7 mei

Foto: Rodrigo dos Reis. Betekenis 🌱 : 📌 Moderne betekenis: Rond “Sint-Stanislausdag” komen de eerste aardappelplanten “boven de grond”. Het is dus een ‘landbouwkundige kalenderwijsheid’: een aanduiding van het moment in het voorjaar waarop aardappelen normaal beginnen uit te lopen. 🕰️ Wat betekent “aan de stond”? Het woord “stond” is hier een ‘oud woord voor tijdstip, moment of gelegenheid’. Dus: “Met St. Stanislaus aan de stond” = tegen / op de tijd van Sint-Stanislaus. Vrij vertaald: “Rond Sint-Stanislaus komen de aardappelen op.” 🌦️ Hoewel het vaak een ‘weerspreuk’ genoemd wordt, is het strikter genomen eerder: een ‘boerenspreuk’, een kalenderspreuk’, een ‘ervaringsregel uit de landbouw’. Ze voorspelt niet zozeer het weer, maar koppelt: een ‘heiligendag’ aan een ‘natuurlijk verschijnsel in het gewas. 🧑‍🌾 Oorsprong: 📍 Volkskundige oorsprong: De spreuk komt uit de ‘oude plattelands- en landbouwtraditie’ in de Nederlanden, vooral in een tijd waarin men het jaar indeelde aan de hand van: heiligendagen, kerkelijke feestdagen, seizoenswaarnemingen. Boeren gebruikten zulke dagen als ‘praktische geheugensteuntjes’ voor zaaien, planten en oogsten. ⛪ Waarom Sint-Stanislaus? “Sint Stanislaus” verwijst doorgaans naar Stanislaus van Krakau, wiens feestdag traditioneel op 7 of 8 mei valt, afhankelijk van kalendertraditie. Dat past goed bij de landbouwpraktijk, want:
aardappelen die in het voorjaar geplant zijn, beginnen rond begin mei vaak zichtbaar op te komen, mits het voorjaar niet te koud is geweest. ✍️ Auteur: ❓ ‘Geen bekende individuele auteur’ Waarschijnlijk is ze: ‘anoniem’, mondeling overgeleverd, onderdeel van de ‘volkswijsheid’. Zoals bij veel weerspreuken en boerenspreuken geldt: ze zijn meestal niet door één persoon “geschreven”, maar gegroeid uit ‘generaties van ervaring’.

Foto: Mohammad Murtaza. Betekenis 📜 🌤️: Deze weerspreuk betekent: Als je de “houtduif” vaak en aanhoudend hoort roepen, dan zou dat een teken zijn dat er ‘mooi, stabiel en droog weer’ op komst is. 🌿 Waarom dacht men dat? Volkswijsheden zoals deze zijn vaak gebaseerd op ‘waarnemingen in de natuur’: Houtduiven laten zich vaak goed horen bij ‘rustig, zacht weer’. Bij ‘droog en stabiel weer’ zijn vogels vaak actiever en beter hoorbaar. Mensen koppelden dat gedrag vervolgens aan een naderende periode van ‘goed weer’. Kortom: de roep van de houtduif werd gezien als een ‘natuurteken’ voor mooi weer. 🏛️ Oorsprong: De spreuk komt uit de ‘volksweerkunde’ of ‘weerspreuken-traditie’ in het Nederlandse taalgebied. Kenmerken van die oorsprong: Ontstaan in een tijd waarin mensen sterk afhankelijk waren van het weer, zoals: boeren 🚜, vissers 🎣, plattelandsbewoners 🌾. Gebaseerd op: gedrag van dieren, stand van de maan, wolken, wind en planten. Van generatie op generatie ‘mondeling doorgegeven. 📚 Dus: De spreuk is waarschijnlijk ‘oude volkswijsheid’, geen moderne uitvinding en meestal niet terug te voeren op één exact moment of één specifieke bron. ✍️ Auteur: Voor zover bekend heeft deze weerspreuk ‘geen bekende individuele auteur’. Dat betekent: het is ‘geen citaat van een dichter of schrijver’, het behoort tot de ‘anonieme volkstraditie’, de “auteur” is eigenlijk het ‘volk zelf’. Net als veel andere weerspreuken is deze uitdrukking waarschijnlijk in de loop van lange tijd ontstaan en aangepast.

