- Sint Laurens (10 aug.) en Sint Bartel (24 aug.) schoon, dan draagt de herfst een gouden kroon.
– Als het ‘mooi weer is op Sint-Laurensdag’ — 10 augustus —
– én ook op ‘Sint-Bartel’, oftewel ‘Sint-Bartholomeüsdag’ — 24 augustus,
– dan zou er volgens de volksweerkunde een ‘mooie, zonnige en rijke herfst’ volgen.
Met “een gouden kroon” wordt bedoeld:
– een ‘prachtige nazomer of herfst’;
– goudkleurige bladeren;
– gunstig oogstweer;
– een vruchtbare, voorspoedige periode.
Het is dus een ‘weerspreuk’ of ‘boerenwijsheid’.
🌾 Oorsprong:
De spreuk komt uit de ‘volksweerkunde’ en de ‘boerenkalender’. Vroeger hielden boeren en plattelandsbewoners het weer nauwkeurig in de gaten op vaste kerkelijke feestdagen. Die dagen dienden als herkenningspunten in het jaar.
Belangrijke data in deze spreuk zijn:
– 10 augustus – Sint-Laurens
Feestdag van de heilige Laurentius.
– 24 augustus – Sint-Bartel / Sint-Bartholomeüs
Feestdag van de apostel Bartholomeüs.
Omdat deze dagen midden in augustus vallen, werden ze gezien als aanwijzingen voor het verloop van de ‘nazomer en herfst’.
✍️ Auteur: Er is ‘geen bekende auteur’ van dit gezegde.
Het is een ‘anoniem volksgezegde’, ontstaan uit mondelinge overlevering. Zulke spreuken werden generaties lang doorgegeven, vooral onder boeren, tuinders en mensen die sterk afhankelijk waren van het weer.
2. Als St. Laurens (10 aug.) het hoofd goed staat, houdt men mooi weer.
De uitdrukking “het hoofd goed staat” betekent hier figuurlijk dat Sint-Laurens “goed gezind” is:
de omstandigheden zijn gunstig, vooral wat het weer betreft.
🏛️ Oorsprong:
De spreuk komt uit de ‘volksweerkunde’ en de ‘agrarische traditie’. Vroeger gebruikten boeren en buitenmensen vaste dagen uit de ‘heiligenkalender’ om het weer en de seizoenen te duiden.
Sint-Laurentius was een vroegchristelijke martelaar uit Rome, gestorven in 258. Zijn feestdag valt op 10 augustus, midden in de zomer. Rond die periode werd vaak gekeken of een periode van mooi zomerweer zou aanhouden.
✍️ Auteur: Er is ‘geen bekende auteur’.
Het gezegde is een ‘anonieme volkswijsheid’ of ‘weerspreuk’, mondeling overgeleverd van generatie op generatie.
3. Op Sint Laurens ( 10 aug. ) regenvlagen, zes weken duren de waterplagen
Dit is een ‘weerspreuk’ of ‘boerengezegde’.
– Als het op Sint-Laurens, dus 10 augustus, regent of buiig is,
– dan zou het volgens de volkswijsheid nog ‘zes weken lang nat en regenachtig’ blijven.
– “Waterplagen” betekent hier:
aanhoudende regen, natte grond, wateroverlast of slecht oogstweer.
Kort gezegd:
> ‘Regen op 10 augustus voorspelt volgens het gezegde een natte periode van zes weken.’
🧑🌾 Oorsprong:
De oorsprong ligt in de ‘volksweerkunde’ en de ‘boerentraditie’. Vroeger observeerden boeren het weer rond bepaalde heiligendagen en verbonden daar voorspellingen aan voor de komende weken.
Veel van zulke spreuken zijn gekoppeld aan kerkelijke feestdagen, bijvoorbeeld:
– Sint-Jan — 24 juni
– Sint-Margriet — 20 juli
– Sint-Jacob — 25 juli
– Sint-Laurens — 10 augustus
– Sint-Bartholomeus — 24 augustus
Omdat boeren sterk afhankelijk waren van het weer voor hooien, oogsten en zaaien, kregen zulke dagen een voorspellende betekenis.
