- Is ’s avonds de spin op de been, ’t zal regenen, ‘k wed tien om een.
– Als je ’s avonds een spin actief ziet rondlopen’ — “op de been” = in beweging, op pad —
– dan zou dat volgens de volkswijsheid betekenen dat er ‘regen op komst is’.
– “Ik wed tien om een” betekent:
‘ik ben er bijna zeker van’; het is een weddenschap met hoge inzet, tien tegen één.
Kort gezegd:
> ‘Een spin die ’s avonds actief is, zou regen voorspellen.’
🌧️ Oorsprong:
Dit is een ‘volksweerkundig gezegde’ of ‘weerspreuk’. Zulke spreuken ontstonden vooral in een tijd waarin boeren, vissers en buitenmensen het weer moesten voorspellen aan de hand van natuurverschijnselen.
Men lette bijvoorbeeld op:
– gedrag van dieren 🐜
– stand van wolken ☁️
– windrichting 💨
– maan en sterren 🌙
– vochtigheid, dauw en mist 🌫️
Spinnen reageren inderdaad op veranderingen in hun omgeving, zoals:
– luchtvochtigheid,
– luchtdruk,
– temperatuur,
– aanwezigheid van insecten.
Daarom werden ze in de volksweerkunde soms gezien als “weerwijzers”.
🕷️ Opmerking over varianten:
Er bestaan meerdere spinnen-spreuken, soms zelfs met een andere betekenis. Bijvoorbeeld:
> “Spinnen in de morgen brengen kommer en zorgen, spinnen in de avond verkwikkend en lavend.”
Ook komt de gedachte voor dat ‘actieve of webwevende spinnen juist mooi weer’ aankondigen. De betekenis kan dus per streek verschillen.
Dit gezegde is dus waarschijnlijk een ‘regionale variant’ waarin de avondspin juist met regen wordt verbonden.
✍️ Auteur: Er is ‘geen bekende individuele auteur’ van dit gezegde.
Het gaat om een ‘anonieme volkswijsheid’ die mondeling is overgeleverd en later in verzamelingen van spreekwoorden, weerspreuken of volkskundige teksten kan zijn opgetekend.
2. Gaan de hoenders bij de eerste drop niet schuilen in de schuur, de regen houdt alvast niet op het eerste uur.
– Als ‘kippen/hoenders bij de eerste regendruppels niet meteen gaan schuilen’, dan zal de regen waarschijnlijk ‘niet snel ophouden’.
– Met andere woorden:
‘dieren voelen of merken soms aan of regen kort of langdurig zal zijn’.
– Het is dus een ‘weerspreuk’:
een volkswijsheid waarmee men het weer probeert te voorspellen aan de hand van dierengedrag.
In modern Nederlands zou je kunnen zeggen:
> ‘Als de kippen bij het begin van de regen buiten blijven, zal het nog wel een tijd blijven regenen.’
Oorsprong 🌾:
De oorsprong ligt waarschijnlijk in de ‘landelijke volkscultuur’ van Vlaanderen en Nederland.
– Het gezegde hoort bij de oude ‘boeren- en weerspreuken’.
– Vroeger observeerden boeren het gedrag van dieren, planten, wind en wolken om het weer te voorspellen.
– ‘Hoenders’ is een ouder of plechtiger woord voor ‘kippen’.
– ‘Drop’ betekent hier waarschijnlijk ‘druppel’, in de betekenis van een regendruppel.
Dergelijke spreuken werden vooral ‘mondeling doorgegeven’ en later soms opgetekend in verzamelingen van volkswijsheden of weerspreuken.
Auteur ✍️: Er is ‘geen bekende individuele auteur’ van dit gezegde.
Het is dus waarschijnlijk:
– een ‘anonieme volkswijsheid’;
– een ‘boerenspreuk’ of ‘weerspreuk’;
– afkomstig uit de ‘mondelinge overlevering’.
Als het in een bepaalde kalender, spreukenboek of regionale verzameling voorkomt, is de samensteller daarvan niet noodzakelijk de auteur; die heeft het gezegde meestal alleen ‘opgetekend’.
3. In d’oogstmaand augustus veel dauw, dan blijft de hemel schoon en blauw.
– Als er in ‘augustus’, de oogstmaand, veel ‘dauw’ op het land ligt,
– dan wijst dat vaak op ‘rustig, helder en stabiel weer’,
– waardoor de lucht overdag meestal ‘blauw en mooi’ blijft.
Kort gezegd:
> ‘Veel dauw in augustus voorspelt mooi, helder zomerweer.’
