- Zijn de hondsdagen heet, brengt het jaar nog heel veel zweet.
– Als de ‘hondsdagen’ erg warm zijn, dan zou de rest van het jaar ook nog veel warmte of benauwd weer brengen.
– “Heel veel zweet” verwijst figuurlijk naar ‘aanhoudende hitte’ of ‘zwaar, warm weer’.
– Het gezegde drukt dus een volksgeloof uit: ‘hete hondsdagen voorspellen een warm vervolg van het jaar’.
🐕 Wat zijn de hondsdagen?
De ‘hondsdagen’ zijn traditioneel de warmste periode van het jaar, meestal aangeduid als ongeveer:
– 20 juli tot 20 augustus
of in sommige tradities:
– 19 juli tot 18 augustus
De naam komt niet van honden op aarde, maar van de ‘Hondsster’, beter bekend als ‘Sirius’.
✨ Oorsprong:
De oorsprong ligt in de ‘Oudheid’, bij onder andere de ‘Grieken en Romeinen’.
– Sirius is de helderste ster van het sterrenbeeld ‘Grote Hond’ — Latijn: ‘Canis Major’.
– In de zomer kwam Sirius in dezelfde periode als de zon op.
– Men dacht vroeger dat de warmte van Sirius samen met die van de zon zorgde voor extreme hitte.
– Daarom werd deze periode de ‘dies caniculares’ genoemd: de “hondsdagen”.
Vanuit deze oude sterrenkundige en volkskundige opvattingen ontstonden later allerlei ‘weerspreuken’ rond de hondsdagen.
✍️ Auteur:
Er is ‘geen bekende auteur’ van dit gezegde.
Het is een ‘anonieme volksweerspreuk’, ontstaan uit mondelinge overlevering. Zulke spreuken werden generaties lang doorgegeven door boeren, herders en plattelandsbewoners die het weer nauwlettend in de gaten hielden.
2. Werken de mieren in de hondsdagen hopen op, krijg je in de herfst veel regen op je kop.
– Als ‘mieren tijdens de hondsdagen’ — de warme periode eind juli/begin augustus — druk bezig zijn met het ‘opwerpen of verhogen van hun mierenhopen’,
– dan zou dat volgens de volkswijsheid een teken zijn dat er in de ‘herfst veel regen’ komt.
Kort gezegd:
‘veel activiteit van mieren in de hondsdagen voorspelt een natte herfst.’
🐜 Achterliggende gedachte:
Mieren zouden hun nesten of hopen verhogen om zich beter te beschermen tegen vocht of overstroming. Mensen zagen dit gedrag vroeger als een soort natuurlijke weersvoorspelling:
– dieren voelen veranderingen in weer, bodemvocht of luchtdruk aan;
– verhoogde mierenhopen konden worden gezien als voorbereiding op nat weer;
– daaruit ontstond de gedachte dat een regenachtige herfst op komst was.
Als volksweerspreuk is het een mooi voorbeeld van observeren van de natuur.
☀️ Wat zijn de hondsdagen?
De ‘hondsdagen’ zijn traditioneel de warmste dagen van het jaar, ongeveer van:
– 20 juli tot 20 augustus
De naam komt van de ster ‘Sirius’, ook wel de ‘Hondsster’ genoemd, uit het sterrenbeeld ‘Grote Hond’. In de oudheid werd de verschijning van ‘Sirius’ verbonden met grote hitte, droogte en benauwd weer.
📜 Oorsprong:
Dit gezegde hoort bij de ‘volksweerkunde’ of ‘boerenweerspreuken’. Zulke spreuken ontstonden vooral in agrarische gemeenschappen, waar boeren en buitenmensen goed letten op:
– dieren;
– planten;
– wolken;
– windrichting;
– maanstanden;
– seizoensverschijnselen.
De rijmvorm maakte het gezegde gemakkelijk te onthouden en door te geven.
✍️ Auteur:
Er is ‘geen bekende individuele auteur’ van dit gezegde.
Het is een ‘anonieme volkswijsheid’ of ‘weerspreuk’, waarschijnlijk mondeling overgeleverd en later opgenomen in verzamelingen van spreekwoorden, gezegden of boerenweerspreuken.
3. Als de koeien van de warmte zich rekken, wordt het leder goedkoper.
Het is een ‘absurdistisch gezegde/aforisme’.
– Letterlijk:
als koeien door de warmte langer worden, zou hun huid groter worden; daardoor zou er meer leer zijn en dus zou leer goedkoper worden.
– Figuurlijk:
het bespot ‘schijnlogica’ of ‘pseudo-wijsheid’:
een redenering die op het eerste gezicht slim klinkt, maar eigenlijk onzinnig is.
– Het kan gebruikt worden om te zeggen:
> “Dat verband dat je legt, klinkt logisch, maar slaat nergens op.”
📚 Oorsprong:
Dit is ‘geen traditioneel Nederlands spreekwoord’, maar een vertaalde satirische spreuk uit de Russische literatuur.
De uitspraak komt uit de sfeer van de aforismen van Kozma Prutkov — in het Russisch Козьма Прутков — een fictieve schrijver uit de 19e eeuw.
✍️ Auteur: Kozma Prutkov.
Een verzonnen, satirische auteursfiguur.
Achter die naam zaten vooral:
– Aleksej Konstantinovitsj Tolstoj
– de broers Zjemtsjoezjnikov:
Aleksej, Vladimir en Aleksandr
Zij schreven in de jaren 1850–1860 komische, pseudo-diepzinnige aforismen onder deze fictieve naam.