✝️ Wie was Sint-Laurens?
Sint-Laurens, ook wel Sint-Laurentius van Rome, was een christelijke martelaar uit de 3e eeuw. Zijn feestdag valt op 10 augustus.
De weerspreuk zelf gaat niet zozeer over zijn leven, maar gebruikt zijn naam omdat zijn heiligendag een vast punt op de kalender was.
✍️ Auteur: Er is ‘geen bekende auteur’ van dit gezegde.
Het is een ‘anonieme volksuitspraak’, mondeling overgeleverd door generaties boeren en later opgenomen in almanakken, spreukenverzamelingen en volkskundige bronnen.
4. Als men op Sint Laurentiusdag een rijpe druif vindt, is er veel hoop op goede wijn.
Dit gezegde betekent dat ‘als de druiven al rijp zijn op Sint-Laurentiusdag’, er een grote kans is op een ‘goede wijnoogst’ en dus op ‘goede wijn’.
– Sint-Laurentiusdag valt op 10 augustus.
– Rijpe druiven rond die datum wijzen op een ‘warm, zonnig en gunstig groeiseizoen’.
– Voor wijnboeren was dat een positief teken:
de druiven hadden genoeg suiker en rijping opgebouwd.
Kort gezegd:
> ‘Vroege rijpheid van druiven voorspelt een goede wijnjaar.’
🌦️ Oorsprong:
Het is een ‘volksweerspreuk’ of ‘boerenwijsheid’ uit wijnbouwgebieden. Zulke spreuken verbinden heiligendagen met natuurverschijnselen, oogsten en weersverwachtingen.
Sint-Laurentiusdag, 10 augustus, viel in een belangrijke periode voor de wijnbouw: de fase waarin druiven begonnen te rijpen. Daarom werd die dag gebruikt als meetpunt om de kwaliteit van de komende oogst in te schatten.
✍️ Auteur: Er is ‘geen bekende individuele auteur’ van dit gezegde.
Het behoort tot de ‘anonieme volkstraditie’:
– ontstaan onder boeren en wijnbouwers;
– mondeling doorgegeven;
– later opgetekend in verzamelingen van spreekwoorden, weerspreuken en boerengezegden.
5. Is ’t op Sint Laureijnsdag klaar, dan is er veel fruit dit jaar.
– Sint Laureijnsdag is de feestdag van Sint-Laurentius, op 10 augustus.
– “Klaar” betekent hier:
‘helder, zonnig, onbewolkt weer’.
– De spreuk betekent dus:
> ‘Als het op 10 augustus helder en mooi weer is, verwacht men een rijke fruitoogst dat jaar.’
Het is een typische ‘weerspreuk’ of ‘boerenwijsheid:
men koppelde het weer op een heiligendag aan de verwachte oogst.
🌱 Oorsprong:
– De spreuk komt uit de ‘agrarische volkscultuur’ van de Lage Landen, vooral uit Vlaanderen en Nederland.
– Vroeger gebruikten boeren de ‘heiligenkalender’ als geheugensteun voor seizoenen, oogsttijden en weersverwachtingen.
– Sint-Laurentius werd herdacht op 10 augustus, een periode waarin veel fruit — zoals appels, peren, pruimen en bessen — aan het rijpen is.
– Helder, droog en warm weer rond die tijd werd gezien als gunstig voor het rijpen en oogsten van fruit.
👤 Auteur:
– Er is ‘geen bekende auteur’.
– Het is een ‘anoniem volksgezegde’, mondeling overgeleverd van generatie op generatie.
– Zulke spreuken zijn ontstaan uit ‘ervaring, observatie en bijgeloof’ binnen de landbouwgemeenschap.
6. Laurentius’ zonneschijn, beduidt een jaar vol wijn.
Als het op ‘Sint-Laurentiusdag’ mooi zonnig weer is, dan voorspelt dat volgens de volksweerkunde een ‘goed wijnjaar’:
Veel of goede druivenoogst en dus veel wijn.
– Laurentius = Sint-Laurentius
– ‘zonneschijn’ = zonnig weer op zijn feestdag
– ‘beduidt’ = betekent / voorspelt
– ‘een jaar vol wijn’ = een rijk wijnjaar, goede wijnoogst
Kort gezegd:
‘zon op 10 augustus belooft een goede wijnopbrengst.’
