- Juni, zesde maand van het jaar, al het groensel groeit te gaar.
– ‘Juni is de zesde maand van het jaar.’
– In juni groeit ‘alles wat groen is’ — gras, planten, groenten, gewassen — ‘weelderig en volop’.
– Het verwijst naar de vruchtbare, groeizame periode aan het begin van de zomer.
Woorduitleg:
– ‘groensel’ = oud woord voor ‘groen gewas, groenten, bladgroen, plantengroei’.
– ’te gaar / tegaar’ = waarschijnlijk oud-Nederlands voor ‘bijeen, samen, allemaal tegelijk’.
Dus: “al het groensel groeit tegaar” = ‘al het groen groeit gezamenlijk / overal volop’.
⚠️ In modern Nederlands klinkt “te gaar” alsof iets ’te lang gekookt’ is, maar dat is hier niet bedoeld.
🌿 Oorsprong:
Dit is een ‘oude maandspreuk’ of ‘kalenderrijm’.
– Zulke rijmpjes werden gebruikt in:
– boerenalmanakken;
– volkskalenders;
– schoolboekjes;
– mondelinge volkswijsheid.
– Ze beschrijven vaak het weer, de landbouw of de natuur per maand.
– De spreuk past in de agrarische traditie: juni is een maand van snelle groei door warmte, licht en regen.
Het gezegde hoort dus bij de ‘Nederlandse/Vlaamse volkscultuur en boerenwijsheid’.
✍️ Auteur: Er is ‘geen bekende individuele auteur’.
De spreuk wordt beschouwd als:
– ‘anoniem’;
– afkomstig uit de ‘volksoverlevering’;
– mogelijk later vastgelegd in almanakken of verzamelingen van maand- en weerspreuken.
2. Mei koel en juni nat, is voor de oogst een ware schat.
Dit gezegde betekent dat ‘een koele meimaand’ en ‘een natte junimaand’ gunstig zijn voor de landbouw en dus voor de oogst.
– ‘Koele mei’ 🌤️
Zorgt ervoor dat gewassen niet te snel doorschieten of uitdrogen. De groei blijft geleidelijk.
– ‘Natte juni’ 🌧️
Geeft voldoende vocht op het moment dat veel gewassen sterk groeien. Dat kan zorgen voor vollere aren, betere vruchten en een hogere opbrengst.
Kort gezegd:
> ‘Als mei niet te warm is en juni genoeg regen brengt, is dat vaak goed voor de oogst.’
🚜 Landbouwkundige achtergrond:
Het gezegde komt uit een tijd waarin boeren sterk afhankelijk waren van het weer. Vooral voor graan, hooi, groenten en fruit was de verdeling van warmte en regen belangrijk.
Een te warme of droge meimaand kon jonge gewassen verzwakken. Regen in juni kwam vaak precies op tijd voor de verdere groei.
📜 Oorsprong:
Dit is een ‘volksweerspreuk’ of ‘boerenwijsheid’. Zulke spreuken ontstonden uit jarenlange observaties van boeren en plattelandsbewoners.
Ze werden mondeling doorgegeven van generatie op generatie en later opgenomen in almanakken, spreukenboeken en landbouwkalenders.
✍️ Auteur: Er is ‘geen bekende individuele auteur’ van dit gezegde.
Het behoort tot de anonieme volkswijsheid, net als veel andere weerspreuken, bijvoorbeeld:
– “Maart roert zijn staart.”
– “April doet wat hij wil.”
– “Regen in mei maakt de boer blij.”
Maandspreuken juni:
3. Juni komt binnen met rozen in haar hand, maar heel vaak, met een dikke sjaal om haar schouders en een flinke verkoudheid in haar hoofd.
The line means that ‘June may look like summer—full of flowers, roses, and beauty—but it often still feels cold, damp, or changeable’.
– “Roses in her hand” = June brings blossoms, beauty, and the promise of summer.
– “A thick shawl on her shoulders” = the weather may still be chilly.
– “A bad cold in her head” = June can be damp, raw, or unhealthy enough to make people catch colds.
So the idea is: ‘June is outwardly lovely but not always warm or pleasant.’
It is more a ‘literary quotation/personification’ than a true idiom.
Author ✍️: The quotation is generally attributed to Oliver Wendell Holmes Sr.
