- Een koude mei, een gouden mei.
Een ‘koude of koele maand mei’ werd (en wordt) vaak als ‘gunstig voor landbouw en oogst’ gezien.
– “koud” = fris, niet te warm
– “gouden” = waardevol, vruchtbaar, goed voor de opbrengst
🌱 In de traditionele landbouw geloofd men dat een koele mei:
– de gewassen ‘langzamer en steviger’ laat groeien;
– de bodem ‘minder snel doet uitdrogen’;
– later een ‘betere latere oogst’ geeft.
Met andere woorden: een frisse mei is later ‘goud waard’.
📜 Oorsprong:
De spreuk komt uit de ‘volksoverlevering’ en behoort tot de ‘oude weerspreuken’ van boeren en plattelandsbewoners.
Kenmerken van de oorsprong:
– ontstaan in een tijd waarin men sterk afhankelijk was van het weer;
– mondeling doorgegeven van generatie op generatie;
– vaak terug te vinden in ‘boerenkalenders’, ‘almanakken’ en volkskundige verzamelingen;
– verwant aan soortgelijke spreuken in andere Europese talen en landbouwtradities.
👉 Het is dus vooral ‘oude volkswijsheid’, geen moderne wetenschappelijke uitspraak maar wel degelijk waar.
✍️ Auteur: ‘Er is geen bekende individuele auteur.’
Deze spreuk is:
– ‘anoniem’;
– afkomstig uit de ‘mondelinge traditie’;
– een voorbeeld van een ‘volksspreuk’ of ‘weerspreuk’.
Dus: ‘niet geschreven door één specifieke dichter, schrijver of meteoroloog’. Het is een ’traditionele weerspreuk’ en zeker nog steeds waar.
2. Een onweer in mei maakt de boeren blij.
Onweer in de maand mei kan “gunstig zijn voor de landbouw”.
– 🌧️ ‘Regen in mei’ helpt gewassen goed te groeien.
– 🌱 Mei is een belangrijke groeimaand voor akkers en weilanden.
– ⚡ Men geloofde vroeger ook dat onweer de lucht ‘vruchtbaarder’ maakte, onder meer door de combinatie van regen, warmte en bliksem. Kort gezegd:
‘een onweersbui in mei wordt gezien als goed nieuws voor de oogst.’
🏛️ Oorsprong:
Deze spreuk komt uit de ‘volkswijsheid van boeren en landarbeiders’ in de Lage Landen. Achtergrond:
– 🚜 Het is een ’traditionele weerspreuk’ uit de landbouwcultuur.
– 📅 Zulke spreuken ontstonden in een tijd waarin mensen sterk afhankelijk waren van het weer.
– 👨🌾 Boeren gaven hun ervaringen mondeling door van generatie op generatie.
Het is dus geen moderne uitspraak, maar een ‘oude weersobservatie uit de volksmond’.
✍️ Auteur: Er is ‘geen bekende individuele auteur’.
– Het gaat om een ‘anonieme volksuitspraak’.
– Weerspreuken zijn meestal niet door één persoon bedacht.
– Ze zijn geleidelijk ontstaan uit ‘ervaring, traditie en mondelinge overlevering’.
3. Dondert ’t in de maand maart in mei dekt sneeuw de aard.
– ‘Als het in maart onweert’, zou dat een teken zijn dat
– ‘er in mei nog een flinke terugval van koud weer kan komen’,
– zelfs zó koud dat er ‘sneeuw’ kan vallen.
Kort gezegd:
👉 De spreuk waarschuwt voor een ‘late winterprik in het voorjaar’.
Het is dus een traditionele manier om te zeggen dat:
– een ‘vroeg onstuimig voorjaar’
– soms gevolgd wordt door
– een ‘koude, gure meimaand’.
🧭 Oorsprong: 🌾 Herkomst:
Deze spreuk is zeer waarschijnlijk een ‘oude volksweerspreuk’ uit de ‘Nederlandstalige plattelands- en landbouwtraditie’.