🌤️ Waarom zou dat kloppen?
Dauw ontstaat vooral bij:
– heldere nachten;
– weinig wind;
– afkoeling van de bodem;
– vochtige lucht dicht bij de grond.
Die omstandigheden komen vaak voor bij ‘hogedrukweer’. En hogedrukgebieden brengen meestal ‘droog, zonnig en helder weer’. Daarom zagen boeren veel dauw als een gunstig teken voor de oogst.
📜 Oorsprong:
De spreuk komt uit de ‘volkse weerkunde’ of ‘boerenwijsheid’. Zulke gezegden ontstonden doordat boeren en landarbeiders eeuwenlang het weer observeerden en die ervaringen doorgaven in rijmende spreuken.
De maand augustus werd vroeger vaak ‘oogstmaand’ genoemd, omdat in die periode veel graan en andere gewassen werden geoogst.
✍️ Auteur: Er is ‘geen bekende individuele auteur’ van dit gezegde.
Het is een ‘anonieme volkswijsheid’, waarschijnlijk mondeling overgeleverd en later opgenomen in verzamelingen van Nederlandse en Vlaamse weerspreuken.
4. In augustus lange dauw, blijft de hemel schoon en blauw.
Dit is een ‘weerspreuk’ of ‘boerenwijsheid’.
– “Lange dauw” betekent dat de dauw ’s morgens lang op gras, planten en velden blijft liggen.
– Volgens het gezegde wijst dat in augustus op ‘stabiel, helder en droog weer’.
– “De hemel schoon en blauw” betekent:
een heldere blauwe lucht, weinig bewolking en meestal mooi weer.
Kort gezegd:
> ‘Als in augustus de dauw lang blijft liggen, is dat een teken van helder en rustig zomerweer.’
🌾 Oorsprong:
De spreuk komt uit de ‘volksweerkunde’:
traditionele weersvoorspellingen gebaseerd op waarnemingen van boeren, tuinders en plattelandsbewoners.
In augustus zijn de nachten vaak al wat langer en koeler. Bij helder en windstil weer koelt de aarde ’s nachts sterk af, waardoor ‘dauw’ ontstaat. Als die dauw ’s morgens lang blijft liggen, wijst dat vaak op:
– weinig wind;
– heldere lucht;
– hoge luchtdruk;
– stabiel weer.
Daarom werd langdurige dauw gezien als een gunstig teken voor een mooie dag.
✍️ Auteur: Er is ‘geen bekende auteur’ van dit gezegde.
Het is een ‘anonieme volksspreuk’, mondeling overgeleverd van generatie op generatie. Zulke weerspreuken ontstonden meestal niet bij één schrijver, maar in de praktijk van het boerenleven.
Maandspreuken van augustus:
5. De komst van augustus betekent dat de zomer ten einde loopt, en dat is precies waarom het omarmd moet worden.
Het citaat speelt in op een paradox:
Augustus voelt als het hoogtepunt van de zomer, maar het is ook het begin van het einde – de herfst doemt op. Het idee is dat juist deze bitterzoete sfeer ervoor zorgt dat augustus de moeite waard is om van te genieten in plaats van te treuren. Omdat het seizoen zo vluchtig is, wordt het des te kostbaarder – een uitnodiging om volledig in het nu te zijn in plaats van te vrezen voor wat komen gaat.
Het past in een heel genre van reflecties over het “einde van de zomer” (Sylvia Plaths “Augustusregen – het beste van de zomer voorbij, en de nieuwe herfst nog niet geboren”, Tove Janssons “Augustus is de grens tussen zomer en herfst”) die de maand beschouwen als een drempel – niet helemaal het ene of het andere seizoen.
Oorsprong:
Het citaat komt uit “August Quotes as Instagram Captions”, gepubliceerd op sweetyhigh.com op 2 augustus 2022. Het was niet bedoeld als een op zichzelf staande literaire of filosofische uitspraak, maar als inleiding op een lijst met bijschriften voor mensen die op zoek waren naar bijschriften voor hun Instagramfoto’s aan het einde van de zomer. De invalshoek van het artikel was dat als je het einde van de zomer niet door je vingers laat glippen, je waarschijnlijk deze maand geweldige foto’s maakt, en de verzameling citaten was bedoeld om je te helpen bij het bedenken van bijschriften.
Dit was geen eenmalig thema voor de auteur – ze had jaren eerder al een soortgelijk stuk geschreven, “9 Slimme Instagram-onderschriften voor al je foto’s aan het einde van de zomer”, op 14 augustus 2018.