Oorsprong 🗓️ :
Het gezegde hoort bij de oude ‘weerspreuken’ of ‘boerenwijsheden’ die verbonden zijn aan heiligendagen.
Sint-Laurentius wordt gevierd op 10 augustus. Rond die tijd zijn druiven in wijnstreken volop aan het rijpen. Veel zon en warmte in augustus waren gunstig voor de rijping van de druiven en dus voor de kwaliteit van de wijn.
Daarom werd zonnig weer op Sint-Laurentiusdag gezien als een gunstig voorteken voor de wijnoogst.
✝️ Sint-Laurentius van Rome was een christelijke diaken en martelaar uit de 3e eeuw. Zijn feestdag is 10 augustus. In volksgeloof en kalenders werden zulke heiligendagen vaak gebruikt als vaste punten om weer, oogst en seizoenen aan te duiden.
Auteur ✍️ : Er is ‘geen bekende individuele auteur’ van dit gezegde.
Het is een ‘anonieme volksweerspreuk’, ontstaan uit mondelinge overlevering in agrarische en wijnbouwkundige tradities.
7. Sint Laurens’ wind, maakt de boekweit blind.
– ‘Als het rond Sint-Laurensdag hard waait, kan de boekweitoogst mislukken.’
– “Blind” betekent hier:
de boekweit vormt ‘geen goed zaad’ of levert ‘lege/loze korrels’ op.
– Boekweit bloeit in de zomer en is gevoelig voor ongunstig weer tijdens de bloei, zoals wind, droogte of kou. Daardoor kan de bestuiving slecht verlopen.
📅 Wie of wat is Sint Laurens?
Sint Laurens verwijst naar de heilige Laurentius, een vroegchristelijke martelaar.
– Zijn feestdag is 10 augustus.
– In de boerenkalender werd die datum gebruikt als herkenningspunt in het landbouwjaar.
– Rond die tijd stond boekweit vaak in bloei.
🌬️ Oorsprong:
Dit gezegde komt uit de ‘boeren- en weerspreuken-traditie’. Zulke spreuken koppelden weersverschijnselen aan vaste heiligendagen.
De gedachte erachter was praktisch:
– Rond 10 augustus bloeit de boekweit.
– Veel wind kan de tere bloesem beschadigen of de bestuiving verstoren.
– Daardoor kan de plant “blind” worden: wel bloei, maar weinig of geen zaadvorming.
Het gezegde is vooral te plaatsen in streken waar boekweit veel werd verbouwd, bijvoorbeeld op arme zandgronden en veengronden in Nederland en Vlaanderen.
✍️ Auteur: Er is ‘geen bekende auteur’.
Het is een ‘anoniem volksgezegde’ of ‘boerenweerspreuk’, waarschijnlijk mondeling ontstaan en later opgetekend in verzamelingen van spreekwoorden en weerspreuken.
8. Sint Laureijns dage, brengt de regen op de hage.
Dit is een ‘oude weerspreuk’.
> Op de dag van Sint-Laurentius komt er regen op de hagen.
Vrijer gezegd:
– rond Sint-Laurentiusdag — 10 augustus — kan het weer omslaan;
– men verwachtte dan vaker ‘regen, vocht of dauw’;
– het gezegde verwijst naar de overgang van hoogzomer naar een vochtiger nazomerse periode.
“Hage” betekent hier ‘haag’ of ‘struikgewas’. De regen “op de hage” is dus regen die op de hagen en het groen valt.
Oorsprong 🕰️ :
De spreuk komt uit de ‘volkstraditie’ en behoort tot de vele ‘boeren- en weerspreuken’ die aan heiligendagen verbonden zijn. Vroeger gebruikten boeren de kalender van heiligenfeesten als geheugensteun voor:
– zaaien en oogsten;
– weersverwachtingen;
– seizoensveranderingen;
– landbouwkundige waarnemingen.
Sint Laureijns is een oude of dialectische vorm van Sint-Laurentius. Zijn feestdag valt op 10 augustus.