He was an American physician, poet, essayist, and humorist, not to be confused with his son, Oliver Wendell Holmes Jr., the U.S. Supreme Court justice.
Origin / Source 📚:
The line comes from Holmes’s prose writings, commonly cited from “The Autocrat of the Breakfast-Table” or related “Breakfast-Table” essays, where he often comments humorously on New England life, weather, health, and seasons.
The wording is usually given as:
> “June comes in with roses in her hand, but very often with a thick shawl on her shoulders, and a bad cold in her head.”
Some versions use “hands” instead of “hand.”
In Plain English ✅:
Holmes is joking that ‘June arrives looking beautiful and summery, but it can still be cold and miserable enough to make you sick’ —especially in climates like New England.
4. Juni barst overal los.
– ‘Juni is in volle gang’ — warm weer, bloemen, groen en zomerse energie zijn overal.
– De natuur staat ‘op volle bloei’.
– Het suggereert ook een levendige, uitbundige stemming — mensen voelen zich energieker, romantischer en vrolijker.
De formulering is informeel: “bustin” = “bursting”, waarbij de laatste ‘g’ is weggelaten voor een volks, informeel geluid.
🎭 Oorsprong:
De uitdrukking komt uit het nummer “June Is Bustin’ Out All Over” uit de musical “Carousel” van Rodgers en Hammerstein uit 1945.
– Musical: Carousel
– Eerste uitvoering: Broadway, 1945
– Muziek: Richard Rodgers
– Tekst: Oscar Hammerstein II
– Gebaseerd op: het toneelstuk “Liliom” van Ferenc Molnár.
✍️ Auteur: Oscar Hammerstein II schreef de tekst, dus de formulering van de zin wordt over het algemeen aan hem toegeschreven.
Het lied als geheel is echter van Rodgers en Hammerstein:
– 🎼 Richard Rodgers — muziek
– 🖋️ Oscar Hammerstein II — tekst
Dus als je de zin zelf toeschrijft, is Hammerstein de juiste naam; als je het lied toeschrijft, gebruik dan Rodgers en Hammerstein.
5. Doe het nu en vermijd de drukte van juni! Vrees de dood door het water!
“Vrees de dood door verdrinking” — T.S. Eliot, “The Waste Land” (1922)
Deze zin wordt uitgesproken door de helderziende Madame Sosostris in het openingsgedeelte van Eliots modernistische epos. Ze trekt de kaart van de Verdronken Zeeman uit haar tarotdeck en waarschuwt de verteller: “Vrees de dood door verdrinking.” De profetie wordt vervolgens vervuld in deel IV, “Dood door verdrinking”, waar Phlebas, de Fenicische zeeman, verdronken is en zijn lichaam niets dan verval vertoont — geen wederopstanding, geen transfiguratie. De kern van dit deel is dat de fysieke realiteit van de dood alles overwint.
De zin draagt meerdere betekenislagen in zich. Het korte deel “Dood door verdrinking” van het gedicht draait om tegenstellingen: winst en verlies, ouderdom en jeugd, heiden en Jood — alles wordt door de dood immaterieel.
Auteur: Wat betreft: “Doe het nu en vermijd de drukte in juni! Vrees de dood door verdrinking!” Dat citaat wordt toegeschreven aan Diane Duane, de sciencefiction- en fantasyauteur die vooral bekend is van de “Young Wizards”-serie. Het volledige citaat luidt: “Doe het nu en vermijd de drukte in juni! Vrees de dood door verdrinking!”
Het lijkt een humoristische, sarcastische opmerking te zijn – waarschijnlijk een knipoog naar Eliot – die inspeelt op het idee van uitstelgedrag en urgentie. De “drukte in juni” is een speelse vorm van nep-reclamelogica (“handel nu!”), onderbroken door de plotselinge, duistere en absurde verwijzing naar Eliot. Het leest minder als een levensles en meer als droge, literaire humor. Het is geen “idioom” in de traditionele zin, maar eerder een citeerbare, ironische oneliner.
Kortom: de ‘uitdrukking’ “Vrees de dood door verdrinking” is van Eliot (1922); de ‘grap die het combineert met “vermijd de drukte in juni”‘ is van Diane Duane.
6. Ik heb meer gelachen dan narcissen en meer gehuild dan juni.
