- Juniweer = decemberweer, onthoud dat nou voor een keer.
Foto: Kenrick Mills. 🌦️ Betekenis
– Het weerbeeld in ‘juni’ zou iets zeggen over het weer in ‘december’.
– Dus: is juni bijvoorbeeld ‘nat, koel of somber’, dan zou december ook zo’n karakter krijgen.
– Het gaat niet letterlijk om dezelfde temperatuur, maar om het ’type weer’: droog/nat, rustig/onstuimig, zonnig/somber, zacht/koud ten opzichte van het seizoen.
Kort gezegd:
> ‘Zoals juni is, zo wordt december’ — volgens de volksweerkunde.
🧭 Oorsprong:
De spreuk hoort bij de traditionele ‘volksweerkunde’: oude weerswijsheden die vooral in agrarische gemeenschappen en almanakken werden doorgegeven.
Kenmerken daarvan:
– vaak mondeling overgeleverd;
– bedoeld als geheugensteuntje voor boeren en buitenmensen;
– meestal rijmend of ritmisch;
– gebaseerd op ervaring, toeval en seizoensobservatie, niet op moderne meteorologie.
De formulering “Juniweer is decemberweer” past in een bredere traditie van maandspreuken waarin het weer van de ene maand gekoppeld wordt aan een latere maand.
✍️ Auteur: Er is ‘geen bekende individuele auteur’ van dit gezegde.
Het moet worden gezien als:
– een ‘anonieme weerspreuk’;
– afkomstig uit de volksmond;
– later mogelijk door weeramateurs, almanakken of regionale spreekwoordenverzamelingen herhaald of aangepast.
De toevoeging “onthoud dat nou voor een keer” klinkt vrij modern en volkstaalachtig. Die regel lijkt vooral bedoeld als rijmende, grappige versterking, maar ook daarvan is geen vaste auteur bekend.2. Voor de langste dag, dan neemt de zee, na de langste dag, dan geeft de zee.
De “langste dag” is rond 21 juni, de zomerzonnewende.
Het gezegde drukt uit dat de zee zich vóór en na midzomer anders gedraagt:
– ‘Vóór de langste dag “neemt” de zee.’
→ de zee slijt af, trekt zand weg, neemt dingen mee, is kouder en gevaarlijker.
– ‘Na de langste dag “geeft” de zee.’
→ de zee spoelt juist dingen aan: zand, schelpen, wier, wrakhout, vis of andere vondsten.
Figuurlijke betekenis:
Het betekent ook breder:
– de zee is zowel ‘gever als nemer’;
– wat de zee afpakt, kan zij later weer teruggeven;
– kustbewoners leven met het ritme en de grilligheid van de zee.
🧭 Oorsprong:
Dit is waarschijnlijk een ‘oud kust- of strandjuttersgezegde’ uit Nederlandse kuststreken, vooral passend bij de ‘Noordzee- en Waddenkust’.
Het gezegde komt voort uit praktische waarnemingen van:
– seizoenswisselingen;
– windrichting en stroming;
– stormen en getijden;
– erosie en aanslibbing van stranden;
– aangespoelde goederen na bepaalde perioden van het jaar.
Er bestaan vergelijkbare varianten waarin de datum wordt gekoppeld aan Sint-Jan, 24 juni, dat in de volkskalender dicht bij de langste dag ligt.
✍️ Auteur: Er is ‘geen bekende individuele auteur’.
Het gaat om een ‘volksgezegde’ of ‘spreekwoordelijke kustwijsheid’ die mondeling is overgeleverd. Als het in boeken, gedichten of verhalen voorkomt, citeert de schrijver vermoedelijk een bestaande volksuitspraak.
Maandspreuken juni:
3. De brandende zon om uit te rusten. De kalmte van duizend zomers en dromen van ontelbare juni’s keren terug als de meerwind door de gouden middagen van augustus ruist.
Is het een idioom? Nee, dit is ‘niet echt een idioom’. Het is een ‘poëtisch citaat’ waarin metaforische natuurbeelden worden gebruikt.
Een idioom heeft meestal een vaste, niet-letterlijke betekenis, zoals ‘breek het ijs’. Deze passage lijkt meer op een ‘lyrische beschrijving’.
> “De rust van duizend zomers en dromen van talloze junidagen keren terug wanneer de meerwind door de gouden augustusmiddagen ruist.”
