- De herfst is mijn favoriete kleur.
– Dit is ‘geen klassiek Nederlands gezegde’ dat een vaste, traditionele betekenis heeft.
– Het is eerder een ‘persoonlijke uitspraak / poëtische metafoor’:
– “De herfst” staat voor:
‘Sfeer, warmte/zweem van melankolie, herfstkleuren (rood, oranje, geel)’.
– “Mijn favoriete kleur”:
Drukt uit dat die ‘herfststemming’ (en de kleuren) de spreker het meest aanspreekt.
🧩 Oorsprong:
– Er is ‘geen betrouwbare oorsprong’ bekend zoals bij echte spreekwoorden (die eeuwenoud zijn en vaak uit specifieke bronnen komen).
– Het lijkt op een ‘modern, creatief gezegde’ of een ‘quote’ die:
– door iemand is bedacht,
– of als slogan/zin is ontstaan in een context zoals ‘boeken, gedichten, social media of campagnes’.
👤 Auteur:
– Omdat het ‘geen vastgesteld gezegde’ is, is er ‘meestal geen vaste auteur’ te noemen.
2. Als het waait en vriest in de oktobernacht, dan verwachten wij een januari zacht.
Dit gezegde voorspelt het weer op basis van een ‘waarneming in oktober’:
– ‘Als het in de oktobernacht waait en vriest’, dan wordt ‘januari naar verwachting zacht’.
– Met andere woorden:
‘Kou in oktober (vroeg) = warmte later (januari)’.
> Het is een soort ‘volksweersvoorspelling’:
Gebaseerd op traditie en “ervaring”.
Oorsprong 📜🌍:
– Het is een voorbeeld van ‘Nederlandse/benelux volksweerspreuken’ (rijmpjes en gezegden) die al eeuwen worden doorgegeven.
– Zulke spreuken werden gebruikt om ‘seizoenen in te schatten’ voordat er weerkaarten of meteorologische modellen bestonden.
– De formulering “Als … dan …” past bij veel klassieke weerregels in het Nederlandse volksgeloof.
Belangrijk:
Er is meestal ‘geen één vaste auteur’ of “oorspronkelijke publicatiedatum” die eenduidig aan één persoon te koppelen is. Dit soort uitingen circuleert vaak mondeling en in verzamelingen van spreuken.
Auteur ✍️❓:
– ‘Geen algemeen erkende auteur’ is bekend.
– Het gezegde hoort bij de categorie ‘anonieme volkswijsheid’:
Het is waarschijnlijk ontstaan en verspreid via ‘mondelinge overlevering’ en later opgetekend in spreukenbundels.
3. Oktoberweer is ook maartsweer.
Maandspreuken oktober:
4. Ik heb geen zin in de herfst, ik heb al genoeg eikels op het werk.
– “Ik heb geen zin in de herfst”:
Geen zin hebben/er tegenop zien om weer een periode te beginnen die je met ‘last, gedoe of ongemak’ associeert.
– “ik heb al genoeg eikels op het werk”: je zit al met ‘genoeg problemen/werkstress/extra taken’ (eikels staan hier als beeld voor “bijkomende rommel/last”).
– Samen:
Een luchtige manier om te zeggen dat je ‘niet nog meer gedoe’ (typisch: het najaar/nieuwe drukte) wilt, omdat je het al druk of belastend hebt.
> 📝 Let op:
Dit is waarschijnlijk ‘een moderne/regionale variant’ van een spreekwijze, of een ‘los grapje’ dat in spreektaal is ontstaan. Het is minder bekend als “klassiek” gezegde met een vaste, algemeen erkende bron.
🕰️ Oorsprong:
– Het beeld van ‘eikels’ en ‘de herfst’ wijst op een natuurlijke seizoensassociatie:
– In de herfst vallen eikels van eiken
→ rommel/belasting/“iets extra’s”.
– De uitdrukking gebruikt dat als metafoor voor:
– ‘meer werk, extra lasten of problemen’ die al “binnenwaaien”.