Foto: Illiya Vjestica. Betekenis 📖 🌿: Deze oude weerspreuk betekent ongeveer:
‘gras dat al vroeg in april begint te groeien, zal in ‘mei goed geworteld en stevig staan’. Het wijst dus op: een ‘gunstige vroege lente’, voldoende ‘zachtheid en vocht in april’, een goede start van het ‘groeiseizoen’. In modern Nederlands: ‘Gras dat in april al groeit, staat in mei stevig en goed ontwikkeld.’ Figuurlijke strekking: Een ‘vroege, gezonde groei’ zorgt later voor ‘sterkte en bestendigheid’. Het is dus vooral een ‘landbouwkundige observatie’ uit de volkstraditie. 🌦️ Weerkundige achtergrond: De spreuk past bij oude boerenwijsheid: April is vaak de maand waarin de natuur echt op gang komt. Als het gras dan al goed “wast” (= ‘groeit’), dan: is de bodem meestal voldoende opgewarmd, is er vaak genoeg vocht geweest, kan het gras tegen mei stevig “vast” staan. Wat betekent “vast” hier? Waarschijnlijk: goed geworteld, stevig gevestigd, niet meer teer of kwetsbaar. Dus niet zozeer “bevroren” of “stilgevallen”, maar eerder: ‘sterk en gezet’. 🏛️ Oorsprong: Deze spreuk komt uit de ‘oude Nederlandse/Vlaamse volkstraditie’ van: ‘weerspreuken’, ‘boerenwijsheden’, ‘agrarische kalenderkennis’. Kenmerken die op een oude oorsprong wijzen: “grasken” is een verkleinwoord in oudere/regionale taal, vooral bekend uit Vlaamse en Middelnederlandse sfeer, “wast” is een oudere vorm van “groeit” of “wast” van ‘wassen’ = groeien, de spreuk rijmt en heeft een ritme, typisch voor ‘mondeling overgeleverde volkswijsheid’. Waarschijnlijke herkomst: afkomstig uit de ‘lage landen’, vermoedelijk ontstaan in een ‘boerenmilieu’, later bewaard in verzamelingen van ‘spreekwoorden en weerspreuken.’ ✍️ Auteur: Bekende auteur: ‘geen’. Deze weerspreuk wordt ‘niet aan één specifieke schrijver’ toegeschreven. Ze geldt als ‘anonieme volkswijsheid’. Met andere woorden: ‘geen bekende auteur’, ontstaan uit ‘mondelinge overlevering’, later opgeschreven in verzamelingen van spreekwoorden.

Foto: Alexey O. Betekenis 🌿: Als het koud is wanneer de meidoorn bloeit, dan: raken de bloesems sneller beschadigd, is de bloei minder uitbundig, kan de struik minder mooi ogen, en soms is er ook minder vruchtzetting. Eenvoudig gezegd: 👉 ‘Koude tijdens de bloei schaadt de meidoornbloesem.’ De “pracht” slaat hier vooral op: de ‘rijke bloei’, ‘de ‘sierwaarde’, mogelijk ook de ‘latere opbrengst’ aan ‘bessen/vruchten’. 🌦️ Achterliggende gedachte: De meidoorn bloeit in het voorjaar, meestal rond: april, mei. Juist in die periode kunnen nog voorkomen: ‘koude nachten, late vorst, guur lenteweer’. Volkswijsheid koppelde dat aan de observatie dat bloemen dan: bruin kunnen worden, sneller afvallen, minder lang mooi blijven. Dus de spreuk is eigenlijk een vorm van ‘oude natuur- en weerkennis’. 📜 Oorsprong: Waarschijnlijke oorsprong: Deze spreuk komt zeer waarschijnlijk uit de ‘volksweerkunde’ of ‘volksmond’: afkomstig uit de ‘Nederlandse of Vlaamse traditie’, ‘mondeling doorgegeven’, vergelijkbaar met vele andere ‘landbouw- en weerspreuken’. Type bron: Dergelijke spreuken vind je vaak terug in: oude ‘almanakken’, ‘spreukenverzamelingen’, boeken over ‘volksmeteorologie’, ‘regionale **folklore’. Belangrijk: Er is ‘voor zover bekend geen duidelijke, klassieke literaire bron’ waarin deze spreuk aan één specifieke schrijver wordt gekoppeld. ✍️ Auteur: Waarschijnlijk ‘geen individuele auteur bekend’. De spreuk geldt vermoedelijk als ‘anonieme volkswijsheid’ Met andere woorden: Deze weerspreuk is waarschijnlijk ‘niet van een specifieke dichter of schrijver’, maar een traditionele uitspraak uit de volkscultuur.