Kenmerken van zulke spreuken:
– Ze ontstonden in een tijd waarin men het weer probeerde te voorspellen via ‘ervaring en natuurwaarneming’.
– Ze werden ‘mondeling doorgegeven’.
– Veel van deze spreuken bestaan in ‘meerdere varianten’.
Waarschijnlijke achtergrond:
– In agrarische samenlevingen is ‘mei’ een belangrijke maand voor gewassen.
– Late vorst of sneeuw in mei kan veel schade veroorzaken.
– Daarom leefden spreuken voort die boeren moesten waarschuwen voor een mogelijk ‘vals voorjaar’.
Historische precisie:
Er is ‘meestal geen exact eerste moment of bron’ aan te wijzen voor dit soort weerspreuken. Ze behoren doorgaans tot de ‘orale volkscultuur’ en zijn pas later in verzamelingen van spreekwoorden en volkswijsheden opgeschreven.
✍️ Auteur: 👤 Er is ‘geen bekende individuele auteur’.
– Het gaat om een ‘volkswijsheid’,
– niet om een citaat uit een boek van één schrijver.
– Zulke spreuken zijn meestal ‘anoniem’ en in de loop van generaties gevormd. 👉 De “auteur” is dus eigenlijk: ‘het volk / de mondelinge traditie’.
🧪 Is de spreuk betrouwbaar?
– Het weer in maart kan erg wisselvallig zijn.
– Ook in mei kan in de Lage Landen nog uitzonderlijk ‘koude lucht’ voorkomen.
Dus:
– Cultureel interessant ✅
– Poëtisch en waarschuwend ✅
4. De zomer in de meie zet oude lieden aan het vrijen.
– ‘mooi, warm lenteweer in mei maakt mensen vrolijk, levenslustig en verliefd’
– zelfs ‘oudere mensen’ zouden door dat zachte weer weer zin krijgen in ‘liefde of hofmakerij’
– figuurlijk: ‘de lente wekt oude gevoelens en verlangens opnieuw tot leven’.
In modern Nederlands:
> ‘Een vroege, zomerse mei maakt zelfs ouderen nog verliefd of verliefd-achtig.’
🧭 Oorsprong:
Dit is een ‘oud Nederlands spreekwoord’.
Belangrijke taalpunten:
– ‘meie’ = oude vorm van ‘mei’
– ‘vrijen’ = ‘het hof maken / liefkozen / op iemand verliefd zijn’
– ‘zomer in de meie’ = ‘zomers weer in mei’
Culturele achtergrond:
Het spreekwoord past in een oude traditie waarin:
– de ‘lente’ wordt gezien als seizoen van ‘liefde, vruchtbaarheid en herleving’
– mooi weer mensen ‘vrolijker, actiever en romantischer’ maakt
– de natuur als spiegel dient voor het menselijk gevoel
Met andere woorden: als de natuur opleeft, doen mensen dat ook. 🌱❤️
✍️ Auteur:
Het gaat hier niet om een citaat van één duidelijk aanwijsbare schrijver, maar om een ‘volksgezegde / spreekwoord’ uit de oudere Nederlandse taaltraditie.
💬 Moderne parafrase:
– “Mooi lenteweer doet iedereen opleven.”
– “In de lente voelt zelfs een oud hart zich weer jong.”
Maandspreuken mei:
5. Onder de appelbloesems ga ik een winterse weg, want de liefde die in april glimlachte, is voor mij vals in mei.
– Dit is ‘geen traditioneel gezegde of spreekwoord’, maar een ‘poëtische regel / kort gedicht’.
Letterlijk:
– De spreker loopt ‘onder appelbloesems’ — een beeld van ‘lente, schoonheid, nieuw begin’.