✝️ Sint-Laurentius van Rome was een christelijke martelaar uit de 3e eeuw. Volgens de traditie stierf hij in het jaar 258. Zijn feestdag werd in de middeleeuwse kerkelijke kalender belangrijk, waardoor zijn naam in allerlei volksgezegden en weerspreuken terechtkwam.
Auteur ✍️ : Er is ‘geen bekende individuele auteur’.
Dit gezegde is:
– ‘anoniem’;
– ontstaan in de ‘mondelinge volksoverlevering’;
– later mogelijk opgetekend in verzamelingen van spreekwoorden en weerspreuken.
Kortom:
Het is geen literaire uitspraak van één schrijver, maar een ’traditionele boerenweerspreuk’.
9. Die op tijd rapen wil eten, mag Laurentius ( 10 aug. ) niet vergeten.
– Wie ‘rapen’ — raapjes/knolrapen — wil kunnen eten, moet rond Sint-Laurentius, 10 augustus, aan het zaaien denken.
In ruimere zin betekent het:
– ‘Wie later resultaat wil hebben, moet op tijd zijn voorbereidingen treffen.’
– Je moet het juiste moment niet missen, anders ben je te laat voor de oogst of het gewenste resultaat.
📅 Waarom Laurentius?
Sint-Laurentius of Laurens wordt op 10 augustus herdacht. In de traditionele boerenkalender was die datum een belangrijk richtpunt.
Rond die tijd moesten ‘rapen’ vaak gezaaid worden, vooral als nateelt na de graanoogst. Wie dat moment miste, had kans dat de rapen niet meer goed uitgroeiden vóór de herfst of winter.
Kort gezegd:
> ’10 augustus was een soort geheugensteuntje voor boeren: vergeet je rapen niet te zaaien.’
🏛️ Oorsprong:
De oorsprong ligt in de ‘oude agrarische volkswijsheid’ van de Lage Landen, vooral Vlaanderen en Nederland. Vóór moderne landbouwkalenders gebruikten boeren vaak ‘heiligendagen’ als vaste data om werk op het land te plannen.
Sint-Laurentiusdag, 10 augustus, functioneerde dus als zo’n landbouwkundige mijlpaal.
Vergelijkbare spreuken zijn bijvoorbeeld:
– “Met Sint-Laurens zaai uw rapen.”
– “Wie rapen wil eten, mag Sint-Laurens niet vergeten.”
✍️ Auteur: Er is ‘geen bekende auteur’.
Het is een ‘anoniem volksgezegde’ of ‘boerenspreuk’, ontstaan uit mondelinge overlevering. Zulke spreuken werden generaties lang doorgegeven en later opgenomen in verzamelingen van spreekwoorden, weerspreuken en landbouwspreuken.
10. Als het hoofd van Sint Laurentius ( 10 aug. ) goed staat , houdt men mooi weer tot laat.
– ‘Als het rond 10 augustus, de feestdag van Sint Laurentius, mooi en stabiel weer is,’
– dan blijft het vaak nog ‘lang mooi weer’, soms tot laat in de zomer of vroege herfst.
Met “het hoofd van Sint Laurentius staat goed” wordt bedoeld dat Sint Laurentius als het ware ‘gunstig gestemd’ is — in praktische zin: het weer is goed, helder en rustig.
🌾 Oorsprong :
De spreuk komt uit de ‘volksweerkunde’ of ‘boerenwijsheid’. Vroeger lette men sterk op het weer rond bepaalde ‘heiligendagen’, omdat die dagen als geheugensteun dienden voor landbouw, oogst, wijnbouw en seizoensverwachtingen.
10 augustus valt in een periode waarin het weer vaak vrij stabiel kan zijn. Als er dan hogedrukweer is, kan dat inderdaad nog een tijd aanhouden. Daarom ontstond de gedachte: mooi weer met Sint-Laurentius voorspelt een langere mooie periode.
Sint Laurentius was een christelijke martelaar uit de 3e eeuw. Zijn naamdag, 10 augustus, werd in de volkskalender verbonden met allerlei weerspreuken.
✍️ Auteur: Er is ‘geen bekende auteur’.