Sindsdien is de zin uit zijn oorspronkelijke “Instagram-onderschrift”-context gehaald en opnieuw verpakt op tientallen generieke “inspirerende augustuscitaten”-websites (positivityblog, everydaypower, quoteambition en anderen), die de luchtige, praktische oorsprong wegnemen en de zin een meer serieuze, reflecterende lading geven dan waarmee hij oorspronkelijk bedoeld was.
Auteur:
Amanda McArthur is ‘hoofdredacteur bij Sweety High’, een lifestyle- en popcultuurwebsite gericht op Generatie Z, waar ze sinds de zomer van 2012 de redactionele strategie en content leidt. Ze is schrijfster, een zelfverklaarde comedyfan en animatieliefhebber, oorspronkelijk afkomstig uit Orange County, Californië. Haar artikelen variëren van entertainmentnieuws en seizoensgebonden content tot astrologie, cadeaugidsen en – zoals in dit citaat – terugkerende overzichten van ‘Instagram-onderschriften’ die aansluiten bij feestdagen en seizoenen. Ze publiceert er nog steeds regelmatig, waaronder recente stukken over nieuwe muziekreleases en interviews met mensen uit de popcultuur.
6. Augustus is een slechte maand.
– 🌞 ‘De hitte van de nazomer kan mensen rusteloos of roekeloos maken’
– 🏖️ Vakantie, vrijheid en nietsdoen kunnen tot verleiding leiden
– 💔 Plezier en ontsnapping kunnen pijnlijke gevolgen hebben
– 🌾 Augustus, hoewel prachtig, kan overdreven, drukkend of emotioneel intens aanvoelen
Dus “slecht” betekent hier niet alleen ‘kwaad’; het kan ook ‘gevaarlijk, verleidelijk, onhandelbaar of vol problemen’ betekenen.
📚 Oorsprong:
De uitdrukking is vooral bekend als de titel van de roman:
“August Is a Wicked Month”
Gepubliceerd in 1965
Het is niet in de eerste plaats een oud spreekwoord of traditioneel gezegde, hoewel het oudere ideeën weerspiegelt over de “hondsdagen” van de zomer die heet, koortsachtig en ongelukkig zijn.
✍️ Auteur: Edna O’Brien.
Ierse romanschrijfster en auteur van korte verhalen
1930–2024
Ze was beroemd om haar werk over het verlangen, de onderdrukking, religie en sociale beperkingen van vrouwen in Ierland.
7. Leg munt altijd in augustus op je vensterbank om ervoor te zorgen dat zoemende vliegen buiten blijven waar ze horen. Denk niet dat de zomer voorbij is, zelfs niet als rozen hangen en bruin worden en de sterren aan de hemel van plaats veranderen.
Dit is geschreven in de stijl van ‘huiselijke volkswijsheid / magisch realisme’. Het heeft zowel een letterlijke als een symbolische betekenis:
– Letterlijke betekenis:
Van oudsher wordt aangenomen dat munt vliegen en insecten afweert, dus het is een praktisch huishoudelijk middel om het in de nazomer op de vensterbank te zetten.
– Symbolische betekenis:
De zin gaat over ‘het beschermen van je huis, geest en gemoedsrust’ tegen irritatie, verval of ongewenste indringers – gesymboliseerd door de “zoemende vliegen”.
– Emotionele betekenis:
“Denk niet dat de zomer voorbij is…” suggereert ‘geef niet te snel op’. Zelfs als er tekenen van veroudering, einde of verandering zijn – verwelkende rozen, bruine bloemblaadjes, verschuivende sterren – is er nog steeds warmte, schoonheid en leven om van te genieten.
Kortom:
‘Bewaar je gemoedsrust, vertrouw op kleine rituelen en verwar verandering niet met een einde.’ 🌹✨
📚 Oorsprong en auteur:
Dit citaat wordt algemeen toegeschreven aan Alice Hoffman, de Amerikaanse romanschrijfster die bekend is van “Practical Magic” en haar lyrische, heksenachtige, met folklore doorspekte proza.
Het wordt het meest geassocieerd met de wereld van Hoffmans “Practical Magic” — de Owens-vrouwen, huishoudelijke spreuken, kruiden, seizoenen, liefde en bijgeloof.
Het kan echter het beste worden opgevat als een ‘literair citaat van Alice Hoffman’, en niet als een oud anoniem spreekwoord. Het weerspiegelt het soort advies dat in haar romans te vinden is: deels recept, deels spreuk, deels levensles.