Afbeelding: Peter van Geest AI. Betekenis 📖 🌩️: Deze weerspreuk betekent dat ‘onweer in de maand mei’ als ongunstig werd gezien voor de teelt van “uien en prei”. Mei is een belangrijke groeimaand voor veel groentegewassen. “Donder en onweer’ werden vroeger vaak geassocieerd met: hevige regen 🌧️, hagel 🌨️, plotselinge afkoeling ❄️, natte of dichtslaande grond 🧑‍🌾. Voor “uien en prei”, die in een kwetsbare groeifase kunnen zitten, zou dat slecht zijn voor: de wortelontwikkeling, de stevigheid van de jonge planten, de uiteindelijke opbrengst. In gewone taal: ‘Onweer in mei voorspelt slecht weer voor de groei van uien en prei.’ 🌾 Oorsprong: De spreuk komt waarschijnlijk uit de ‘volkse landbouwtraditie’ in Nederland en Vlaanderen. Kenmerken van de oorsprong: Het is een typische ‘weerspreuk’ uit de ‘boerenwijsheid´. Zulke spreuken ontstonden uit: eeuwenlange observatie van weer en oogst, mondelinge overlevering, lokale ervaring van boeren. Ze werden vaak gebruikt als praktische geheugensteuntjes. Historische context: Vóór moderne meteorologie vertrouwden boeren op: natuurtekens, seizoenspatronen,traditionele spreuken. Deze spreuk past in een lange reeks gezegden waarin het weer van een bepaalde maand wordt gekoppeld aan de opbrengst van specifieke gewassen. ✍️ Auteur: Nee, er is ‘geen bekende individuele auteur.’ Dit soort weerspreuken zijn meestal ‘anoniem’. Ze behoren tot het ‘collectieve volksgoed’. Ze zijn doorgegeven van generatie op generatie, vaak in verschillende varianten.

Foto: Tomoko Uji. Betekenis 📖 🌸: Het citaat: drukt in eerste instantie een gevoel uit van: jeugdige onschuld, liefde en geluk, het idee dat mooie dingen eeuwig kunnen duren, lente en mei als symbolen van bloei, hoop en levenskracht. 🔎 Diepere betekenis: De regel krijgt zijn volle lading pas in de context van het hele gedicht: het begint met een bijna ‘idyllische herinnering’, daarna slaat het om naar ‘rouw, verlies en ontgoocheling, de terugkeer van mei benadrukt dat: de natuur terugkeert, maar ‘het verloren geluk niet’. 🕯️ Kern: De betekenis is dus niet alleen romantisch, maar ook tragisch: vroeger leek geluk eeuwig, later blijkt dat ‘jeugd, liefde en vrede vergankelijk zijn’. 🕰️ Oorsprong: Dit is ‘geen traditioneel gezegde of spreekwoord’, maar een ‘literair citaat’ uit een gedicht van Vera Brittain. 📚 Herkomst: De regel komt uit een gedicht dat: werd geschreven vanuit Oxford, voor het eerst verscheen in “The Oxford Magazine” op 5 mei 1916, later werd opgenomen in: “Verses of a V.A.D.” (1918), ook vermeld als “Poems of a V.A.D.” (1918) in sommige secundaire bronnen. “Poems of the War and After” (1934), later ook in “Because You Died: Poetry and Prose of the First World War and After” (Virago Press, 2008). 🪖 Context: De oorsprong is dus duidelijk verbonden met: de Eerste Wereldoorlog, persoonlijk verlies, Brittain’s oorlogservaring als V.A.D.(‘Voluntary Aid Detachment-verpleegster’).
De passage luidt:
“I thought that Spring must last for evermore,
For I was young and loved, and it was May.
Now it is May again…”
Juist die omslag naar “Now it is May again…” maakt het contrast tussen vroeger en later zo aangrijpend. 👤 Auteur: Vera Brittain (1893–1970) ℹ️ Zij was: een Engelse schrijfster, dichteres, memorialiste, bekend om haar werk over ‘oorlog, verlies en herinnering’. Hoewel het citaat soms los geciteerd wordt alsof het een algemene wijsheid is, is het dus in werkelijkheid: een ‘regel uit een gedicht’, geschreven door Vera Brittain, binnen een duidelijke ‘oorlogs- en rouwcontext’.

