- Als in september de donder knalt, met Kerstmis hopen sneeuw valt.
Dit gezegde koppelt ‘onweer in september’ aan de verwachting van ‘(veel) sneeuw rond Kerstmis’.
– “donder knalt in september” →
volgens volksgeloof een teken dat de winter “zich voorbereidt”
– “met Kerstmis hopen sneeuw” →
voorspelling/verwachting dat er ‘vroege of gunstige winterse omstandigheden’ volgen
> Kortom: het is een ‘weerspreuk’ (volksvoorspelling) waarbij het weer laat in de zomer/herfst een hint zou geven voor de winter.
🌍 Oorsprong:
‘Exacte auteur of eerste bron is doorgaans niet eenduidig’ aan te wijzen, omdat dit soort zinnen vaak uit ‘mondeling volksgeloof’ komt en later in ‘weer- en boerenkalenders’ werd overgenomen.
Meestal wordt dit type spreuk herleid tot:
– Nederlandse/Vlaamse volksmeteorologie
– kalenders en spreekwoordenbundels (19e–20e eeuw), waarin men seizoenspatronen “interpreteerde” via vaste rijmpjes.
🧑✍️ Auteur:
– ‘Er is geen algemeen erkende, specifieke auteur’ bekend.
– Het gezegde behoort tot de categorie ‘anonieme volkswijsheid’ / ’traditionele rijmspreuken’.
📚 Opmerking (context):
Dit soort zegswijzen zijn weerspiegelen historische observaties en het proberen “leesbaar” maken van seizoenen in een korte regel.
2. De padden wijzen regen aan, zijn zij ’s avonds op de baan.
– ‘Als padden (kikkers/padden) ’s avonds op de weg/baan verschijnen, dan kun je regen verwachten’.
– De onderliggende gedachte is dat padden ‘actiever worden bij vochtige lucht’ en dat dit vaak ‘voor regen’ zorgt of erop wijst.
🌧️ Waarom juist padden?
– In de volksmond wordt dit gekoppeld aan gedrag van amfibieën:
– ‘Padden zijn vochtminnend’ en trekken ’s avonds vaker naar buiten wanneer de lucht ‘vochtig’ wordt.
– ‘Regen komt vaak met hogere luchtvochtigheid’ en een andere luchtdruk/windrichting, waardoor padden zich gemakkelijker verplaatsen.
> Het is een op ‘waarnemingsgebaseerd volksgezegde’.
📜 Oorsprong:
– Dit soort zegswijzen komt uit de ‘Nederlandse/ Vlaamse volkstraditie’:
Men probeerde het weer te voorspellen met ‘diergedrag’ (“weerwijsheid”).
– Er is meestal geen enkele duidelijke “oorsprongsdatum” of één persoon als maker. Zulke spreuken ‘groeiden als mondelinge kennis’ in de loop der tijd.
🧑🎨 Auteur:
– ‘Er is geen bekende auteur.’
– Dit gezegde is ‘anoniem’ en hoort bij de categorie ‘spreuken/spreekwoorden’ die in omloop zijn gekomen via mondelinge overlevering.
3. Geen beter mest op het land, als des meesters oog en ‘s heeren hand.
“Er is geen betere mest dan diegene(n) die afkomstig zijn van de juiste persoon (de meester) en onder toezicht/leiding van de ‘heer’ (autoriteit/landheer).”
– Meer concreet (boerencontext):
Mest is het meest waardevol als hij “goed” is: afkomstig van de juiste bron en/of onder goede leiding/controle.
Het gaat dus om ‘kwaliteit, betrouwbaarheid en herkomst’ van iets dat je op het land gebruikt.
🧠 Uitleg in dagelijkse taal:
– “Goede input maakt het verschil.”
– Vergelijkbaar met:
“Alleen de juiste mest (kwaliteit/bron) levert echt resultaat.”
🌍 Oorsprong:
– Het gezegde past bij het ’traditionele (vroegere) landbouwleven’:
– Men werkte met vaste kringlopen van mest.
– De kwaliteit hing sterk af van ‘waar de mest vandaan kwam’ en hoe die ‘werd verzameld/gecontroleerd’.
– De verwijzing naar:
– “meester” = vaak de boer/werkgever/kennisdrager of degene die het werk leidde
– “’s heeren hand” = de (hogere) autoriteit/landheer die het proces (mede) beheerste of toestond
– Het beeld is dus: ‘mest met de juiste herkomst en onder leiding is het beste.’