Dit soort spreuken is meestal:
– mondeling overgeleverd;
– ontstaan onder boeren, landarbeiders en dorpsgemeenschappen;
– later opgeschreven in almanakken, spreukenboeken en volkskundige verzamelingen.
De auteur is dus: ‘anoniem / volksmond’.
11. Een rijpe druif op Laurentius dag ( 10 aug. ), veel goede wijn men verwachten mag.
– Als de ‘druiven rond 10 augustus’, de feestdag van Sint-Laurentius, al rijp beginnen te worden,
– dan wijst dat op een ‘warm, zonnig en gunstig groeiseizoen’,
– waardoor men een ‘goede druivenoogst’ en dus ‘veel goede wijn’ mag verwachten.
Kort gezegd:
‘Vroegrijpe druiven voorspellen een goed wijnjaar’.
📅 Wat is Laurentiusdag?
Laurentiusdag valt op 10 augustus en is de naamdag van Sint-Laurentius, een christelijke martelaar uit de 3e eeuw.
In de volkskalender werden heiligendagen vaak gebruikt als herkenningspunten in het landbouwjaar. Boeren en wijnbouwers koppelden weersverschijnselen, bloei, rijping en oogstverwachtingen aan zulke dagen.
🌦️ Oorsprong:
Dit gezegde behoort tot de ‘boeren- en weerwijsheden’ of ‘volksweerspreuken’.
De oorsprong ligt waarschijnlijk in de ‘wijnbouwgebieden van West- en Midden-Europa’, waar men al eeuwenlang keek naar:
– de stand van de druiven,
– de warmte van de zomer,
– de hoeveelheid zon,
– en de rijping rond vaste kalenderdagen.
Er bestaan vergelijkbare spreuken in onder meer het Duits en Frans. In Duitse wijnstreken komt bijvoorbeeld een vergelijkbare gedachte voor:
> ‘Als de druiven rond Laurentius rijp zijn, wordt het een goed wijnjaar.’
Dat wijst erop dat het gezegde niet van één specifieke schrijver afkomstig is, maar uit de ‘mondelinge volkstraditie’ komt.
✍️ Auteur: Er is ‘geen bekende individuele auteur’ van dit gezegde.
Het is een ‘anonieme volksspreuk’, ontstaan uit praktische ervaring van boeren en wijnbouwers. Zulke spreuken werden mondeling doorgegeven en later opgenomen in almanakken, spreukenverzamelingen en volkskundige werken.
12. Op Sint Laurentius ( 10 aug. ) een regenvlaag, zes weken lang duurt die regenplaag.
– Als het op ‘Sint-Laurentiusdag’, dus ’10 augustus’, regent of er een bui valt,
– dan zou er volgens het volksgeloof ‘nog zes weken lang veel regenachtig weer’ volgen.
Kort gezegd:
‘Regen op 10 augustus voorspelt een natte nazomerperiode’.
Oorsprong 🕯️:
De spreuk komt uit de ‘volksweerkunde’ en de ‘boerentraditie’. Vroeger gebruikten boeren en plattelandsbewoners vaste dagen op de heiligenkalender om het weer te duiden of te voorspellen.
Sint-Laurentius verwijst naar Laurentius van Rome, een christelijke martelaar uit de 3e eeuw. Zijn feestdag valt op 10 augustus. In katholieke streken werden zulke heiligendagen vaak gekoppeld aan weerspreuken, landbouwregels en oogstvoorspellingen.
De spreuk past in een bredere traditie van gezegden zoals:
– “Regent het op Sint-Margriet, zes weken boerenverdriet.”
– “Is het op Sint-Medardus nat, zes weken regen op het pad.”
Auteur ✍️: Er is ‘geen bekende individuele auteur’.
Het gezegde is:
– ‘anoniem’;
– mondeling overgeleverd;
– ontstaan in de ‘volksmond’;
– waarschijnlijk afkomstig uit agrarische, katholieke streken in Nederland of Vlaanderen.
Het is vooral een ‘rijmende volkswijsheid’ gebaseerd op observaties en herhaling in de traditie.
