- Blaast Juni uit de noordkant, zo waait hij koren van het land.
– ‘Als er in juni vaak een noordenwind staat’, is dat ‘ongunstig voor het graan’.
– De gedachte erachter is dat een ‘koude, droge of harde wind uit het noorden’ de groei en rijping van het koren kan verstoren.
– In figuurlijke zin:
– het graan kan ‘beschadigd raken’,
– ‘slechter groeien’,
– of zelfs letterlijk door storm of ongunstig weer “van het land” worden geblazen.
👉 Kortom: ‘noordenwind in juni voorspelt een slechte graanoogst’.
🌦️ Oorsprong:
Deze spreuk komt uit de ‘oude Nederlandse en Vlaamse volkstraditie’ van ‘weerspreuken’ en ‘boerenwijsheden’.
Kenmerken van de oorsprong:
– Ontstaan in een tijd waarin boeren sterk afhankelijk waren van:
– windrichting
– temperatuur
– neerslag
– seizoenspatronen
– Zulke spreuken werden ‘mondeling doorgegeven’ van generatie op generatie.
– Ze zijn gebaseerd op ‘praktische observatie’.
Historische context:
– “Juni” is een belangrijke maand voor de ontwikkeling van graan.
– Een ‘koude noordelijke stroming’ in die periode werd traditioneel gezien als schadelijk voor:
– bloei
– korenvorming
– opbrengst
Dus de spreuk weerspiegelt vooral ‘agrarische ervaring’.
✍️ Auteur: ‘Geen bekende individuele auteur.’
– Deze weerspreuk is waarschijnlijk ‘anoniem’ en behoort tot het ‘collectieve volksgoed’.
– Weerspreuken zoals deze zijn meestal:
– oud
– mondeling overgeleverd
– in verschillende vormen opgeschreven in almanakken, spreekwoordenboeken en volkskundige verzamelingen.
💡 Opmerking:
Weerspreuken geven een mooi inzicht in hoe mensen vroeger:
– het weer observeerden
– landbouwervaring verzamelden
– natuur en oogst met elkaar verbonden
2. Juni meer droog dan nat, vult goede wijn het vat.
– ‘Als juni eerder droog dan regenachtig is’, dan is dat ‘gunstig voor de wijndruiven’.
– Een ‘warme en relatief droge junimaand’ zou bijdragen aan een ‘goede wijnoogst’ later in het jaar.
– Figuurlijk: ‘goed weer in juni = kans op kwaliteitswijn in het vat’.
👉 De spreuk komt dus uit een tijd waarin men het weer direct koppelde aan de landbouw en vooral aan de ‘wijngaard’.
🌱 Achtergrond / verklaring:
– In juni begint voor wijnstokken een belangrijke groeifase.
– ‘Te veel regen’ kan:
– de groei verstoren,
– ziekten en schimmels bevorderen,
– de kwaliteit van de druiven nadelig beïnvloeden.
– ‘Droog en redelijk zonnig weer’ werd daarom gezien als een goed voorteken voor de latere oogst.
🏛️ Oorsprong:
– een ‘oude Nederlandse of Vlaamse weerspreuk’ uit de ‘volksmond’;
– ontstaan in een ‘agrarische context’, waarin men weerervaringen generatie op generatie doorgaf;
– verwant aan andere Europese weer- en boerenwijsheden over ‘juni’, ‘regen’ en ‘wijnbouw’.
Waarschijnlijk geen exacte literaire oorsprong
– Dit soort spreuken hebben meestal ‘geen eenduidig eerste schriftelijke bron’.
– Ze circuleren vaak al lang mondeling voordat ze in almanakken, boerenkalenders of spreekwoordenverzamelingen terechtkomen.
✍️ Auteur: ‘is niet bekend’.
– Deze weerspreuk wordt doorgaans beschouwd als ‘anonieme volkswijsheid’.