Foto: Itolda Klein. Betekenis 🌿: De zin: betekent in gewone woorden: ❄️ de ergste winterkou is voorbij, 🌤️ de lucht wordt helderder, 🌱 de natuur komt opnieuw tot leven, ☀️ warm zonlicht schijnt door de jonge lentebladeren. De strekking is dus dat ‘mei een overgang markeert van winter naar volle lente’. Er zit ook een gevoel in van: vernieuwing, hoop, groei, het terugkeren van warmte en licht. Oorsprong: Deze tekst is ‘geen traditioneel Nederlands gezegde of spreekwoord’. Waarom niet? Hij is ‘lang en beschrijvend’. De formulering is ‘literair en poëtisch’. De Nederlandse zin klinkt als een ‘vertaling uit het Engels’. De bron: 📘 “It Happens in the Month of May”, Ellen Jackson, 2002. In dat boek staat volgens het snippet onder meer: “… warm sunshine filters through the new leaves on the trees. Nevertheless, a breath of winter still lurks in the shadows of a May morning.” Daarmee is duidelijk dat de Nederlandse formulering waarschijnlijk: een ‘vertaling’, of een ‘parafrase/samenvatting’ is van een passage uit dat boek.
“It Happens in the Month of May” (2002). Auteur: 👤 Ellen Jackson, soms ook bibliografisch vermeld als Ellen B. Jackson.

Foto: Chandra Oh. Betekenis 📖 🌿: Dit citaat bezingt “mei en juni” als de mooiste, zachtste en meest vruchtbare maanden van het tuinjaar. De uitdrukkingen “zachte lettergrepen, zachte namen” benadrukken de milde klank en sfeer van deze maanden. De beschrijving van “koele, mistige ochtenden”, een “verwarmende lentezon”, “luchtige middagen” en “koude nachten” roept het ideale seizoen voor groei en tuinwerk op. De slotzin: “De discussie over filosofie is voorbij. Het is tijd dat het werk begint.” geeft de kern van het citaat: genoeg nagedacht, genoeg gepraat, nu is het tijd om daadwerkelijk te ‘zaaien, planten, verzorgen en werken’. 🌱 Kernbetekenis: Het citaat zegt eigenlijk dat de lente niet alleen een tijd van beschouwing is, maar vooral van ‘daadkracht’. De natuur vraagt om handelen. 🌍 Oorsprong: Het gaat hier ‘niet om een traditioneel spreekwoord of volksgezegde’, maar om een ‘literair tuinbouwcitaat’. De tekst is oorspronkelijk Engelstalig. De Nederlandse versie is een ‘vertaling of bewerking’ van een passage uit het werk van H. Peter Loewer. Het citaat verscheen in: “Peter Loewer’s Month by Month Garden Almanac for Indoor & Outdoor Gardening” (1983). 👤 Auteur: H. Peter Loewer. Hij was een 🇺🇸 Amerikaanse tuinschrijver, ook illustrator en botanisch kunstenaar. Loewer stond bekend om: zijn ‘lyrische, poëtische stijl’, sfeervolle beschrijvingen van het tuiniersjaar, het combineren van ‘praktische tuinervaring’ met ‘natuurbeleving’. De passage past goed bij zijn stijl, omdat zij:
seizoensindrukken heel beeldend weergeeft, tuinieren niet alleen als werk, maar ook als een bijna poëtische ervaring presenteert, en tegelijk duidelijk maakt dat tuinieren uiteindelijk om ‘doen’ draait.

Door Pieter

Geef een reactie Reactie annuleren