In de nazomer kunnen weerpatronen soms langere tijd aanhouden. Maar dat het precies ‘zes weken’ regent na een bui op 10 augustus, is natuurlijk niet letterlijk bedoeld.
13. Laurentius ( 10 aug. ) met veel zonneschijn, beduidt een jaar vol goede wijn.
– Als het op ’10 augustus’, de feestdag van ‘Sint-Laurentius’, zonnig is,
– dan zou dat wijzen op een ‘goed wijnjaar’,
– omdat veel zon rond die tijd gunstig is voor het ‘rijpen van druiven’.
Kort gezegd:
‘Mooi weer op Sint-Laurentius voorspelt goede wijn. 🍇🍷
📅 Wie is Laurentius?
Met Laurentius wordt bedoeld:
– Sint-Laurentius van Rome
– Christelijke martelaar uit de 3e eeuw
– Zijn feestdag valt op 10 augustus
In oude kalenders werden heiligendagen vaak gebruikt als herkenningspunten in het landbouwjaar. Boeren en wijnbouwers koppelden het weer op zulke dagen aan verwachtingen voor oogst, graan, fruit of wijn.
🌿 Oorsprong:
De spreuk komt uit de ‘volksweerkunde’ en de ‘agrarische traditie’.
Kenmerken:
– Waarschijnlijk ontstaan in ‘wijnbouwgebieden’ van Europa, zoals Duitsland, Frankrijk, België of Zuid-Nederland.
– Gebaseerd op praktische ervaring: rond 10 augustus zijn druiven volop aan het rijpen.
– Veel zon in die periode verhoogt de kans op zoete, rijpe druiven en dus betere wijn.🍷
Er bestaan vergelijkbare spreuken in andere talen, bijvoorbeeld in het Duits:
> “Ist Laurentius hell und klar,
> gibt’s ein gutes Weinjahr.”
Dat betekent ongeveer hetzelfde:
‘Is Laurentius helder en klaar, dan komt er een goed wijnjaar.’
✍️ Auteur: Er is ‘geen bekende auteur’.
Dit soort spreuken zijn meestal:
– ‘anoniem’
– mondeling overgeleverd
– later opgenomen in almanakken, spreukenboeken en volkskundige verzamelingen
De “auteur” is dus eigenlijk de ‘volksmond’.
14. Met Laurentius ( 10 aug. ) van het klooster ligt gans de wereld op een rooster.
– ‘Rond Sint-Laurentiusdag, 10 augustus, is het vaak erg heet.’
– De hele wereld lijkt dan als het ware ‘op een rooster te liggen’, alsof ze gebraden wordt.
– Het is dus een ‘weerspreuk / kalendergezegde’ over de hitte van de zomer, vooral in de periode van de ‘hondsdagen’.
📌 “Gans de wereld” betekent: ‘de hele wereld.’
📌 “Rooster” verwijst niet naar een haan, maar naar een ‘braadrooster’ of ‘ijzeren rooster’.
Oorsprong 🕯️:
Het gezegde verwijst naar ‘Sint-Laurentius van Rome’, wiens feestdag op 10 augustus valt.
Volgens de christelijke overlevering was Laurentius een diaken in Rome die in het jaar 258 de marteldood stierf. De legende vertelt dat hij op een ‘ijzeren rooster’ boven het vuur werd gemarteld of verbrand. Daarom wordt hij in de kunst vaak afgebeeld met een rooster.
Omdat zijn naamdag midden in de warme zomer valt, ontstond de woordspeling:
– Laurentius werd op een rooster gelegd;
– rond zijn feestdag lijkt de hele wereld door de hitte ook op een rooster te liggen.
Het gezegde combineert dus:
– de ‘heiligenkalender’,
– de ‘martelaarslegende van Sint-Laurentius’,
– en een ‘volkse weersobservatie’.
Auteur ✍️: Er is ‘geen bekende individuele auteur’ van dit gezegde.
Het is een ‘volksgezegde’ of ‘boerenweerspreuk’, ontstaan in de mondelinge traditie. Zulke spreuken werden van generatie op generatie doorgegeven en later soms opgetekend in verzamelingen van spreekwoorden, volksrijmen of weerspreuken.