De lijnen suggereren:
– ‘Vrede en stilte’ gebracht door een zomerbriesje aan het meer
– ‘Nostalgie’ naar voorbije zomers en jeugdherinneringen
– Het gevoel dat de natuur oude dromen en emoties kan doen ontwaken
– “De brandende zon om uit te rusten” betekent dat de bries ‘de harde hitte van de dag lijkt te verzachten of te kalmeren’
In eenvoudiger woorden:
> ‘Een zachte wind vanaf het meer op een warme middag in augustus brengt de stille schoonheid, herinneringen en dromen van vele voorbije zomers terug.’
✍️ Auteur:
William Stanley Braithwaite
– Geboren: 1878
– Overleden: 1962
– Nationaliteit: Amerikaans
– Bekend als: Dichter, criticus, redacteur en antholoog
– Hij was een belangrijke Afro-Amerikaanse literaire figuur, vooral bekend vanwege het redigeren van poëziebundels in het begin van de 20e eeuw.
📖 Herkomst:
De regels worden meestal aangehaald als afkomstig uit de poëzie van Braithwaite, vaak geassocieerd met zijn zomer-/natuurvers. Ze zijn niet van spreekwoordelijke of volksoorsprong; ze behoren tot de traditie van de ‘lyrische natuurpoëzie’.
De exacte titel kan in citaatcollecties voorkomen als een gedicht met een augustus- of zomerthema, maar de toeschrijving aan William Stanley Braithwaite is de standaard.
🌿 Algemeen gevoel:
De passage viert een ‘gouden augustusmiddag’ waar het geluid van de bries van het meer een diep, tijdloos gevoel van zomervrede herstelt. Het gaat over herinnering, kalmte, warmte en de dromerige schoonheid van de nazomer.
4. Het helderste licht, het licht van Italië, de zuiverste hemel van Scandinavië, in de maand juni is slechts een halflicht als men het vergelijkt met het licht van de kindertijd. Zelfs de nachten waren blauw.
Het citaat betekent dat ‘de kindertijd in de herinnering helderder, zuiverder en intenser lijkt dan welke volwassen ervaring ook’.
– Het “licht van Italië” verwijst naar beroemd helder, warm mediterraan licht.
– De “zuiverste hemel van Scandinavië in juni” verwijst naar het bijna eindeloze, kristalheldere noordelijke zomerlicht.
– Toch zijn die volgens het citaat slechts “halflicht” vergeleken met het “licht van de kindertijd”.
De kern is dus:
> ‘De wereld zoals men die als kind ervaart — vol verwondering, kleur, intensiteit en onschuld — overtreft zelfs de mooiste natuurervaringen later in het leven.’
🌌 “Zelfs de nachten waren blauw”
Deze zin versterkt het nostalgische beeld:
– zelfs het donker van de kindertijd was niet echt donker;
– de nachten hadden iets zachts, dromerigs en magisch;
– herinnering maakt de kindertijd tot een bijna paradijselijke tijd.
Het citaat gaat dus over ‘nostalgie, verwondering, herinnering en het verloren paradijs van de jeugd’.
📚 Oorsprong:
Het citaat wordt meestal teruggevoerd op het Franse werk:
> “Journal en miettes”
> Eugène Ionesco, 1967
In het Engels verscheen dit als:
> “Fragments of a Journal”
Het werk is geen toneelstuk, maar een verzameling van dagboekachtige fragmenten en beschouwingen. Ionesco schrijft daarin onder meer over:
– jeugdherinneringen;
– angst en dood;
– religie en zin;
– verbeelding;
– de ervaring van tijd.
Het citaat circuleert in verschillende vertalingen. De Nederlandse versie lijkt een vertaling of parafrase van de Franse formulering.
👤 Auteur:
– Naam: Eugène Ionesco
– Oorspronkelijke Roemeense naam: Eugen Ionescu
– Geboren: 1909, Slatina, Roemenië
– Overleden: 1994, Parijs
– Nationaliteit/cultuur: Roemeens-Frans
– Bekend als: toneelschrijver, essayist, dagboekschrijver
– Stroming: absurdistisch theater
Bekende werken:
– ‘La Cantatrice chauve’ — ‘De kale zangeres’
– ‘Les Chaises’ — ‘De Stoelen’
– ‘Rhinocéros’ — ‘Neushoorns’
– ‘Le Roi se meurt’ — ‘De koning sterft’
Hoewel Ionesco vooral bekend is als toneelschrijver van het absurdistische theater, komt dit citaat uit zijn ‘persoonlijke, beschouwende proza’.
5. Hoe kwam het dat het zo snel laat werd? Het is nacht voordat het middag is. December is hier voordat het jun is.Mijn hemel, wat is de tijd omgevlogen. Hoe kwam het dat het zo snel laat werd?
