gemakkelijk te onthouden en mondeling door te geven was.
✍️ Auteur:
Er is ‘geen bekende individuele auteur’.
Het gaat om een anonieme volksspreuk die vermoedelijk generaties lang mondeling onder landbouwers is overgeleverd en later in spreuken- en volksweerkundige verzamelingen werd opgetekend.
⚠️ Nuancering:
De spreuk heeft betrekking op traditionele gerstteelt, waarschijnlijk vooral op ‘zomergerst’. Moderne wintergerstrassen kunnen juist in september worden gezaaid. De uitspraak moet daarom vooral als historische landbouwkundige volkswijsheid worden begrepen, niet als algemeen geldend hedendaags teeltadvies.
Maandspreuken september:
2. Het leven is mooi in juli, prachtig in augustus en vrolijk in september. Dank aan het Universum!
De uitspraak drukt ‘optimisme en dankbaarheid voor het leven uit, terwijl de seizoenen wisselen’:
– Juli is “prachtig” (beautiful):
— geassocieerd met warmte, licht en zomerse vreugde.
– Augustus is “schitterend” (gorgeous):
— suggereert de zomer op zijn hoogtepunt en in volle overvloed.
– September is “vrolijk” (cheerful):
— verwelkomt de vroege herfst op een positieve manier, in plaats van het einde van de zomer met droefheid te bekijken.
– “Dank je wel, Universum!” (Thank you, Universe!):
drukt dankbaarheid uit jegens het leven, het lot, de natuur of een hogere macht. Het gebruik van een hoofdletter voor ‘Universum’ weerspiegelt modern spiritueel taalgebruik of de taal van manifestatie.
Samenvattend betekent het:
“Ik waardeer het leven in elk seizoen en vertrouw erop dat de komende maanden geluk zullen brengen.”
📜 Oorsprong en auteur:
Er is ‘geen betrouwbaar gedocumenteerde auteur of vastgestelde literaire bron’ voor deze specifieke formulering. Het lijkt te gaan om een ’moderne, anonieme affirmatie’ die waarschijnlijk verspreid is via berichten op sociale media, wenskaarten, kalenders of afbeeldingen met inspirerende citaten.
De tekst kan ook een vertaling of bewerking zijn van een seizoensgebonden uitspraak uit een andere taal, maar er is geen gezaghebbende oorspronkelijke bron die algemeen bekend is.
3. Fijne september is beter dan fijne december.
De uitspraak “Een gelukkige septembermaand is beter dan een gelukkige decembermaand” zet doorgaans het volgende tegenover elkaar:
– September:
— wordt vaak geassocieerd met de terugkeer naar school, het betalen van studiekosten, werk, planning en nuttige investeringen.
– December:
— wordt geassocieerd met Kerstmis, feestjes, cadeaus, reizen en kortstondige feestelijke uitgaven.
De uitspraak adviseert mensen om “prioriteit te geven aan onderwijs, verantwoordelijkheden, spaargeld en welzijn op de lange termijn boven uitbundige vieringen in december”. Kort gezegd:
> Het is beter om in september financieel voorbereid en productief te zijn, dan al je geld uit te geven enkel en alleen om van de feestdagen in december te genieten.
🕰️ Oorsprong:
De uitdrukking lijkt een “moderne, populaire spreuk” te zijn, die vooral relevant is in samenlevingen waar het schooljaar in september begint en er veel geld wordt uitgegeven aan Kerstmis. Het is waarschijnlijk een variatie op het bekendere financiële adagium:
> “Een gelukkige januari is beter dan een vrolijk kerstfeest.”
Die versie waarschuwt tegen overmatige uitgaven tijdens Kerstmis en de financiële gevolgen daarvan achteraf.
✍️ Auteur:
Er is “geen betrouwbaar gedocumenteerde auteur” voor deze specifieke uitspraak. Ze kan het best worden omschreven als een “anoniem of in de volksmond verspreid gezegde”, dat vaak wordt gebruikt in de context van onderwijs, motivatie of persoonlijke financiën. Wanneer de uitspraak op sociale media aan iemand wordt toegeschreven, gaat het vaak om de persoon die de formulering populair heeft gemaakt, en niet om de oorspronkelijke bedenker.
4. Hé, september! Vreugde voor jou, vreugde voor ons, en vreugde voor de hele mensheid.
De uitspraak is een hoopvolle begroeting van de maand september.