15. Op Sint Laurentius ( 10 aug. ) een regenvlaag, veertien dagen duurt die regenplaag.
Als het op ‘Sint-Laurentiusdag’, dus ’10 augustus’, regent,
– dan zou er volgens het volksgeloof nog ongeveer ‘veertien dagen lang regenachtig weer’ volgen.
Met andere woorden: een regenbui op 10 augustus werd gezien als voorteken van een langere natte periode.
🌾 Oorsprong:
De spreuk komt uit de ‘volksweerkunde’ of ‘boerenweerkunde’.
– Vroeger gebruikten boeren vaste ‘heiligendagen’ als herkenningspunten in het jaar.
– Sint-Laurentiusdag viel midden in de zomer, rond de oogsttijd.
– Regen in die periode kon hinderlijk zijn voor het binnenhalen van graan, hooi en andere oogst.
– Daarom ontstonden rijmende spreuken om weersverwachtingen makkelijk te onthouden.
De datum verwijst naar Sint Laurentius van Rome, een christelijke martelaar uit de 3e eeuw. Zijn feestdag is op 10 augustus.
✍️ Auteur: Er is ‘geen bekende individuele auteur’.
– Het gezegde is anoniem ontstaan.
– Het behoort tot de mondelinge volkstraditie.
– Zulke spreuken werden generaties lang doorgegeven en later opgetekend in almanakken, volkskundige verzamelingen en boerenkalenders.
16. Wie knollen wil eten, moet Laurentius (10 aug.) niet vergeten.
– Als je later ‘knollen, rapen of knolgewassen’ wilt kunnen eten, moet je rond Sint-Laurentiusdag, 10 augustus, eraan denken ze te zaaien of te planten.
Figuurlijk betekent het:
– ‘Wie resultaat wil hebben, moet op tijd handelen.’
– Je moet de juiste voorbereiding niet uitstellen, anders mis je het geschikte moment.
📅 Waarom Laurentius?
Met Laurentius’ wordt bedoeld:
– Sint-Laurentius van Rome
– Zijn feestdag is 10 augustus
– Die datum werd vroeger in de landbouwkalender gebruikt als handig herkenningspunt.
Voor boeren was 10 augustus een belangrijk moment: rond die tijd moesten bepaalde ‘knollen of rapen’ gezaaid worden, zodat ze vóór de herfst en winter nog konden groeien.
🧺 Oorsprong:
Dit gezegde komt uit de ‘boerenwijsheid’ en de oude ‘heiligenkalender’.
Vroeger hadden veel mensen geen gedrukte zaaikalender. Men gebruikte daarom kerkelijke feestdagen als geheugensteun:
– Sint-Jan – 24 juni
– Sint-Jacob – 25 juli
– Sint-Laurentius – 10 augustus
– Sint-Michiel – 29 september
Zo wist men wanneer bepaalde werkzaamheden op het land moesten gebeuren.
✍️ Auteur: Er is ‘geen bekende auteur’.
Het is een ‘volksgezegde’ of ‘boerenspreuk’, ontstaan uit mondelinge overlevering. Zulke spreuken werden van generatie op generatie doorgegeven en later pas opgeschreven in verzamelingen van spreekwoorden en weerspreuken.
17. Sint Laurentius’ (10 aug.) tranen, vallende sterren.
“Sint Laurentius’ tranen” betekent: ‘vallende sterren’, vooral de meteoren die rond ’10 augustus’ te zien zijn.
– 10 augustus is de feestdag van Sint-Laurentius.
– Rond die datum is jaarlijks de meteorenzwerm van de ‘Perseïden’ zichtbaar.
– In de volksmond werden die meteoren daarom “de tranen van Sint-Laurentius” genoemd.
Kort gezegd:
> ‘Sint-Laurentius’ tranen = de vallende sterren rond 10 augustus.’
✝️ Oorsprong:
De oorsprong ligt in een combinatie van:
– christelijke heiligenverering
– volksgeloof
– natuurwaarneming
Sint-Laurentius was een vroegchristelijke martelaar uit de 3e eeuw. Volgens de overlevering werd hij in Rome ter dood gebracht, waarschijnlijk in het jaar 258, tijdens de christenvervolgingen onder keizer Valerianus.