👤 Auteur:
– Dit is een ‘spreekwoord/gezegde’ dat ‘niet met één bekende, vaste auteur’ wordt gekoppeld.
– Het wordt in de regel gezien als ‘volkswijsheid’ uit landbouwkringen, en komt daarom meestal voor in verzamelingen van spreekwoorden.
📌 Bronnen:
– Spreekwoordenverzamelingen over het Nederlands (bijv. werken van Nederlandse spreekwoordentradities) vermelden dit soort landbouwspreuken vaak, maar zonder specifieke auteur.
Maandspreuken september:
4. Louisiana in september was als een obsceen telefoontje uit de natuur. De lucht – vochtig, zwoel, geheimzinnig en verre van fris – voelde alsof hij in iemands gezicht werd uitgeademd. Soms klonk het zelfs als zwaar ademhalen.
Deze zin gebruikt krachtige, zintuiglijke taal om het overweldigende en intieme karakter van de hitte in de nazomer van Louisiana te beschrijven.
Dit beeldende en memorabele citaat vangt perfect de intense, bijna verstikkende vochtigheid van een septembermaand in Louisiana.
“Obsceen telefoontje van de natuur”:
Dit is de kernmetafoor. Het suggereert iets opdringerigs, ongewensts en intens persoonlijks, dat toch afkomstig is uit de natuurlijke wereld. Het roept het gevoel op in het nauw gedreven of overweldigd te worden door de omgeving.
“Vochtig, broeierig, geheimzinnig en verre van fris”:
Deze bijvoeglijke naamwoorden schetsen een levendig beeld van de lucht. Ze is verzadigd van vocht, zwaar en mist elke verfrissende kwaliteit. “Geheimzinnig” voegt een element van mysterie of misschien zelfs een licht onheilspellende sfeer toe.
“In iemands gezicht uitgeademd”:
Dit benadrukt nog eens het intieme en onontkoombare karakter van de hitte. Ze is niet alleen maar ‘om je heen’; ze drukt actief tegen je aan, als iemand die te dichtbij ademt.
“Klonk als zwaar ademen”:
Dit laatste detail voegt een auditief element toe aan de zintuiglijke overdaad. Het ritselen van bladeren, het gezoem van insecten of zelfs het geluid van de eigen ademhaling kan in de zware lucht versterkt en vervormd klinken, wat bijdraagt aan het verontrustende gevoel.
Herkomst en auteur:
Het citaat is inderdaad van Tom Robbins.
Het komt voor in zijn roman “Still Life with Woodpecker” uit 1980.
Waarom Tom Robbins?
Tom Robbins staat bekend om zijn unieke en vaak surrealistische schrijfstijl, vol levendige beeldspraak, eigenzinnige personages en filosofische bespiegelingen. Dit citaat is een uitstekend voorbeeld van zijn vermogen om memorabele en beeldende beschrijvingen te creëren die in het geheugen gegrift blijven.
Conclusie:
Deze zin is niet slechts een beschrijving van het weer; het is een ervaring. Er worden krachtige metaforen en zintuiglijke details gebruikt om het intense en bijna lijfelijke gevoel over te brengen van het ondergedompeld zijn in de unieke sfeer van Louisiana in september. Het getuigt van Tom Robbins’ schrijftalent en zijn vermogen om de essentie van een plek en een gevoel met opmerkelijke precisie en creativiteit vast te leggen.
5. Want het is een lange, lange tijd van mei tot december. Maar de dagen worden korter als je september bereikt.
– De regel plaatst de ‘periode van vele maanden’
(“een heel lange tijd van mei tot december”)
tegenover de ‘realiteit van de seizoenen’, namelijk dat:
– ‘september laat genoeg valt om te merken dat de dagen aanzienlijk korter zijn’
– In alledaagse taal suggereert het:
– ‘Naarmate de tijd verstrijkt, lijkt het alsof alles in een stroomversnelling raakt of door je vingers glipt’, vooral wanneer de koudere maanden naderen.
🎭 Het wordt ook vaak geïnterpreteerd als een bespiegeling over ‘het snelle verstrijken van het leven’ en de ‘onvermijdelijkheid van verandering’.
📜 Oorsprong:
– Deze regel is afkomstig uit het ’toneelstuk “The Bad Seed” van Maxwell Anderson’.
✍️ Auteur: Maxwell Anderson (1888–1959).
🧾 De exacte regel:
> “Want het is een heel lange tijd van mei tot december. Maar de dagen worden kort wanneer september aanbreekt.”
