- Noordenwind in augustus opgestaan, brengt standvastig weder aan.
– Als er in ‘augustus’ een ‘noordenwind’ gaat waaien, dan kondigt dat vaak ‘bestendig, stabiel weer’ aan.
– Met “standvastig weder” wordt bedoeld: weer dat enige tijd hetzelfde blijft, bijvoorbeeld droog, helder of rustig.
– “Weder” is een ouder woord voor ‘weer’.
In modern Nederlands kun je het ongeveer zo zeggen:
> ‘Als in augustus de wind uit het noorden komt, volgt er vaak langdurig stabiel weer.’
🌾 Oorsprong:
De spreuk komt uit de traditie van de ‘volksweerkunde’ of ‘boerenweerspreuken’.
– Zulke spreuken ontstonden uit eeuwenlange observaties van boeren, vissers en plattelandsbewoners.
– Ze werden mondeling doorgegeven en later opgenomen in ‘almanakken’, volkskalenders en verzamelingen van spreekwoorden.
– Augustus was voor de landbouw een belangrijke maand, onder andere vanwege oogstwerkzaamheden. Daarom werd goed gelet op windrichting, wolken en temperatuur.
Meteorologisch gezien kan een noordenwind in augustus inderdaad soms samenhangen met een ‘hogedrukgebied’ en daardoor rustiger, droger of stabieler weer. Maar zoals bij veel weerspreuken is het geen vaste natuurwet.
✍️ Auteur: Er is ‘geen bekende individuele auteur’.
– Het gezegde is ‘anoniem.’
– Het behoort tot de ‘volkswijsheid’.
– De rijmvorm maakte het gemakkelijk om te onthouden en door te geven.
2. Augustus rijpt alle bessen, maar september viert de successen.
– ‘In augustus komt veel tot volle rijpheid’: bessen, vruchten en gewassen worden rijp door de zomerwarmte.
– In september pluk je de resultaten:
de oogst wordt binnengehaald en men viert wat de zomer heeft voortgebracht.
– Figuurlijk betekent het:
> Eerst is er groei en rijping, daarna volgt de beloning of het succes.
Het kan dus ook gebruikt worden voor werk, plannen of persoonlijke ontwikkeling:
in de ene periode wordt de basis gelegd, in de volgende periode zie je het resultaat.
Oorsprong 📜 :
Dit lijkt ‘geen oud, algemeen bekend Nederlands spreekwoord’ te zijn uit de klassieke spreekwoordenverzamelingen.
Het heeft wel duidelijk de vorm van een ‘weerspreuk of oogstspreuk’, zoals er veel bestaan over maanden, seizoenen en landbouw.
De inhoud sluit aan bij traditionele volkswijsheid:
– ‘augustus’ als maand van warmte, rijping en overvloed;
– september als oogstmaand, vooral voor fruit, druiven, bessen en graan;
– het idee dat de natuur in augustus voorbereidt wat in september geoogst of gevierd wordt.
Auteur ✍️: Er is ‘geen bekende of vaste auteur’ aan dit gezegde verbonden. Waarschijnlijk gaat het om een ‘moderne poëtische formulering’ of een vrije variant op oude maand- en oogstspreuken.
3. Als schaapkens aan de hemel staan, kan men zonder plu niet uit
– Als er ‘kleine, wollige wolkjes’ aan de hemel staan — zogeheten ‘schapenwolkjes’ — dan is er vaak ‘regen op komst’.
– Je kunt dus maar beter ‘niet zonder paraplu’ naar buiten gaan.
“Plu” is een verkorting van ‘paraplu’, vooral bekend in Belgisch-Nederlands/Vlaams gebruik.
“Schaapkens” betekent letterlijk ‘schaapjes’ en verwijst naar wolken die op een kudde schapen lijken.
Weerkundige achtergrond ☁️:
De “schaapkens” zijn meestal wolkentypen zoals:
– ‘altocumulus’ of
– ‘cirrocumulus’,
kleine, witte of grijze wolkjes in groepjes. In de volksweerkunde worden zulke wolken vaak gezien als teken dat het weer gaat omslaan. Ze kunnen wijzen op vochtige lucht of een naderend front, waarna later regen kan volgen.
Een vergelijkbaar gezegde is:
> “Schapenwolken brengen regen.”
of in het Engels:
> “Mackerel sky, not long dry.”