> “Wat gaat de tijd toch snel; ineens is de dag, het jaar — of zelfs het leven — alweer voorbij.”
De regels drukken verwondering, lichte schrik en soms melancholie uit over het verstrijken van de tijd:
– 🌙 “Het is nacht voordat het middag is”
→ de dag lijkt voorbij voordat hij goed begonnen is.
– 🎄 “December is hier voordat het juni is”
→ het jaar vliegt voorbij.
– ⏳ “How did it get so late so soon?”
→ “Hoe kan het nu alweer zo laat zijn?” / “Waar is de tijd gebleven?”
In het Nederlands komt het dicht bij uitdrukkingen als:
– “Wat vliegt de tijd.”
– “Waar blijft de tijd?”
– “Voor je het weet is het voorbij.”
✍️ Oorspronkelijke tekst:
De Engelse versie luidt:
> “How did it get so late so soon?
> It’s night before it’s afternoon.
> December is here before it’s June.
> My goodness how the time has flewn.
> How did it get so late so soon?”
Let op: “flewn” is geen standaard Engels. Normaal zou je zeggen “flown” of “has flown”. Dr. Seuss gebruikt “flewn” waarschijnlijk bewust vanwege het rijm met “soon / afternoon / June”.
👤 Auteur: Deze regels worden algemeen toegeschreven aan Dr. Seuss, het pseudoniem van de Amerikaanse kinderboekenschrijver en illustrator Theodor Seuss Geisel — 1904–1991.
📚 Oorsprong:
De tekst komt uit het lied/gedicht “How Did It Get So Late So Soon?” van Dr. Seuss.
Het verscheen in “The Cat in the Hat Songbook”, gepubliceerd in 1967. De teksten waren van Dr. Seuss; de muziek werd geschreven door Eugene Poddany.
6. Een vogel in de takken zong juni, en juni neuriede een bij in een Bacchische vrolijkheid terwijl hij keer op keer tuimelde, dronken van de honingdauw.
Dit is ‘niet echt een idioom’, maar een ‘poëtisch citaat’ – een lyrische beschrijving van de vroege zomer.
De passage betekent:
– Een ‘vogel die in de takken zingt’ lijkt de maand ‘juni’ te vieren.
– Een ‘bij zoemt vrolijk’, vol zomerse energie.
– De bij wordt beschreven als in ‘Bacchische vreugde’ – dat wil zeggen, uitzinnig vrolijk, bijna dronken.
– Hij is ‘dronken van de honingdauw’, wat betekent dat hij bedwelmd is door de zoetheid van nectar, bloemen en de overvloed van de zomer.
In eenvoudiger proza:
> ‘De natuur is in juni vol vreugde: vogels zingen, bijen zoemen en het hele tafereel voelt weelderig, zoet en extatisch aan.’
🍷 Wat betekent ‘Bacchische vreugde’?
‘Bacchisch’ komt van Bacchus, de Romeinse god van de wijn, de uitbundigheid en de extatische viering.
Dus “Bacchische vreugde” betekent:
– wijnachtige blijdschap
– uitbundig geluk
– dronken vrolijkheid
– extatische viering
De bij is niet letterlijk dronken van alcohol; de dichter stelt zich voor dat ze dronken is van ‘nectar / honingdauw / zomerse zoetheid’.
🌿 Literair effect:
Het citaat maakt gebruik van verschillende poëtische middelen:
– ‘Personificatie’: Juni lijkt te zingen en te neuriën door vogels en bijen.
– ‘Alliteratie’: ‘vogel / takken’, ‘bij / Bacchisch’, ‘honingdauw’ klanken creëren muzikaliteit.
– ‘Beeldspraak’: takken, vogels, bijen, nectar, zomerse warmte.
– ‘Klassieke toespeling’: “Bacchisch” verwijst naar Bacchus.
✍️ Auteur en oorsprong:
De regels worden toegeschreven aan Clinton Scollard, een Amerikaanse dichter die bekend staat om zijn natuurlyriek en muzikale verzen.
Een waarschijnlijke oorspronkelijke vorm is zoiets als:
> “Een vogel in de takken zong ‘Juni’,
> En ‘Juni’ zoemde een bij
> In een bacchische vreugde,
> Terwijl hij steeds weer over de kop tuimelde, dronken
> Van de honingdauw.”
Afhankelijk van de bloemlezing of de bron van het citaat kunnen er kleine verschillen in interpunctie en regelafbreking voorkomen.