Zijn feestdag valt op 10 augustus. Juist rond die tijd zijn vaak veel vallende sterren te zien: de ‘Perseïden’. Mensen verbonden dit verschijnsel met de heilige en noemden de meteoren zijn “tranen”.
👤 Auteur: Er is ‘geen bekende individuele auteur’ van dit gezegde.
Het is een ‘volksgezegde’ of ‘volkskundige benaming’ die in de loop van de tijd is ontstaan. Zulke uitdrukkingen werden mondeling doorgegeven en later opgenomen in spreekwoordenboeken, volkskalenders en verzamelingen van gezegden.
18. Wanneer ’t van Lauw (10 aug.) tot Bartel (24 aug.) zont, dan is de herfst lief en bont; en valt de regen iets of wat, dat brengt den honing in het vat.
> ‘Als het tussen Sint-Laurentiusdag — 10 augustus — en Sint-Bartholomeüsdag — 24 augustus — zonnig is, dan volgt er een mooie, kleurige herfst. En als er in die periode ook wat regen valt, is dat gunstig voor de honingopbrengst.’
Uitleg per deel:
– “Lauw” = Sint-Laurentius, feestdag op 10 augustus.
– “Bartel” = Sint-Bartholomeüs, feestdag op 24 augustus.
– “zont” = de zon schijnt / het is zonnig.
– “de herfst lief en bont” = een aangename, mooie, kleurrijke herfst.
– “dat brengt den honing in het vat” = wat regen is gunstig voor bloemen, nectar en dus voor de bijen en honingproductie.
Kort gezegd:
‘Mooi weer tussen 10 en 24 augustus voorspelt een goede herfst; een beetje regen in die tijd helpt de bijen en de honing.’
🌾 Oorsprong:
Dit is een ‘volksweerspreuk’ of ‘boerenweerspreuk’ uit de Nederlandstalige traditie, waarschijnlijk vooral uit landelijke, katholieke streken waar men de kalender indeelde aan de hand van ‘heiligendagen’.
Vroeger gebruikte men dagen als:
– Sint-Laurentius — 10 augustus
– Maria-Tenhemelopneming — 15 augustus
– Sint-Bartholomeüs — 24 augustus
als vaste herkenningspunten in het landbouwjaar. De periode half augustus was belangrijk voor:
– de rijping van gewassen,
– het weerbeeld van de naderende herfst,
– de bloei van late planten zoals heide,
– en de activiteit van bijen.
Daarom koppelden mensen weerservaringen aan zulke kalenderdagen en maakten er rijmende spreuken van.
✍️ Auteur: Er is ‘geen bekende individuele auteur’.
Het gezegde behoort tot de ‘anonieme mondelinge volkstraditie’. Zulke spreuken werden van generatie op generatie doorgegeven door boeren, imkers en plattelandsbewoners. Later zijn ze vaak opgetekend in verzamelingen van volkskunde, almanakken en weerspreuken.
19. Is het mooi op Sint-Laurens, dan volgt een goede herfst.
Dit gezegde is een klassieke weerspreuk, ook wel bekend als een ‘kalenderwijsheid’.
De spreuk voorspelt dat als het weer op de feestdag van Sint-Laurens (10 augustus) mooi en zonnig is, dit een voorbode is voor een aangename en vruchtbare herfst. Het is een volksgeloof dat een positieve start van de nazomer een goede oogst en milde herfstmaanden belooft.
Oorsprong:
De wortels van dit soort spreuken liggen diep in de agrarische geschiedenis. Boeren waren vroeger volledig afhankelijk van het weer voor hun oogst en overleving. Ze observeerden patronen in de natuur en koppelden deze vaak aan specifieke heiligenkalenders. Sint-Laurens (Laurentius van Rome) is de beschermheilige van onder andere bakkers en bierbrouwers – beroepen die direct verbonden zijn met de graanoogst in de nazomer.
Auteur:
Zoals bij de meeste volksspreuken en weerswijsheden, is er ‘geen specifieke auteur bekend’. Deze spreuken zijn door de eeuwen heen ontstaan door ‘mondelinge overlevering en collectieve observatie’.