– Het is dus ‘geen citaat van één specifieke schrijver of dichter’.
– In spreekwoordenboeken staat zo’n spreuk meestal zonder naam van een auteur.
3. Te veel koude regens in juni, schaden wijn en bijenstok.
Deze weerspreuk betekent:
– ‘Een koude en natte junimaand’ is ongunstig voor:
– ‘de wijnstok’ 🍇
– ‘de bijenstok’ 🐝
Concreet:
– “Wijn / wijnstok”:
– Te veel regen en kou in juni kunnen de bloei en groei van druiven verstoren.
– Dat kan leiden tot een ‘slechtere druivenoogst’ of minder goede wijn.
– “Bijenstok”:
– Bijen vliegen minder uit bij koud en nat weer.
– Daardoor verzamelen ze minder nectar en stuifmeel.
– Gevolg: ‘minder honingopbrengst’ en zwakkere ontwikkeling van het bijenvolk.
🌱 Achterliggende gedachte:
Juni is traditioneel een belangrijke maand voor de natuur en landbouw:
– Voor de ‘wijngaard’ is het een groeiperiode.
– Voor ‘bijen’ is het een actieve tijd voor voedselverzameling.
– Slecht weer in deze maand werkt dus dubbel nadelig.
🏛️ Oorsprong:
Deze spreuk komt waarschijnlijk uit de ‘volksweerkunde’ of ‘boerenwijsheid’ van de Lage Landen.
Waarschijnlijk kenmerken van de oorsprong:
– ‘Oud agrarisch spreekwoord’
– Ontstaan uit ‘ervaring van boeren, imkers en wijnbouwers’
– Mondeling overgeleverd, later opgenomen in verzamelingen van weerspreuken
Dit soort spreuken waren bedoeld om:
– weerspatronen te onthouden,
– landbouwervaring door te geven,
– en een verwachting te vormen over oogst en honingproductie.
✍️ Auteur: ‘Er is doorgaans geen bekende individuele auteur.’
Weerspreuken zoals deze zijn meestal:
– ‘anoniem’
– afkomstig uit de ‘volksmond’
– over generaties heen doorgegeven
🧾 Taalopmerking:
Er staat in de spreuk:
> “wijn en bijenstok”
Dat moet inhoudelijk gelezen worden als:
– ‘wijnstok’ / ‘wijngaard’
– ‘bijenstok’ = bijenkorf / bijenvolk
Soms verschillen zulke spreuken per streek of overlevering licht in formulering.
4. Het gehalte van het gewas stijgt, als het weer naar droogte neigt.
– ‘Bij droger weer neemt het “gehalte” van een gewas toe’
Daarmee wordt meestal bedoeld:
– meer ‘droge stof’
– hoger ‘suikergehalte’
– soms een hogere ‘concentratie aan smaak- of voedingsstoffen’
– Als een plant minder water opneemt, bevat het gewas vaak ‘relatief minder vocht’
– Daardoor kunnen bepaalde stoffen ‘meer geconcentreerd’ aanwezig zijn.
Eenvoudig gezegd:
– ‘Natte periode’ → gewas vaak voller van water
– ‘Droge periode’→ gewas vaak minder waterig, dus “rijker” van samenstelling.
⚠️ Let op:
– Dit betekent ‘niet altijd’ dat droogte gunstig is
– Te veel droogte kan juist leiden tot:
– lagere opbrengst
– groeiremming
– kwaliteitsverlies
🌱 Oorsprong:
Deze spreuk lijkt voort te komen uit ‘oude landbouwkundige ervaring’ en ‘boerenwijsheid’:
– Ze past in de traditie van ‘weerspreuken’ die het weer koppelen aan:
– oogst
– gewaskwaliteit
– landbouwopbrengst
– De formulering klinkt als een ‘rijmende landbouwspreuk’, bedoeld om makkelijk te onthouden te zijn
Waarschijnlijk karakter:
– ‘Volkswijsheid / agrarische vuistregel’
– Geen algemeen bekende klassieke weerspreuk zoals:
– “Avondrood, mooi weer aan boord”
– “Maart roert zijn staart”
Dus: de gedachte is oud en agrarisch, maar de ‘exacte formulering’ lijkt niet tot de meest bekende vaste Nederlandse weerspreuken te behoren.
