- Septemberregen komt de druiven gelegen.
> Regen in september is gunstig voor de druiven.
“Gelegen komen” is een oudere uitdrukking voor ‘goed uitkomen’, ‘welkom zijn’ of ‘van pas komen’. Het gezegde suggereert dat regen na een droge zomer de druiven nog kan helpen bij hun rijping en sapvorming.
Het is wel een algemene ‘weerregel’, geen exacte landbouwkundige wet: langdurige of overvloedige regen vlak vóór de oogst kan juist schimmel, barsten en kwaliteitsverlies veroorzaken.
📜 Oorsprong:
Het gezegde behoort tot de traditionele ‘boeren- en weerspreuken’. Zulke rijmende regels ontstonden uit praktische waarnemingen van landbouwers en wijnbouwers en werden mondeling doorgegeven. Het rijm tussen “regen” en “gelegen” maakte de spreuk gemakkelijk te onthouden.
De precieze plaats en datum van ontstaan zijn niet met zekerheid bekend. Waarschijnlijk komt de formulering uit de Nederlandse of bredere West-Europese landbouwtraditie.
✍️ Auteur:
Er is ‘geen bekende individuele auteur’.
Het gezegde geldt als een ‘anonieme volksspreuk’, ontstaan en verspreid binnen de mondelinge overlevering.
2. Trekvogels in septembernacht, ze maken de kersttijd zacht.
Deze weerspreuk betekent dat wanneer in september ’s nachts veel trekvogels worden waargenomen, men een ‘zachte, weinig winterse kerstperiode’ verwacht.
Het gaat om traditionele volksweerkunde:
het gedrag en de trek van vogels werd gezien als voorteken voor het komende seizoen.
Oorsprong 📜:
De spreuk behoort waarschijnlijk tot de ‘Nederlandse of Vlaamse weerspreuken’ uit de agrarische volkscultuur. Zulke korte rijmpjes:
– werden vooral mondeling doorgegeven;
– hielpen weersverschijnselen en seizoenen te onthouden;
– kregen vaak verschillende regionale formuleringen.
De precieze ouderdom of eerste schriftelijke vindplaats van juist deze formulering is niet duidelijk. Het rijm kan ook een relatief moderne bewerking van oudere volkswijsheid zijn.
Auteur ✍️:
Er is ‘geen bekende individuele auteur’.
De spreuk geldt daarom als:
– ‘anoniem’;
– afkomstig uit de ‘volksoverlevering’;
– mogelijk later opgenomen of aangepast in verzamelingen van weerspreuken.
Maandspreuken september:
3. Buiten zijn de bladeren aan de bomen iets ingesnoerd; ze waren het diepgroene groen van het begin van de herfst. Het was een zondag in september.
– “The leaves … constricted slightly” (De bladeren … trokken zich enigszins samen):
suggereert dat ze beginnen te krullen, zich aan te spannen of naar binnen te trekken nu de zomer ten einde loopt.
– “Deep done green” (Diep, volgroeid groen):
is een inventieve formulering:
– ‘deep’ (diep):
betekent donker of rijk verzadigd;
– ‘done’ (voltooid/klaar):
suggereert volledig ontwikkeld, afgerond of bijna uitgeput.
De bladeren hebben dus het volle, laatste zomergroen bereikt en staan op het punt van kleur te veranderen.
– “A Sunday in September” (Een zondag in september):
versterkt het gevoel van overgang:
zondag markeert het einde van de week, terwijl september de overgang van zomer naar herfst inluidt.
Al met al roept het fragment een rustige maar licht gespannen sfeer op van ‘einde, rijpheid en naderende verandering’, passend bij het slotdeel van de roman. Smiths gecomprimeerde taalgebruik doet wellicht denken aan de natuurpoëzie van Gerard Manley Hopkins, maar het is geen bekend direct citaat van hem.
📚 Auteur en herkomst
Dit fragment is van Ali Smith.
Het komt voor in haar roman “The Accidental” (voor het eerst gepubliceerd in 2005), in het laatste deel: “The End”. Paginanummers variëren per editie.
Het is ‘geen traditionele uitdrukking of spreekwoord’, maar Smiths eigen poëtische beschrijving.
4. Goedemorgen! Gelukkig september. Moge het gevuld zijn met alleen maar regen van zegeningen.
De uitspraak is een warme groet voor het begin van september. Ze drukt de hoop uit dat de nieuwe maand overvloedig geluk, gunst, vrede, voorspoed en andere goede dingen zal brengen.
– “Happy September” (Fijne september):
verwelkomt de nieuwe maand.
– “Showers of blessings” (Regens van zegeningen):
gebruikt regen als metafoor voor zegeningen die in overvloed en onophoudelijk neerdalen.
– “Only” (Alleen maar):
benadrukt de wens dat de maand gevuld zal zijn met positieve ervaringen in plaats van moeilijkheden.
📜 Oorsprong:
De exacte zin lijkt een ‘moderne, inspirerende groet’ te zijn die online circuleert, met name in berichten voor het begin van de maand, wenskaarten en berichten op sociale media. Er is geen betrouwbaar bewijs voor één specifieke oorspronkelijke bron.
De uitdrukking “showers of blessings” is echter waarschijnlijk geïnspireerd door:
– Ezechiël 34:26 in de Bijbel:
> “En er zullen regens van zegen zijn.”
– Het christelijke lied “There Shall Be Showers of Blessing”, geschreven door Daniel W. Whittle in 1883, op muziek van James McGranahan.
✍️ Auteur:
De auteur van het ‘exacte citaat is onbekend of anoniem’. Het mag niet worden toegeschreven aan Daniel W. Whittle, hoewel de kernzin mogelijk is beïnvloed door het bijbelvers en zijn lied.
5. Het was een zondag in september. Er zouden er maar vier zijn.
Het weggelaten woord na “four” (vier) is ‘Sundays’ (zondagen):
> Het was een van de zondagen in september, en die september zou slechts vier zondagen tellen.
De opmerking is bewust eenvoudig, maar veelzeggend. Door de zondagen van de maand te tellen, doet Smith het volgende:
– ze benadrukt het ‘beperkte en meetbare karakter van tijd’;
– ze verleent een gewone dag een gevoel van ‘schaarste en betekenis’;
– ze roept een licht ‘melancholische of verwachtingsvolle’ sfeer op – alsof die vier zondagen, of wat erin gebeurt, niet zullen blijven voortduren.
Grammaticaal gezien is er ook sprake van een ‘ellips’:
“Er zouden slechts vier [zondagen] zijn.”
De ambiguïteit nodigt de lezer even uit zich af te vragen: “Vier wat?”, waardoor een alledaags kalenderfeit iets mysterieus krijgt.
📖 Oorsprong en auteur:
Dit is de openingszin van “Like” (1997), de eerste roman van de Schotse schrijfster Ali Smith. Het is geen traditionele uitdrukking of spreekwoord.