✍️ Auteur: Onbekend
Herkomst:
De exacte oorspronkelijke publicatie of het boek waarin deze specifieke formulering voorkomt, is moeilijk te achterhalen. De uitspraak circuleert vooral via websites met citaten en sociale media, soms met kleine variaties in de woordkeuze. Het kan daarom het beste worden omschreven als een ‘modern inspirerend citaat’ en niet als een traditioneel spreekwoord.
📝 Verfijnde versie:
> “Hallo september! Moge je ons en de hele mensheid geluk brengen.”
5. Het is perfect om je kersttaart in september te maken, omdat een te verse cake verkruimelt als je hem aansnijdt.
Mary Berry adviseert bakkers om een traditionele Britse kerstcake met gedroogd fruit al enkele maanden voor Kerstmis te bereiden. Tijdens het bewaren:
– zet de cake zich en wordt deze steviger, waardoor hij netter in plakken te snijden is;
– ontwikkelen het gedroogde fruit, de specerijen en de alcohol een rijkere smaak;
– verdeelt het vocht zich gelijkmatiger;
– kan de cake regelmatig worden ‘gevoed’ met brandy of een andere sterke drank.
‘Te vers’ betekent in dit geval dus ‘pas gebakken’ – niet bedorven – en zo’n cake is vaak zachter en brokkelt sneller af bij het snijden.
📜 Oorsprong:
De uitspraak komt voort uit de Britse traditie om rijke kerstcakes met fruit ruim van tevoren te bakken, doorgaans in september of oktober. Omdat deze compacte, met alcohol geconserveerde cakes beter worden naarmate ze langer liggen, werd het vroege najaar de gebruikelijke periode om ze te bakken.
Dit kan het beste worden gezien als ‘praktisch kookadvies’ en niet als een oud spreekwoord.
👩🍳 Auteur:
Het citaat wordt veelvuldig toegeschreven aan Mary Berry, de Britse kookboekenschrijfster, bakker en televisiepresentatrice. Het sluit aan bij het advies dat ze geeft in haar recepten en publicaties over kerstgebak. Hoewel de toeschrijving online breed wordt erkend, is de exacte eerste publicatie of uitzending niet eenduidig vast te stellen; daarom verdient het de aanbeveling om te spreken van ’toegeschreven aan Mary Berry’, tenzij er een specifieke primaire bron beschikbaar is.
6. De prachtige septemberhemel – en een soort woede, razernij, wanhoop en liefde kwamen plotseling in mijn hart.
Camus beschrijft een plotselinge opwelling van krachtige, tegenstrijdige emoties, opgeroepen door de schoonheid van de septemberlucht. Het contrast staat centraal:
– De prachtige lucht:
suggereert sereniteit, vrijheid en de vitaliteit van de natuur.
– Woede, angst en wanhoop:
weerspiegelen innerlijk lijden en het besef van de hardheid of absurditeit van het bestaan.
– Liefde:
drukt zijn intense verbondenheid met het leven uit, ondanks dat lijden.
In essentie vangt het fragment een voor Camus kenmerkende ervaring:
– ‘de wereld kan overweldigend mooi zijn, zelfs wanneer het menselijk bestaan pijnlijk, irrationeel en tragisch aanvoelt’.
✍️ Auteur: Albert Camus (1913–1960), Frans-Algerijns schrijver en filosoof
Bron: “Notebooks, 1935–1942”
— oorspronkelijk in het Frans gepubliceerd als “Carnets I: ‘Mai 1935–février 1942′”
– Camus’ notitieboeken werden na zijn dood in het Frans gepubliceerd; het eerste deel verscheen in 1962.
Een veel geciteerde versie is:
“De prachtige septemberlucht. En plotseling welt er een soort angst, woede, wanhoop en liefde in mij op.”
De oorspronkelijke Franse tekst luidt doorgaans:
« Le beau ciel de septembre. Et tout à coup une sorte d’angoisse, de rage, de désespoir et d’amour monte en moi. »
De formulering verschilt per Engelse vertaling: “anguish” kan worden vertaald als “fury” (woede), en “monte en moi” kan worden weergegeven als “rises within me” (stijgt in mij op), “wells up in me” (welt in mij op) of “comes to my heart” (komt in mijn hart).
Het betreft een literair citaat of een reflectieve aantekening uit een notitieboek. De betekenis ervan ontstaat door de beeldspraak en het emotionele contrast, en niet door een vaste figuurlijke uitdrukking.
