- Is in de herfst het weer lang klaar, vroeg is dan de winter daar.
In modern Nederlands betekent dit:
> ‘Als het in de herfst langdurig helder en onbewolkt weer is, zou de winter vroeg beginnen.’
Het woord ‘klaar’ heeft hier de oudere betekenis ‘helder, licht of onbewolkt’. De omgekeerde woordvolgorde in het tweede deel dient vooral voor het rijm op ‘klaar’.
📜 Oorsprong:
Dit is een traditionele Nederlandse ‘weerspreuk’ uit de ‘agrarische volkscultuur’. Boeren en andere buitenwerkers probeerden uit het weer in een bepaald seizoen voorspellingen voor het volgende seizoen af te leiden. Zulke spreuken werden doorgaans mondeling overgeleverd en bestaan vaak in verschillende varianten.
Een precieze plaats of datum van ontstaan is niet bekend.
✍️ Auteur:
Er is ‘geen bekende auteur’.
Het gezegde behoort tot de ‘anonieme volkswijsheid’ en is dus geen aantoonbaar citaat van één bepaalde schrijver of weerkundige.
🌦️ Betrouwbaarheid:
De spreuk heeft vooral cultuurhistorische waarde. Langdurig helder herfstweer kan samenhangen met een stabiel hogedrukgebied en koude nachten.
2. Oktoberweer komt terug in maart.
“Oktoberweer komt terug in maart” is een oude ‘weerspreuk’. Ze beweert dat het weerbeeld van oktober zich ongeveer vijf maanden later, in maart, opnieuw kan voordoen. Een zachte, natte of stormachtige oktober zou dus een overeenkomstige maart aankondigen.
De spreuk past bij de vroegere gewoonte van boeren en zeelieden om uit het weer in één maand voorspellingen voor latere maanden af te leiden.
📜 Oorsprong:
De precieze oorsprong is niet bekend. Waarschijnlijk is de spreuk ontstaan in de ‘mondelinge Nederlandse of Vlaamse volkstraditie’ en later opgenomen in verzamelingen van weerspreuken en boerenwijsheden. Zulke regels werden doorgegeven via landbouwkalenders, volksalmanakken en mondelinge overlevering.
✍️ Auteur:
Er is ‘geen aanwijsbare individuele auteur’.
De spreuk wordt daarom als ‘anoniem volksgezegde’ beschouwd. Wie haar als citaat gebruikt, kan als bron bijvoorbeeld vermelden:
> ‘Nederlands volksgezegde / oude weerspreuk.’
De formulering komt ook voor in varianten als: “Het weer van oktober keert in maart terug.”
3. Wilfred (12 okt.) kou, januari lauw.
Maandspreuken oktober:
4. Beste oktober, ik ga je geweldig maken.
“Beste oktober, ik ga je geweldig maken” is een motiverende uitspraak waarin ‘oktober wordt aangesproken alsof het een persoon is’. De spreker neemt zich voor om van die maand iets bijzonders en succesvols te maken.
Vrijer vertaald betekent het:
> ‘Deze maand ga ik zelf zorgen voor mooie ervaringen, vooruitgang en succes.’
Het benadrukt ‘optimisme, initiatief en een nieuw begin’.
Oorsprong:
De uitspraak is vrijwel zeker een vertaling van het Engelse:
> “Dear October, I’m going to make you awesome.”
Het is geen traditioneel spreekwoord of oud gezegde, maar een moderne ‘motivatiequote’ die vooral via sociale media, blogs, kalenders en afbeeldingen op platforms als Pinterest en Instagram is verspreid. Er bestaan vergelijkbare varianten voor vrijwel iedere maand.
Auteur:
Er is ‘geen betrouwbaar vastgestelde auteur’.
De tekst wordt doorgaans als ‘anoniem’ vermeld. Eventuele toeschrijvingen op sociale media zijn meestal niet met een oorspronkelijke publicatie te onderbouwen.
Taalopmerking:
In natuurlijk Nederlands klinkt “Lieve oktober” iets gebruikelijker dan “Beste oktober”:
> “Lieve oktober, ik ga er een geweldige maand van maken.”
Dat geeft de bedoeling van de Engelse uitspraak het duidelijkst weer.
5. Het einde van de zomer is niet het einde van de wereld. Hier is oktober.
“Het einde van de zomer is niet het einde van de wereld” is een humoristische herinnering om de wisseling van de seizoenen – of het einde van welke aangename periode dan ook – niet als een ramp te beschouwen. “Op oktober” is een toost waarmee de herfst wordt verwelkomd en waarbij men waarde hecht aan wat komen gaat, in plaats van te treuren om wat voorbij is.
✍️ Auteur en herkomst:
De uitspraak is van A.A. Milne, vooral bekend van “Winnie de Poeh”. Hij komt voor in zijn essay “A Word for Autumn”, opgenomen in de bundel “Not That It Matters” (1919).
De volledige zin luidt:
> “Het einde van de zomer is niet het einde van de wereld. Op oktober, en… ober, nog een glas bier.”