📌 Maar:
Er is (voor zover algemeen gedocumenteerd) ‘geen eenduidige, historisch verifieerbare oorsprong’ zoals bij veel klassieke Nederlandse spreekwoorden (met een bekende bron of publicatiedatum).
👤 Auteur:
– ‘Geen bekende auteur’.
– Dit soort zinnen zijn vaak:
– ‘spreektaal/varianten’ van bestaande beelden,
– of ‘collectief gebruik’ zonder één maker.
5. Allereerst was het oktober – een zeldzame maand voor jongens.
In de context van dat verhaal is ‘oktober ongewoon’ – niet voor iedereen, maar specifiek ‘voor “jongens”.’
– Impliciete betekenis:
Het verwijst waarschijnlijk naar een ‘periode waarin er iets verandert voor jongens’ (bijv. het schoolrooster, de sfeer of het seizoen, risico’s, sociale regels of een bepaald soort gebeurtenis).
– De formulering “rare month” (bijzondere/ongewone maand) suggereert dat de auteur een ‘verwachting voor het verhaal’ schept:
Oktober is anders en er staat iets belangrijks te gebeuren.
📌 Herkomst:
Deze specifieke zin wordt ‘vaak geciteerd als afkomstig van Ray Bradbury’ en algemeen aan hem toegeschreven.
Auteur: Ray Bradbury ✅
– Werk: Het wordt meestal in verband gebracht met Bradbury’s ‘kort verhaal “The October Game”.’ (Sommige edities of citaten circuleren zonder de titel van het verhaal, waardoor mensen het soms als een op zichzelf staande zin citeren.)
✍️ Auteur?
Ray Bradbury wordt algemeen erkend als de auteur.
6. Niemand kan de smaak van de vruchten van de herfst proeven terwijl zijn reuk zich vermaakt met de de bloemen van de lente.
Je kunt niet alles tegelijk hebben. Elke levensfase en elke keuze kent zijn eigen genoegens, en genoegens die niet met elkaar te verenigen zijn, kun je niet tegelijkertijd ervaren. Wie blijft stilstaan bij de bloesems van de lente (jeugd, nieuwheid, belofte), kan niet tegelijkertijd de vruchten van de herfst (volwassenheid, resultaten, verwezenlijking) oogsten. Het bijbehorende beeld in het origineel – dat niemand zijn beker tegelijkertijd bij de bron en bij de monding van de Nijl kan vullen – illustreert hetzelfde punt. Kiezen voor een bepaald pad betekent afzien van andere paden; streven naar alle vormen van geluk tegelijk leidt tot teleurstelling.
Herkomst:
De uitspraak is afkomstig uit “The History of Rasselas, Prince of Abissinia” (1759), een filosofisch verhaal over een prins die de ‘Gelukkige Vallei’ – waar in elk genot wordt voorzien – verlaat om op zoek te gaan naar de ‘levenskeuze’ die hem werkelijk gelukkig zal maken. Onderweg blijken mensen die op zeer uiteenlopende manieren leven allemaal ontevreden te zijn; het centrale thema van het boek is dat geen enkele levenswijze volledig geluk brengt. De uitspraak sluit aan bij dat thema: elke keuze brengt offers met zich mee.
De volledige formulering luidt, voor zover ik me herinner:
“Niemand kan de vruchten van de herfst proeven terwijl hij zich verlustigt aan de geur van de lentebloesems; niemand kan zijn beker tegelijkertijd bij de bron en bij de monding van de Nijl vullen.”
De hier geciteerde versie is een gemoderniseerde weergave.
Auteur:
Samuel Johnson (1709-1784)
Een Engels schrijver, essayist, dichter, criticus en lexicograaf, vooral bekend van “A Dictionary of the English Language” (1755). Naar verluidt schreef hij “Rasselas” in ongeveer een week tijd om de begrafenis van zijn moeder te kunnen betalen en haar schulden te voldoen.