✍️ Auteur:
Voor zover bekend is er ‘geen algemeen erkende, individuele auteur’ van deze spreuk.
– Type: traditionele boerenwijsheid of later geformuleerde agrarische spreuk
Als deze zin ‘letterlijk’ uit een boek, krant, kalender of lesmateriaal komt, dan kan het zijn dat:
– de ‘formulering’ door een specifieke schrijver is bedacht
– maar de ‘inhoud’ teruggaat op oudere landbouwervaring
🔎 Belangrijke nuance:
De zin klinkt wel als een weerspreuk, maar is ‘eerder landbouwkundig’.
– niet zozeer een voorspelling van het weer
– maar eerder een ‘observatie over het effect van droog weer op gewassen’.
5. Het bad genomen door Norbert (6 juni), Brengt gans de aard in watersmert. Maar geeft Medard (8 juni) ons eens spuit, Dan houdt hy ´t veertig dagen uit.
– ‘Als het regent op Sint-Norbertusdag (6 juni)’, dan wordt het land erg nat en modderig.
– ‘Als het regent op Sint-Medardusdag (8 juni)’, dan zou dat regenachtige weer ‘nog veertig dagen kunnen aanhouden’.
In modern Nederlands:
– “Het bad genomen door Norbert” = als Norbert “een bad neemt”, dus: ‘als het regent op 6 juni’.
– “Brengt gans de aard in watersmert” = maakt de hele aarde/het land ‘nat, modderig en ellendig door water’.
– “Geeft Medard ons eens spuit” = als Medardus ons ‘een bui’ geeft.
– “Dan houdt hy ’t veertig dagen uit” = dan ‘blijft dat natte weer lang duren’ traditioneel: ‘veertig dagen’.
Kort samengevat 🌧️
De spreuk zegt dus:
– regen op 6 juni is slecht nieuws voor de bodem;
– regen op ‘juni’ voorspelt een ‘lange natte periode’
🏛️ Oorsprong:
Volksweerkunde:
Deze spreuk komt uit de ‘volksweerkunde’: oude, mondeling overgeleverde weerspreuken van boeren en plattelandsbevolking.
– Zulke spreuken koppelden het weer vaak aan:
– ‘heiligendagen’
– ‘kerkelijke feestdagen’
– ‘landbouwervaring’
– Ze dienden als een soort ’traditionele weersverwachting’ .
Heiligendagen van Norbert en Medard:
De spreuk verwijst naar twee heiligen:
– ‘Sint Norbertus’ — feestdag 6 juni
– ‘Sint Medardus’ — feestdag 8 juni
Vooral ‘Sint Medardus’ is in grote delen van West-Europa een bekende “weerheilige”.
Er bestaan veel varianten, bijvoorbeeld:
– “Als het regent op Sint-Medard, regent het veertig dagen naard.”
– Frans:
– “S’il pleut à la Saint-Médard, il pleut quarante jours plus tard.”
Dat toont dat de spreuk deel uitmaakt van een ‘brede Europese traditie’, vooral in:
– Frankrijk 🇫🇷
– de Nederlanden 🇳🇱🇧🇪
– Duitsland 🇩🇪
Waarom juist Medardus?
Sint Medardus was een 6e-eeuwse bisschop van Noyon in Frankrijk. In de volksdevotie werd hij verbonden met ‘regen en weersomslag’.
Een bekende legende vertelt dat:
– hij als kind tegen de regen beschermd werd door een ‘adelaar’ die boven hem zweefde.