Oorsprong 📜:
Dit gezegde komt uit de ‘volksweerkunde’: traditionele weersvoorspellingen die boeren, vissers en reizigers gebruikten vóór moderne meteorologie bestond.
Het is vooral te plaatsen in de ‘Nederlandstalige, en meer bepaald Vlaamse/Belgische, spreekwoordelijke traditie’, mede door woorden als “schaapkens” en “plu”.
Auteur ✍️: Er is ‘geen bekende individuele auteur’ van dit gezegde.
Het gaat om een ; ‘volksgezegde’ of ‘weerspreuk’:
een anonieme spreuk die mondeling is doorgegeven en later in varianten is opgetekend. De formulering kan per streek verschillen, bijvoorbeeld:
– “Als er schaapjes aan de hemel staan, moet men niet zonder paraplu uitgaan.”
– “Staan er schaapjes aan de lucht, dan is regen op de vlucht.”
– “Schapenwolken, regenwolken.”
4. De noordoostenwind in augustus opgestaan, brengt standvastig weder aan.
Als er in ‘augustus’ een ‘noordoostenwind’ opsteekt, dan zou dat volgens dit gezegde leiden tot ‘stabiel, aanhoudend weer’.
– ‘Noordoostenwind’ brengt vaak droge, continentale lucht aan.
– In de zomer kan dat zorgen voor ‘helder, droog en rustig weer’.
– Met “standvastig weder” wordt bedoeld: weer dat een tijdlang hetzelfde blijft, meestal ‘droog en bestendig’.
Kort gezegd:
> ‘Begint in augustus de wind uit het noordoosten te waaien, dan blijft het weer waarschijnlijk stabiel.’
🌾 Oorsprong :
Dit is een ‘oud weerspreekwoord’ of ‘boerenweerspreuk’.
Dergelijke spreuken ontstonden uit langdurige waarnemingen van boeren, schippers en plattelandsbewoners. Zij keken naar windrichting, wolken, dieren, maanstanden en seizoenen om het weer te voorspellen.
Deze spreuk hoort bij de traditionele volksweerkunde uit Nederland en Vlaanderen. Ze werd vaak mondeling doorgegeven en later opgenomen in almanakken, spreukenverzamelingen en kalenders.
✍️ Auteur: Er is ‘geen bekende individuele auteur’.
Het gezegde is ‘anoniem’ en behoort tot de volkswijsheid. Zoals bij veel weerspreuken is het waarschijnlijk geleidelijk ontstaan door herhaalde waarnemingen en mondelinge overlevering.
🌦️ Meteorologische achtergrond :
Een noordoostenwind in augustus kan inderdaad samengaan met een ‘hogedrukgebied’ boven Noord- of Oost-Europa. Daardoor wordt vaak droge lucht aangevoerd en kan het weer rustiger en stabieler worden.
Maandspreuken augustus:
5. De geur doet denken aan een familiediner met stoofvlees en zoete aardappelen tijdens een mirte-gekke augustus in een stad in het Midwesten. Geuren ontploffen zachtjes in ons geheugen als aangrijpende landmijnen verborgen onder de onkruidmassa van jaren.
– ‘Geuren kunnen plotseling oude herinneringen oproepen.’
– Die herinneringen liggen soms jarenlang verborgen.
– Eén geur kan ze ineens “activeren”, alsof er iets onder de oppervlakte ontploft.
– Dat gebeurt vaak ‘zacht maar krachtig’:
niet letterlijk gewelddadig, maar emotioneel intens.
De metafoor van “landmijnen” suggereert dat herinneringen onverwacht kunnen opduiken. Je loopt als het ware door het heden, en ineens brengt een geur je terug naar vroeger.
🌿 Beeldspraak uitgelegd:
“Familiediner met stoofvlees en zoete aardappelen”
Dit roept een huiselijke, warme herinnering op:
– familie
– eten
– jeugd
– geborgenheid
– een bepaalde plaats en tijd
“Een mirte-gekke augustus”
Dit verwijst waarschijnlijk naar een augustusmaand waarin ‘mirte/crêpe-mirte’ uitbundig bloeit. Het is een zintuiglijk beeld: warm, bloemig, Amerikaans, zomers.
“Geuren ontploffen zachtjes”
Een paradoxale uitdrukking:
– “ontploffen” = plots, krachtig
– “zachtjes” = subtiel, innerlijk, emotioneel
Dus:
geurherinneringen komen vaak onverwacht en intens, maar niet luidruchtig; ze gebeuren binnenin je.
