- Regent het op Sint Barnabas (11 juni), zwemt de oogst in een waterplas.
Dit is een “weerspreuk” of “boerengezegde’.
– Als het op Sint-Barnabasdag, 11 juni, regent, dan voorspelt dat volgens de volkswijsheid een ‘natte periode’.
– Daardoor zou de ‘oogst schade’ kunnen oplopen:
graan, hooi en andere gewassen kunnen gaan rotten, platregenen of moeilijk binnengehaald worden.
– Kort gezegd:
‘regen op 11 juni geldt als slecht voorteken voor de oogst’.
🌾 Oorsprong:
De spreuk komt uit de ‘agrarische volkscultuur’ van Nederland en Vlaanderen.
– Vroeger gebruikten boeren vaak ‘heiligendagen’ als vaste punten in het jaar.
– Sint Barnabas wordt herdacht op 11 juni.
– Rond die tijd stonden veel gewassen volop op het land en begon voor sommige boeren de periode van hooien en voorbereiding op de oogst.
– Weerspreuken hielpen om natuurverschijnselen te onthouden en te koppelen aan verwachtingen voor landbouw en oogst.
Het is dus een voorbeeld van traditionele boerenweerkunde: praktische, mondeling doorgegeven kennis, gebaseerd op ervaring, waarneming en geloof in voortekenen.
✍️ Auteur:
Er is ‘geen bekende auteur’.
– Het gezegde is ‘anoniem’.
– Het behoort tot de ‘mondelinge volksoverlevering’.
– Het is later waarschijnlijk opgenomen in almanakken, spreukenverzamelingen en folkloristische werken, maar het is niet door één aanwijsbare schrijver bedacht.
👤 Wie was Sint Barnabas?
Barnabas was een vroegchristelijke figuur uit de 1e eeuw.
– Hij was een metgezel van de apostel Paulus.
– In de christelijke traditie wordt hij als apostel of apostelachtige missionaris gezien.
– Zijn feestdag is 11 juni.
2. Valt op Sint Barnabas (11 juni) veel nat, zwemmen de druiven in het vat.
– Als het op Sint-Barnabasdag, 11 juni, veel regent, dan zou dat volgens de volksweerkunde een ‘gunstig teken voor de druivenoogst’ zijn.
– “De druiven zwemmen in het vat” betekent beeldend:
er komt later ‘veel sap/wijn’; de druiven zijn overvloedig en sappig.
– Het is dus een ‘weerspreuk’ of ‘boerenwijsheid’:
regen op die datum wordt gezien als voorteken van een rijke wijnoogst.
🌿 Oorsprong:
– De spreuk komt uit de ‘agrarische volkscultuur’, vooral uit streken waar wijnbouw belangrijk was of bekend was, zoals Vlaanderen, Zuid-Nederland, Duitsland en Frankrijk.
– In vroegere eeuwen gebruikten boeren vaak ‘heiligendagen’ als kalenderpunten. Men zei dus niet alleen “11 juni”, maar “Sint Barnabas”.
– Rond begin juni staan druivenranken in een belangrijke groeifase. Regen kon worden gezien als nuttig voor de ontwikkeling van de vrucht en dus voor een goede oogst.
– Zulke spreuken zijn meestal ontstaan uit ‘langdurige observatie’, maar ze zijn geen wetenschappelijk betrouwbare weersvoorspellingen.
✝️ Wie was Sint Barnabas?
– Barnabas was een vroegchristelijke apostel en medewerker van Paulus.
– Zijn kerkelijke feestdag is 11 juni.
– De spreuk heeft waarschijnlijk niet direct met zijn leven te maken; zijn naam dient vooral als ‘datumsaanduiding’ in de boerenkalender.
✍️ Auteur:
– Er is ‘geen bekende auteur’.
– Het is een ‘anoniem volksgezegde’, mondeling overgeleverd en later opgenomen in verzamelingen van spreekwoorden, weerspreuken en boerenwijsheden.
3. Sint Barnabas (11 juni) die nooit de sikkel vergat, heeft de langste dag en het langste gras.
Dit is een ‘oude weerspreuk / boerenwijsheid’. De betekenis is:
– Rond Sint-Barnabasdag, 11 juni, staat het gras hoog en is het tijd om te maaien.
– De “sikkel” verwijst naar het maaien van gras of hooi.
– “De langste dag” verwijst naar de periode rond de ‘zomerzonnewende’, wanneer de dagen het langst zijn.
– Het gezegde geeft dus aan: ‘omstreeks half juni begint de hooioogst; het gras is dan lang en rijp om gesneden te worden’.
Kort gezegd:
> ‘Rond Sint-Barnabas is het groeiseizoen op een hoogtepunt en kan de boer met de sikkel of zeis het lange gras maaien.’