Daardoor werd hij later een heilige die men met ‘regenweer’ associeerde.
👤 Auteur: ‘Geen individuele auteur bekend’
Deze weerspreuk heeft ‘waarschijnlijk geen aanwijsbare individuele auteur’.
– Het gaat om een ‘anonieme volksspreuk’
– ontstaan in de ‘mondelinge overlevering’
– later opgetekend in verzamelingen van:
– spreekwoorden
– volkskundige teksten
– almanakken
– weerkalenders
🕰️ Taal en ouderdom:
De spelling laat zien dat het om een ‘oude Nederlandse formulering’ gaat:
– “hy” = hij
– “gans” = geheel / heel
– “aard” = aarde / land
– “eens spuit” = een bui / een regenstoot
Dat wijst op een oudere schriftelijke vorm, waarschijnlijk opgetekend in ‘vroegmoderne of 19e-eeuwse’ verzamelingen, maar de spreuk zelf kan ‘veel ouder’ zijn.
🌾 Culturele betekenis:
Deze spreuk is belangrijk als voorbeeld van hoe men vroeger:
– het weer probeerde te voorspellen;
– landbouw en heiligendagen met elkaar verbond;
– natuurervaring in rijm onthield.
De “veertig dagen” moet je niet letterlijk nemen; dat getal heeft in oude tradities vaak ook een ‘symbolische waarde’, het betekent ‘een lange tijd’.
Maandspreuken juni:
6. Dit is juni, de maand van gras en bladeren. De espen trillen al weer en een nieuwe zomer wordt mij aangeboden.
DIt drukt vooral het volgende uit:
– 🌱 ‘Juni als maand van volle groei’
Gras en bladeren staan voor overvloed, frisheid en levenskracht.
– 🍃 “De espen trillen”
Espen (ratelpopulieren/aspen trees) hebben bladeren die snel beven in de wind. Dat beeld roept beweging, lichtheid en zomerse levendigheid op.
– ☀️ “Een nieuwe zomer wordt mij aangeboden”
Dat is poëtisch bedoeld: de natuur geeft als het ware opnieuw een kans op vreugde, verwondering en een nieuw begin.
De uitspraak betekent zoiets als:
– ‘de zomer dient zich opnieuw aan’
– ‘de natuur herleeft’
– ‘de mens krijgt opnieuw een seizoen van schoonheid en mogelijkheden aangereikt’
🖋️ Auteur:
De uitspraak is ‘vrij algemeen bekend’ als een citaat van Henry David Thoreau (1817–1862), de Amerikaanse schrijver, denker en natuurwaarnemer van onder meer:
– ‘Walden’
– zijn ‘dagboeken / journals.’
📚 Oorsprong:
De oorspronkelijke Engelse tekst luidt vrijwel zeker:
> “This is June, the month of grass and leaves. Already the aspens are trembling again, and a new summer is offered me.”
– Deze regel wordt meestal aan “Thoreau’s Journal” toegeschreven.
– De ‘exacte bronvermelding’ verschilt soms per uitgave en citatensite.
– Vaak wordt als herkomst genoemd: “Journal, 1 June 1857”
➜ maar daar zit soms wat onzekerheid in, omdat citaten online niet altijd nauwkeurig geannoteerd zijn.
Belangrijke nuance:
– De Nederlandse zin is dus ‘een vertaling’, niet de oorspronkelijke formulering.
– De ‘preciese Nederlandse vertaler’ is zonder extra bron moeilijk met zekerheid vast te stellen.
🌦️ Is dit echt een “weerspreuk”?
Eigenlijk ‘niet helemaal’.