🧩 Waarom juist geur?
Ackerman wijst erop dat geur bijzonder sterk verbonden is met geheugen, omdat reuk in de hersenen nauw samenhangt met gebieden voor:
– emotie
– herinnering
– instinctieve reacties
Daarom kan een geur je soms sneller terugbrengen naar een jeugdherinnering dan een foto of een geluid.
📖 Oorsprong:
De passage komt uit “A Natural History of the Senses”, specifiek uit het deel/hoofdstuk over “reuk”.
Het is ‘geen oud spreekwoord of gezegde’, maar een ‘literaire passage’ over hoe sterk geur verbonden is met herinnering en emotie.
De vaak geciteerde Engelse formulering luidt ongeveer:
> “Smells detonate softly in our memory like poignant land mines hidden under the weedy mass of years.”
In het Nederlands:
> “Geuren ontploffen zachtjes in ons geheugen als aangrijpende landmijnen verborgen onder de onkruidmassa van jaren.”
De zin over een familiediner met stoofvlees en zoete aardappelen is waarschijnlijk onderdeel van dezelfde beschouwing of een vertaalde/adaptieve context uit Ackermans tekst.
✍️ Auteur:
– Diane Ackerman
– Amerikaanse dichteres, essayiste en natuurhistorisch schrijfster
– Bekend van o.a.:
– “A Natural History of the Senses” 1990
– “An Alchemy of Mind”
– “The Zookeeper’s Wife”
6. Maak uw juni goed, juli beter en de maand augustus het beste door in de ogen van de zon te kijken.
– Maak van de zomermaanden iets moois:
juni, juli en augustus staan symbool voor groei, warmte, energie en levenslust.
– Kijk de zon “in de ogen” betekent figuurlijk: wees moedig, zoek het licht op, leef bewust en positief.
– De zin moedigt aan om ‘elke maand beter te maken dan de vorige’ en het beste uit de zomer te halen.
⚠️ Letterlijk in de zon kijken is natuurlijk gevaarlijk voor de ogen; de uitdrukking moet symbolisch worden opgevat.
📜 Oorsprong:
De formulering klinkt als:
– een moderne poëtische of motiverende uitspraak;
– een vertaling uit het Engels;
– of een zelfgemaakte spreuk voor zomer, natuur of positiviteit.
Er is geen bekende klassieke bron waarin deze zin als vast spreekwoord voorkomt.
✍️ Auteur: is ‘niet met zekerheid bekend’.
Voor zover bekend is dit geen uitspraak van een bekende schrijver, filosoof of dichter. Als de zin ergens is aangetroffen — bijvoorbeeld op een kalender, kaart, website of sociale media — kan hij daar als anonieme inspiratiequote zijn gebruikt.
7. Op de stille augustusmiddag beefden ze bij een ondertoon van muziek in de zilveren lucht.
De regels beschrijven een ‘stille, kalme augustusmiddag’, waarschijnlijk in een natuurlijke omgeving zoals een boomgaard of tuin. Het ‘ze’ verwijst naar dingen in de scène – waarschijnlijk bladeren, fruit of bloemen – die lijken te ’trillen’, ook al is de lucht stil.
Zinsdeel voor zin:
– ‘stille augustusmiddag’
→ een stille, zware nazomermiddag.
– ’trilden op een soort ondertoon’
→ ze leken te bewegen of te trillen alsof ze reageerden op een zachte, verborgen muziek.
– ‘muziek in de zilveren lucht’
→ de lucht wordt voorgesteld als helder, glinsterend en vol subtiele harmonie.
✨ Algemene betekenis:
Swinburne roept de magische stilte van de nazomer op: alles lijkt stil, maar de natuur lijkt stiekem levend, vibrerend met een bijna onhoorbare muziek.
In eenvoudigere woorden:
> ‘Op een stille augustusmiddag leek het tafereel zo delicaat en levendig dat zelfs de stille lucht muzikaal aanvoelde.’
📚 Oorsprong & Auteur:
– Auteur: Algernon Charles Swinburne
– Gedicht: “Augustus”
– Collectie: Poems and Ballads_
– Datum: 1866
– Literaire periode/stijl: Victoriaanse, esthetische/Pre-Raphaëlitische poëzie
Het is niet echt een “spreekwoord”, maar een “poëtisch citaat”.