📅 Waarom Sint-Barnabas op 11 juni?
Sint-Barnabas was een vroegchristelijke apostel en metgezel van Paulus. Zijn feestdag valt in de kerkelijke kalender op 11 juni.
In oude agrarische samenlevingen werden veel werkzaamheden gekoppeld aan ‘heiligendagen’. Men zei dan niet “half juni”, maar bijvoorbeeld “met Sint-Barnabas”.
☀️ Oorsprong van “de langste dag”:
De verwijzing naar “de langste dag” heeft waarschijnlijk te maken met de oude kalender.
– Vóór de invoering van de ‘Gregoriaanse kalender’ in 1582 gebruikte men de ‘Juliaanse kalender’.
– Door kalenderafwijkingen viel 11 juni in de oude stijl ongeveer samen met de huidige 21 juni, de tijd van de zomerzonnewende.
– Daarom werd Sint-Barnabasdag vroeger geassocieerd met ‘de langste dag van het jaar’.
Een vergelijkbare Engelse spreuk is:
> “Barnaby bright, Barnaby bright,
> the longest day and the shortest night.”
Ook daarin wordt Sint-Barnabas verbonden met de langste dag.
✍️ Auteur:
Er is ‘geen bekende auteur’.
Dit soort spreuken behoort tot de ‘volkstraditie’:
– mondeling overgeleverd;
– gebruikt door boeren en plattelandsbewoners;
– later opgetekend in almanakken, volkskundige verzamelingen en spreukenboeken.
Het is dus geen literair citaat van één schrijver, maar een ‘anonieme volkswijsheid’.
4. Schoon weer op Sint Barnabee (11 juni), dan dansen alle boeren mee.
Dit is een ‘oude boerenweerspreuk’. Ze betekent:
– Als het op Sint-Barnabasdag, 11 juni, mooi en droog weer is, zijn de boeren blij.
– Goed weer rond die datum was gunstig voor het hooien, de groei van het graan en de verdere ontwikkeling van de oogst.
– Daarom “dansen” de boeren mee: ze verwachten een ‘goede oogst’ of kunnen hun werk goed voortzetten.
Met andere woorden: ‘mooi weer op 11 juni is een goed voorteken voor de landbouw’.
🌾 Oorsprong:
De spreuk komt uit de ‘agrarische volkscultuur’ en hoort bij de zogenoemde ‘boerenkalender’ of ‘weerkalender’. In vroegere tijden koppelden boeren weersverwachtingen vaak aan de feestdagen van heiligen.
Sint Barnabee verwijst naar Sint Barnabas, een vroegchristelijke heilige en metgezel van de apostel Paulus. Zijn feestdag valt op 11 juni.
Rond deze tijd van het jaar:
– zijn de dagen bijna op hun langst;
– begint of loopt de hooiperiode;
– zijn zon en droogte belangrijk voor gewassen en hooi;
– kon aanhoudend slecht weer schade veroorzaken.
De vorm “Barnabee” is waarschijnlijk een volkse of rijmendevariant van Barnabas, gekozen omdat het mooi rijmt op “mee”.
✍️ Auteur:
Er is ‘geen bekende individuele auteur’ van dit gezegde.
Het is een ‘anonieme volkswijsheid’, mondeling overgeleverd van generatie op generatie. Zulke spreuken ontstonden meestal in boerenkringen en werden later opgenomen in almanakken, spreukenverzamelingen en volkskundige werken.
5. Sint Barnabas (11 juni) maait het gras.
– Rond 11 juni, de feestdag van Sint-Barnabas, is het gras doorgaans hoog genoeg om te worden gemaaid.
– Het gezegde hoort bij de ‘boerenkalender’:
boeren gebruikten heiligendagen als geheugensteun voor werkzaamheden op het land.
– Concreet verwijst het naar het begin van de ‘hooimaand/maaitijd’: het gras wordt gesneden om er hooi van te maken.
🕊️ Oorsprong:
– Sint-Barnabas was een vroegchristelijke heilige en metgezel van Paulus. Zijn feestdag valt in de kerkelijke kalender op 11 juni.
– In de middeleeuwse en vroegmoderne landbouwcultuur werden veel werkzaamheden gekoppeld aan ‘naamdagen van heiligen’.
– Rond half juni is er veel daglicht en groeit het gras sterk; daarom werd Barnabasdag verbonden met ‘maaien en hooien’.
– Mogelijk speelt ook mee dat vóór de kalenderhervorming de datum van Sint-Barnabas dichter bij de ‘langste dag’ lag. Daardoor kreeg deze dag extra betekenis als zomers keerpunt.
✍️ Auteur:
– Er is ‘geen bekende individuele auteur’.
– Het is een ‘volksgezegde’ of ‘boerenweerspreuk’, ontstaan in de mondelinge traditie.
