- Het weer op de 29ste (juli), is het weer van de 5de februari.
Ook bekend als:
“Het weer op Sint-Martha is het weer op Sint-Agatha.”
Dit is een ‘oude weerspreuk’. Ze betekent dat men geloofde dat het weer op ’29 juli’ een aanwijzing gaf voor het weer op ‘5 februari’ — of omgekeerd dat beide dagen met elkaar “verbonden” zouden zijn qua weer.
– 29 juli = feestdag van Sint-Martha
– 5 februari = feestdag van Sint-Agatha
De spreuk zegt dus eigenlijk:
> Het weer op Sint-Martha voorspelt of weerspiegelt het weer op Sint-Agatha.
Bijvoorbeeld:
– Is het op 29 juli regenachtig, dan zou het op 5 februari ook nat of slecht weer zijn.
– Is het op 29 juli helder en rustig, dan zou 5 februari ook gunstig weer geven.
🌦️ Oorsprong:
De spreuk komt uit de ‘volksweerkunde’ of ‘boerenweerkunde’. Vroeger probeerden boeren en plattelandsbewoners het weer te voorspellen aan de hand van:
– heiligendagen,
– jaargetijden,
– natuurverschijnselen,
– maanstanden,
– dieren- en plantengedrag.
Veel van zulke spreuken werden mondeling doorgegeven en later opgenomen in ‘almanakken’, boerenkalenders en volkskundige verzamelingen.
Deze spreuk hoort bij de traditie waarin ‘heiligendagen als vaste ijkpunte’ in het jaar werden gebruikt.
✍️ Auteur: Er is ‘geen bekende individuele auteur’.
Het is een ‘anonieme volkswijsheid’, ontstaan uit mondelinge overlevering. Zulke spreuken zijn meestal niet door één schrijver bedacht, maar gegroeid in het volksgebruik.
Het is een interessant als stukje ‘cultureel erfgoed’, vooral uit landelijke en katholieke tradities waarin heiligendagen een belangrijke rol speelden.
2. Kwaken de kikkers eensgezind, komt er vast weer een hoge wind.
Dit is een ‘weerspreuk’:
een volksgezegde dat natuurverschijnselen koppelt aan komende weersveranderingen.
– Als ‘veel kikkers tegelijk luid kwaken’,
– dan zou dat een teken zijn dat er ‘windachtig of onstuimig weer’ op komst is. Met “hoge wind” wordt bedoeld: ‘stevige wind’, veel wind of mogelijk stormachtig weer.
Oorsprong 🌾:
De oorsprong ligt waarschijnlijk in de ‘volksweerkunde’ of ‘boerenwijsheid’. Vroeger keken mensen goed naar dieren, planten, wolken en wind om het weer te voorspellen.
Kikkers reageren sterk op hun omgeving, zoals:
– temperatuur;
– luchtvochtigheid;
– luchtdruk;
– naderende regen of weersverandering.
Omdat kikkers vaak actiever en luider zijn bij vochtig, warm of veranderlijk weer, ontstond het idee dat hun gekwaak iets over het komende weer kon zeggen.
Auteur ✍️: Er is ‘geen bekende auteur’ van dit gezegde.
Het is een ‘anonieme volkswijsheid’, door mondelinge overlevering verspreid. Zulke spreuken zijn meestal niet door één persoon bedacht, maar ontstaan in de volksmond.
3. Het weer van Beate ( 29 juli ), is het weer van Agathe ( 5 febr. ).
In de volksweerkunde geloofde men dat het weer op 29 juli, de naamdag van Beate/Beatrix, overeenkomt met of een aanwijzing geeft voor het weer op 5 februari, de feestdag van Sint-Agatha — of omgekeerd.
Kort gezegd:
– 🌞 Is het op 29 juli mooi weer, dan zou het rond 5 februari ook mooi zijn.
– 🌧️ Is het op 29 juli slecht weer, dan zou 5 februari eveneens slecht weer brengen.
Het is dus een ‘weerspreuk’ of ‘boerenwijsheid’, bedoeld om verbanden te leggen tussen bepaalde heiligendagen en het weer.
📅 Wie zijn Beate en Agathe?
Beate / Beatrix — 29 juli:
– Verwijst waarschijnlijk naar Sint-Beatrix of Beate, een heilige die op 29 juli werd herdacht.
– In oude kalenders konden heiligennamen regionaal verschillen: Beate, Beata of Beatrix.
Agathe — 5 februari:
– Verwijst naar Sint-Agatha van Sicilië, een vroegchristelijke martelares.
– Haar feestdag is 5 februari.
– Sint-Agatha komt vaker voor in volksgeloof en weerspreuken.
🌾 Oorsprong:
De spreuk komt uit de ‘volksweerkunde’ en de ‘boerenkalender’.
Vroeger hielden boeren, vissers en plattelandsbewoners nauwkeurig het weer bij op bepaalde vaste dagen, vaak gekoppeld aan:
– heiligendagen;
– kerkelijke feestdagen;
– zogeheten ‘merkeldagen’ of ‘lotdagen’;
– momenten in het landbouwjaar.
Men geloofde dat het weer op zulke dagen iets voorspelde over later weer, oogst, winterkou of zomerwarmte.
Deze spreuk hoort dus thuis in dezelfde traditie als bijvoorbeeld:
> “Sneeuw op Sint-Andries, houdt honderd dagen vries.”
of:
> “Als het regent op Sint-Medard, regent het veertig dagen later hard.”
✍️ Auteur: ‘Er is ‘geen bekende auteur’.
Het is een ‘anoniem volksgezegde’ dat mondeling werd overgeleverd en later in almanakken, spreukenverzamelingen en volkskundige werken werd opgetekend.
Dus:
– Auteur: onbekend;
– Type: volksweerspreuk / boerenwijsheid;
– Herkomst: traditionele Europese, vermoedelijk Nederlandse of Vlaamse volkskalender.
4. Hagel in juli en august, is voor de boer geen must.
> ‘Hagel in juli en augustus is zeer ongunstig voor boeren.’
In die maanden staan veel gewassen op het land of zijn ze bijna rijp voor de oogst. Een hagelbui kan dan grote schade veroorzaken aan onder andere:
– 🌾 graan
– 🍎 fruit
– 🥔 aardappelen
– 🥬 groenten
– 🌽 maïs
Kortom:
‘zomerhagel kan de oogst beschadigen of zelfs vernielen’, en is daarom “geen pretje” voor de boer.
✍️ De gebruikelijkere vorm is waarschijnlijk:
> “Hagel in juli en augustus, is voor de boer geen lust.”
Niet “geen must”, maar “geen lust”.
Waarom?
– “Geen lust” betekent: geen genoegen, geen plezier, iets onaangenaams.
– Het rijmt beter met ‘augustus’.
– “Must” is een modern leenwoord uit het Engels en past minder bij oude boeren- of weerspreuken.
De versie met “must” kan dus een moderne variant of verspreking zijn.
🌦️ Oorsprong:
Dit gezegde behoort tot de categorie:
> ‘boerenwijsheden / weerspreuken’
Zulke spreuken ontstonden uit eeuwenlange ervaring van boeren met weer, seizoenen en oogst. Ze werden mondeling doorgegeven en later soms opgeschreven in almanakken, volkskalenders of spreukenverzamelingen.
De gedachte erachter is eenvoudig:
in ‘juli en augustus’, de oogst- en rijpingsperiode, is hagel extra schadelijk.
👤 Auteur: Er is ‘geen bekende individuele auteur’.
Het is een ‘anonieme volksspreuk’, ontstaan uit de agrarische praktijk en mondelinge overlevering.
