- Is ’t met september heerlijk weer, de herfst zal mooi zijn evenzeer.
‘Als het weer in september aangenaam, krachtig en zacht is, dan zou ook de rest van de herfst mooi verlopen.’
– ” ’t “= ‘het’
– “met september” = een oudere of dichterlijke schijn voor ‘in september’
– “evenzeer” = ‘eveneens’ of ‘net zo goed’.
In modern Nederlands:
“Als het in september mooi weer is, zal ook de verdere herfst mooi zijn.”
📜 Oorsprong:
De spreuk behoort tot de traditionele Nederlandse en Vlaamse ‘boeren- en weerspreuken’. Dergelijke rijmpjes ontstaan en uit waarnemingen van boeren en plattelandsbewoners en werden mondeling overgedragen. Later verschenen ze ook in almanakken, kalenders en verzamelingen van volkswijsheden.
De rijmwoorden “weer” en “evenzeer” completeren de spreuk gemakkelijk te begrijpen.
✍️ Auteur:
Er is ‘geen bekende individuele auteur’.
De spreuk bevat als ‘anonieme volkswijsheid’ en niet als een citaat van een bepaalde schrijver. Zonder een specifieke oude bron is ook geen exact ontstaansjaar vast te stellen.
2. Warm in september, koud in december.
“Warm in september, koud in december” is een rijmende weerspreuk.
Letterlijk zegt dat het in september niet warm kan zijn, terwijl december koud is.
De spreuk heeft vooral een ‘humoristisch of ironisch karakter’:
zij klinkt als een oude weersvoorspelling, maar vermeldt feitelijk alleen het normale verschil tussen nazomer en winter. Er bestaat geen bewezen oorzakelijk verband waarbij een warme septembermaand automatisch een koude december voorspelt.
📜 Oorsprong:
De precieze oorsprong is ‘niet bekend’.
Waarschijnlijk is het een conventionele moderne volksspreuk, gevormd naar het voorbeeld van traditionele boeren- en weerspreuken. Door het eenvoudige rijm — ‘september/december’ — is de zin gemakkelijk te begrijpen.
✍️ Auteur:
Er is ‘geen betrouwbaar gedocumenteerde auteur’. De spreuk wordt doorgaans als ‘anoniem volksgezegde’ of als schertsspreuk beschouwd. Eventuele toeschrijvingen aan een cabaretier of schrijver zijn zonder duidelijke bron niet goed te onderbouwen.
Maandspreuken:
3. September kleedt zich in opzichtige dahlia’s en schitterende goudsbloemen en zinnia’s als sterren.
Dit is ‘niet echt een idioom’, maar een ‘poëtische/literaire personificatie’.
– “September” wordt voorgesteld als een vrouw die zich ‘aankleedt’.
– Haar ‘kleding’ zijn de heldere bloemen die bloeien in de late zomer en vroege herfst:
– “dahlia’s”
– “goudsbloemen”
– “zinnia’s”
– De zin betekent dat ‘september gevuld is met levendige, kleurrijke herfstbloemen’, alsof de maand zichzelf prachtig tooit.
In eenvoudigere bewoordingen:
> ‘September komt aan, gehuld in de heldere bloemen van de late zomer en vroege herfst.’
🍂 Literair effect:
De zin maakt gebruik van:
– ‘Personificatie’ — september wordt behandeld als een persoon.
– ‘Beeldspraak’ — de bloemen creëren een kleurrijk visueel beeld.
– ‘Seizoenssymboliek’ — het suggereert de overgang van zomer naar herfst.
✍️ Auteur: Oliver Wendell Holmes Sr.
> Amerikaanse arts, dichter, essayist en docent
> 1809–1894
Dit is ‘niet’ Oliver Wendell Holmes Jr., de rechter van het Amerikaanse Hooggerechtshof.
📚 Oorsprong:
De zin verschijnt in citatenverzamelingen en lijsten met seizoens-/literaire citaten als toegeschreven aan Oliver Wendell Holmes Sr. Het kan echter het beste worden omschreven als een ‘literair citaat’, geen traditioneel idioom.
Een precieze originele bron – zoals een specifiek gedicht, essay of boek – wordt niet altijd duidelijk vermeld in moderne citaatverwijzingen. Als u het dus nodig hebt voor academisch werk, kunt u het beste schrijven:
> “Algemeen toegeschreven aan Oliver Wendell Holmes Sr.”
4. De septemberstormen – de orkaanwaarschuwingen ver weg, de plotselinge stormen, de stortbui die we hier al zo lang zo hard nodig hebben – zijn opwindend, en er is een belofte dat wat september ook begint, oktober zal doorgaan en de fakkel zal vangen. in haar hand.
De zin viert de komst van herfstweer na een lange, droge periode:
– De verre orkanen, plotselinge windstoten en broodnodige regen van september voelen ‘verkwikkend aan in plaats van louter destructief’.
– September wordt gepersonifieerd als het begin van een seizoensgebonden transformatie.
– Oktober wordt gepersonifieerd als een opvolger in een estafette, die ‘de fakkel overneemt’ van september en diens werk voortzet.
– De ‘fakkel’ kan ook verwijzen naar de energie, stormen, veranderingen en vurige kleuren van de herfst.
Eenvoudiger gezegd:
‘September luidt de ingrijpende vernieuwing en transformatie van de herfst in, en oktober belooft dit proces voort te zetten.’
✍️ Auteur en herkomst:
Het fragment wordt ‘veelvuldig toegeschreven aan’ Faith Baldwin (1893–1978), de Amerikaanse romanschrijfster en essayiste. De beschouwende stijl, waarin huiselijke sfeer en seizoenen samenkomen, past bij haar non-fictiewerk.
Online versies vermelden echter doorgaans alleen haar naam en ‘bieden geen verifieerbare bron zoals een boek, essay, tijdschrift, datum of paginanummer’. De veiligste wetenschappelijke toeschrijving luidt daarom:
> ‘Toegeschreven aan Faith Baldwin; oorspronkelijke bron niet vastgesteld.’
Het citaat circuleert vaak als ‘herfstcitaat’, maar beweringen die het aan een specifiek boek van Baldwin toeschrijven, moeten met voorzichtigheid worden behandeld, tenzij ze vergezeld gaan van een scan of volledige bibliografische verwijzing.
🔥 “De fakkel overnemen”
Dit is een combinatie van:
– Personificatie:
‘September en oktober worden voorgesteld als vrouwen’.
– Estafette-metafoor:
‘September geeft een fakkel door aan oktober.’
– Symboliek: ‘de fakkel staat voor het momentum van het seizoen, vitaliteit en mogelijk de schitterende herfstkleuren.’