– Zulke spreuken werden later verzameld in spreekwoorden- en volkskundige verzamelingen, maar ze zijn niet door één schrijver bedacht.
6. Alleen Barnabas (11 juni) kan geven een teken, om de regen van Medaar (8 juni) te breken.
Met andere woorden:
– Sint-Medardus / Medaar – 8 juni: regen op die dag voorspelt een natte periode.
– Sint-Barnabas – 11 juni: als het rond die dag droog of zonnig wordt, “breekt” hij de regenperiode van Medardus.
Het is dus een ‘weerspreuk’ of ‘boerenwijsheid’: een traditionele poging om op basis van heiligendagen het komende weer te voorspellen.
📜 Bekendere vorm van het gezegde:
In het Nederlands komt de spreuk vaak voor in vormen als:
> “Regent het op Sint-Medard, dan regent het veertig dagen lang, tenzij Sint-Barnabas het weder breken kan.”
Of:
> “Sint-Medard geeft regen veertig dagen lang, tenzij Sint-Barnabas die breken kan.”
De aangehaalde zin:
> “Alleen Barnabas kan geven een teken, om de regen van Medaar te breken.”
lijkt een wat vrije of verouderde formulering te zijn. Met “Medaar” wordt vrijwel zeker Sint-Medardus bedoeld.
🧑🌾 Oorsprong:
De oorsprong ligt in de ‘middeleeuwse volksweerkunde’ van West-Europa, vooral in gebieden als:
– Frankrijk 🇫🇷
– België 🇧🇪
– Zuid-Nederland 🇳🇱
De spreuk is nauw verwant aan een bekende Franse weerspreuk:
> “S’il pleut à la Saint-Médard, il pleut quarante jours plus tard, à moins que Saint-Barnabé ne vienne lui couper le pied.”
Betekenis:
> “Als het regent op Sint-Medard, regent het nog veertig dagen, tenzij Sint-Barnabas het komt stoppen.”
✝️ Wie waren Medardus en Barnabas?
🌧️ Sint-Medardus — 8 juni
Sint-Medardus was een bisschop uit de 6e eeuw, verbonden met Noyon en Doornik. Zijn feestdag valt op 8 juni.
Hij werd in de volksdevotie verbonden met:
– regen,
– onweer,
– bescherming tegen slecht weer,
– landbouw en oogst.
Volgens een legende zou hij als kind tijdens een regenbui beschermd zijn door een adelaar die zijn vleugels boven hem spreidde. Daardoor werd hij later met weer en regen geassocieerd.
☀️ Sint-Barnabas — 11 juni
Sint-Barnabas was een vroegchristelijke apostel en metgezel van Paulus. Zijn feestdag valt op 11 juni.
In de weerspreuk fungeert hij als de heilige die de regen van Medardus kan “breken”: als het op of rond 11 juni beter weer wordt, vervalt de sombere voorspelling van langdurige regen.
✍️ Auteur:
Er is ‘geen bekende individuele auteur’.
Het gezegde is een ‘anonieme volkswijsheid’ of ’traditionele weerspreuk’, mondeling overgeleverd onder boeren en plattelandsbewoners. Zulke spreuken ontstonden meestal uit eeuwenlange observatie van weerpatronen, landbouwervaring en de kerkelijke kalender.
7. Dat is het leven, zeggen alle mensen. Je vliegt hoog in april, neergeschoten in mei, maar ik weet dat ik dat deuntje ga veranderen als ik er weer bovenop ben. Terug aan de top in juni.
– ‘Het leven gaat op en neer.’
– Soms gaat alles geweldig — “je vliegt hoog in april”.
– Kort daarna kan alles tegenzitten — “neergeschoten in mei”.
– Maar de spreker blijft optimistisch: hij weet dat hij weer zal opkrabbelen — “terug aan de top in juni”.
Kort gezegd: ’tegenslagen horen bij het leven, maar je moet blijven doorgaan en geloven dat je weer boven komt.’
🌍 Oorsprong:
Dit is geen oud spreekwoord, maar een vertaling van een bekende songtekst uit het lied:
> “That’s Life”
De originele Engelse regels zijn:
> ‘That’s life, that’s what all the people say
> You’re riding high in April, shot down in May
> But I know I’m gonna change that tune
> When I’m back on top, back on top in June’
✍️ Auteur:
Het lied “That’s Life” werd geschreven door:
– Dean Kay
– Kelly Gordon
Frank Sinatra was dus ‘niet de auteur’, maar wel degene die het nummer wereldberoemd maakte.
🎤 Frank Sinatra:
Frank Sinatra nam “That’s Life” op in 1966. Zijn versie werd een grote hit en is de bekendste uitvoering van het nummer. Daardoor wordt de tekst vaak met Sinatra geassocieerd.