Een echte weerspreuk is meestal iets als:
– “Avondrood, mooi weer aan boord”
– “Maart roert zijn staart”
Dit citaat is eerder:
– 🌿 een ‘natuurspreuk’
– ✍️ een ‘literair citaat’
– 🍃 een ‘poëtische seizoensobservatie’
Dus: ‘mooie juni-spreuk? ja
‘klassieke weerspreuk? nee, niet echt’
7. Natuurlijk zijn verse bloemen het antwoord op de somberheid in juni. Bloemen lossen echt alle problemen op.
– dat “verse bloemen” een remedie zijn tegen een ‘somber of grauw juni-gevoel’
– dat “June gloom” verwijst naar:
– neerslachtigheid door grijs, mistig of bewolkt juniweer
– óf figuurlijk: een wat matte, sombere stemming in juni
– de tweede zin — “Flowers really do solve all problems” — is duidelijk:
– ‘speels’
– ‘overdreven’
– ‘niet letterlijk bedoeld’
👉 Kortom: de uitspraak zegt op luchtige wijze dat ‘bloemen troost, kleur en vrolijkheid brengen wanneer juni somber aanvoelt.’
🌍 Oorsprong:
De oorsprong ligt waarschijnlijk in de Engelstalige context van “June gloom”:
– “June gloom” is een bekende term voor:
– grijs, bewolkt, kil of mistig weer in juni
– vooral bekend aan de ‘kust van Californië’
– daardoor klinkt de quote als een ‘moderne lifestyle-uitspraak’, niet als een oude volkswijsheid of klassieke weerspreuk
– het gaat dus eerder om:
– een ‘hedendaagse quote’
– met een verwijzing naar een bestaand weerfenomeen
📌 Belangrijk:
– dit is ‘geen traditionele Nederlandse weerspreuk’
– het is eerder een ‘moderne, Engelstalige quote’ die online circuleert
👤 Auteur:
De uitspraak wordt ’toegeschreven aan Mia Moretti’.
Wat daarover met redelijke zekerheid te zeggen is:
– de quote verschijnt online met haar naam
– jij noemt terecht ‘A-Z Quotes’ als vindplaats
Maar bronkritisch geldt:
– ‘A-Z Quotes’ is een ‘verzamelsite voor citaten’
– zo’n site is meestal ‘geen primaire bron’
– zonder een controleerbare oorspronkelijke bron — zoals:
– een interview
– een boek
– een artikel
– een eigen socialmediapost
8. Juni is helder met vrolijke rozen, grasklokjes bloeien rond haar voeten.
‘De maand juni wordt voorgesteld als een stralende, bloemrijke en levendige zomergestalte’.
Beeldspraak:
– “helder” / “bright” → licht, zonnig, stralend
– “vrolijke rozen” / “roses gay” → fleurige, uitbundige bloemen
– “grasklokjes bloeien rond haar voeten” → de natuur staat volop in bloei.
Strekking:
– Juni wordt hier ‘gepersonifieerd’ als een vrouwelijke figuur.
– De regel roept een beeld op van ‘zomer, schoonheid, frisheid en natuurlijke overvloed’.
📚 Oorsprong:
Dit is ‘geen traditioneel Nederlands gezegde of spreekwoord’, maar een ‘poëtische versregel’.
Oorspronkelijke Engelse vorm:
> “June is bright with roses gay, harebells bloom around her feet.”
Over de vertaling:
– De Nederlandse versie is een ‘vrij directe vertaling’ van het Engels.
– “Harebells” zijn ‘grasklokjes’ (Campanula rotundifolia), kleine blauwe klokjesbloemen.
Literaire herkomst:
– De regel hoort thuis in ‘natuurpoëzie’ of ‘seizoenspoëzie’.
– De stijl past bij 19e-eeuwse of vroeg-20e-eeuwse Engelstalige poëzie waarin maanden en seizoenen vaak als personen worden voorgesteld.
✍️ Auteur: Toegeschreven aan Dora Read Goodale.
Voorzichtig geformuleerd:
– Dora Read Goodale (1866–1915) was een Amerikaanse dichteres.
– Haar werk sluit goed aan bij dit type beeldende, bloemrijke natuurlyriek.