De ingekorte versie die vaak online wordt gedeeld, laat de humoristische slotzin weg. Het is geen citaat uit “Winnie de Poeh” en het wordt niet door Poeh uitgesproken; de tekst is afkomstig uit Milnes humoristische essays voor volwassenen en dateert van vóór “Winnie de Poeh” (1926).
6. Herfst. Dan zal ik zelf maar het zonnetje in huis zijn.
De uitspraak is oorspronkelijk Nederlands:
> “Herfst. Dan ben ik zelf wel het zonnetje in huis.”
> — Loesje
Een natuurlijke Engelse vertaling is:
> “Autumn. Then I’ll just be the sunshine in the house myself.”
Of meer idiomatisch:
> “Autumn—then I’ll bring the sunshine indoors myself.”
💡 Betekenis:
De zin speelt in op de Nederlandse uitdrukking “het zonnetje in huis zijn”, wat betekent:
– een vrolijke, positieve aanwezigheid zijn;
– de sfeer in huis opvrolijken;
– anderen een blij gevoel geven.
Omdat de herfst geassocieerd wordt met donkerdere, koudere dagen, besluit de spreker niet afhankelijk te zijn van het weer voor warmte en licht, maar zelf voor vrolijkheid te zorgen. De uitspraak straalt optimisme, veerkracht en eigen regie uit.
✍️ Herkomst en auteur:
De uitspraak wordt toegeschreven aan Loesje, een Nederlands internationaal schrijverscollectief dat in 1983 in Arnhem werd opgericht. Loesje is ook de naam van de fictieve jonge vrouw wier handtekening onder de korte, geestige en maatschappelijk betrokken posterteksten van het collectief staat.
Daarom is Loesje doorgaans niet aan te wijzen als een specifiek individu. De zin is collectief of anoniem binnen de organisatie van Loesje tot stand gekomen en onder de naam ‘Loesje’ gepubliceerd. Tenzij de oorspronkelijke poster of het archief een datum vermeldt, kan er niet worden uitgegaan van een specifiek jaartal of een individuele auteur.
7. Geen lente- of zomerschoonheid heeft zo’n gratie als ik heb gezien in een herfstig gezicht.
De seizoenen staan symbool voor levensfasen:
– Lente — jeugd en frisheid
– Zomer — schoonheid op haar conventionele hoogtepunt
– Herfst — rijpheid en het vorderen van de leeftijd
Donne stelt dat het gezicht van een rijpe vrouw een bijzondere ‘gratie, waardigheid en diepgang’ bezit, die de louter jeugdige schoonheid van de lente of zomer overstijgt.
In het gedicht plaatst hij jeugdige schoonheid – die hevig fysiek verlangen kan opwekken – tegenover rijpe schoonheid, die genegenheid vermengd met ‘respect en eerbied’ inboezemt. Een “herfstgezicht” is dus niet letterlijk een gezicht dat in de herfst te zien is, maar een poëtisch beeld voor een vrouw in de rijpe fase van haar leven.
Het citaat is daarmee een lofzang op ‘schoonheid die verrijkt is door leeftijd, ervaring en karakter’, al maakt het volledige gedicht ook een voor Donne kenmerkend onderscheid tussen gracieuze rijpheid en hoge ouderdom.
✍️ Auteur en herkomst:
De regel is van John Donne (1572–1631).
Hij is afkomstig uit het gedicht dat doorgaans “The Autumnal” wordt genoemd en vaak wordt aangeduid als “Elegy IX” (de nummering verschilt per uitgave).
De oorspronkelijke tekst luidt:
> “No spring nor summer beauty hath such grace,
> As I have seen in one autumnal face.”
Donnes gedichten circuleerden tijdens zijn leven in manuscriptvorm; “The Autumnal” werd postuum gepubliceerd in de bundel “Poems, by J. D.” (1633). De versie met “or”, “has” en “an” is een gemoderniseerde bewerking van het origineel.
8. De herfst is een jaargetijde dat wordt gevolgd door het verlangen naar de lente.
Het is een droge, humoristische observatie. De herfst vertrekt nog niet eens of je kijkt al uit naar de lente, omdat de winter ertussen ligt. In zijn eerste versie maakte Larson dat grappig concreet met de vier maanden die je moet uitzitten. Je kunt het ook lezen als een lichte plaagstoot aan mensen die de herfst nauwelijks waarderen omdat ze alweer vooruit denken.
Auteur: Doug Larson (1926–2017).
Een Amerikaanse columnist uit Wisconsin. Hij schreef de dagelijkse column “Doug’s Dugout” voor de Green Bay Press-Gazette, vol korte grappige of wijze one-liners.
Herkomst:
Volgens het citatenonderzoek van Barry Popik verscheen een eerste versie in Larsons column van 15 oktober 1990, met de tekst “Autumn is a season followed directly by four months of looking forward to spring”. De bekende vorm, “followed immediately by looking forward to spring”, stond in zijn column van 23 maart 1992. De zin (“a time of year that is followed by longing for spring”) is dus een vrije herformulering van die bekende vorm, zoals je die online vaak ziet.