– Toch gaat zij een “winterse weg” — innerlijk voelt zij dus geen lente, maar ‘kou, verlies, eenzaamheid’.
Figuurlijk:
– “April” staat hier voor:
– beginnende liefde
– hoop
– belofte
– pril geluk
– “Mei” staat voor:
– de tijd kort daarna
– ontgoocheling
– het besef dat die liefde ‘niet standhield’
Belangrijke nuance:
– Het Engelse “false” betekent hier niet alleen “vals” in de zin van “onwaar”, maar vooral:
– ontrouw
– onbetrouwbaar
– bedrieglijk
– niet oprecht gebleken
👉 De kern is dus:
> ‘De natuur staat in bloei, maar de geliefde liefde is alweer verdwenen of verraderlijk gebleken.’
✍️ Auteur:
– Sara Teasdale (1884–1933)
– Amerikaanse dichteres
– Bekend om haar ‘korte, muzikale, melancholische liefdeslyriek’
Oorsprong:
– Deze regels zijn afkomstig uit een ‘kort gedicht/vers van Sara Teasdale’.
– Ze worden vaak ‘los geciteerd’, waardoor het soms lijkt alsof het om een oud gezegde gaat.
– Maar het is dus ‘poëzie’, geen volkswijsheid of spreekwoord.
🇳🇱 Mooie Nederlandse parafrase:
> ‘Onder de appelbloesems ga ik een winterse weg,
> want de liefde die in april glimlachte, bleek mij in mei ontrouw.’
Of iets vrijer:
> ‘Hoewel de lente bloeit, voelt mijn hart winters aan,
> want de liefde die pas nog beloofde, heeft mij alweer teleurgesteld.’
6. Ah! Mijn hart is vermoeid van het wachten, het wachten op mei, wachten op de aangename zwerftochten waar de geurige meidoornstruiken groeien. Waar de kamperfoelie elkaar afwisselt, de geur van de bedauwde weg. Ah! Mijn hart is moe, wachten, wachtend op mei.
– Auteur: waarschijnlijk Denis Florence MacCarthy
– Soort tekst: ‘geen spreekwoord, maar een ‘poëtisch citaat / liedstrofe’
7. Er is maar één mei in het jaar, en soms is mei nat en koud. Er is maar één mei in het jaar voordat het jaar wordt oud.
– Er is maar één mei in het jaar: elk jaar heeft precies één maand mei.
– Mei is soms nat en koud: de maanden april-mei kunnen koel en regenachtig zijn; weer kan onvoorspelbaar zijn.
– De regel “Er is maar één mei…” benadrukt de overgangsperiode van voorjaar naar zomer en de hoop die uit die verandering voortkomt, zelfs als mei moeilijk of koud is.
– In bredere zin gaat het over de unieke maar soms lastige overgang van seizoen naar seizoen en de combinatie van tegenspoed met ontluiking (bloemen).
Oorsprong:
– Het is een Engels gedicht uit de Victoriaanse tijd en wordt vaak in literaire context aan Christina Georgina Rossetti toegeschreven.
– De exacte publicatiedatum en de eerste verschijning zijn onderwerp van debat; de toeschrijving aan Rossetti is niet onomstreden.
– De verbondenheid met Rossetti komt omdat de tekst in veel bronnen aan haar wordt toegeschreven, maar de authenticiteit is omstreden. Het gedicht is inmiddels publiek domein.
Auteur:
– Christina Georgina Rossetti (1830–1894) wordt vaak genoemd als mogelijke auteur.
– De toeschrijving aan Rossetti is niet definitief; sommige bronnen twijfelen of bevestigen haar als auteur, en er is geen eenduidige primaire bron die de toeschrijving bevestigt.
– Rossetti was een Gerespecteerde Engelse dichteres (onder andere bekend van “Goblin Market”, “Remember”, en haar bijdragen aan kerstliedjes), maar de auteurschap van dit specifieke gedicht blijft onderwerp van debat.
