Nederlandse en Vlaamse maand -weerspreuken in beeld
24 januari
Draagt de nieuwjaarsmaand een sneeuwwit kleed, dan is de zomer zeker heet.
Foto: Ryan Klaus. Betekenis 📖: Als januari (de “nieuwjaarsmaand”) met veel sneeuw komt, zou de zomer heet worden. Breder idee: extremen in één seizoen voorspellen extremen in een ander (compensatiegedachte). Functioneert als volkswijsheid/weerspreuk, niet als harde weersvoorspelling. Oorsprong en context 🧭: Afkomstig uit de traditie van weerspreuken in de Lage Landen (Nederland/Vlaanderen). Waarschijnlijk mondeling overgeleverd; later veelvuldig opgenomen in boerenalmanakken en verzamelingen van spreekwoorden (19e–20e eeuw). Beeldspraak: “sneeuwwit kleed” personifieert januari als een maand “gekleed” in sneeuw. Verwant aan Europese varianten, zoals het Duitse “Weißer Januar – heißer Sommer.” De gedachte is wijdverspreid in Europese folklore. Exacte eerste vindplaats is onduidelijk; het gaat om volksmond en niet om een literaire bron. Auteur ✍️: Geen specifieke auteur. Het is een anonieme volks- of boerenwijsheid. Varianten en verwante spreuken 🔁 : Kortere Nederlandse vorm komt voor als: “Witte januari, hete zomer.” In omliggende talen bestaan vergelijkbare weerspreuken die januari-sneeuw aan zomerhitte koppelen. Betrouwbaarheid 🔬: Weerspreuken vatten vaak lokale, historische observaties samen, maar zijn als voorspelling niet altijd betrouwbaar. Taalnotitie 🗣️:“Nieuwjaarsmaand” = januari. “Sneeuwwit kleed” = metafoor voor een landschap bedekt met sneeuw.
2. Dansen de muggen in januaar, dan wordt de boer een bedelaar.
Foto: zeelandnet.nl. Betekenis 📖: Het gezegde waarschuwt dat als het in januari zó mild is dat muggen rondzwermen (“dansen”), dit een slecht voorteken is voor het landbouwjaar: later kan er strenge vorst, plagen of misoogst volgen, waardoor “de boer een bedelaar” wordt. In bredere zin: een te vroege of ongepaste “lente” kondigt vaak tegenslag aan. Te vroeg geluk kan tegenvallen. 🌤️➡️🥶. Oorsprong en context 🕰️:Afkomst: Traditionele boerenwijsheid/weerspreuk uit de Lage Landen (orale traditie). Achtergrond: “muggen dansen” = zichtbare zwermvorming bij zacht, windstil weer. In de volksmeteorologie gold een zachte januari als voorteken van later onheil (late vorst, ziekten, plagen), met slechte oogst als gevolg. Attestaties: Komt voor in 19e–20e-eeuwse Nederlandse en Vlaamse spreekwoordverzamelingen . Het is geen modern verzinsel, maar ook geen aanwijsbare 16e‑eeuwse “klassieker”. Het is cultureel/folkloristisch, geen meteorologie. 🧪 Auteur ✍️:Geen individuele auteur. Het is een anonieme, traditioneel overgeleverde weerspreuk.
Maandspreuken januari:
3. Een gunstige januari brengt ons een goed jaar.
Foto: beatyjapan. Betekenis 🧭:Kern: Als januari “gunstig” verloopt, belooft dat voorspoed voor de rest van het jaar. “Gunstig” kan per streek/context betekenen: Mild of zacht (weinig strenge vorst), droog en stabiel, “mooi” weer met helderheid en weinig stormen. “Goed jaar” verwijst traditioneel naar landbouwopbrengst en algemene voorspoed; hedendaags ook naar economie, gezondheid of geluk. Oorsprong 🪵🌱:Herkomst: Volkswijsheid uit agrarische samenlevingen in de Lage Landen (Nederland/Vlaanderen). Type: Weerspreuk / kalenderwijsheid; boeren gebruikten de vroege wintermaand als omen voor groei- en oogstseizoenen. Verspreiding: In almanakken en spreekwoordenverzamelingen; wording varieert per regio en periode. Auteur 👤: Geen specifieke auteur; anoniem en mondeling overgeleverd. Taal en vorm 🗣️ Formeel gezien een spreekwoord / weerspreuk (volledige zin met algemene strekking), niet strikt een “gezegde” in taalkundige zin. Nieuwjaarswensen met een optimistische knipoog. De kernboodschap verschijnt in uiteenlopende formuleringen. Sommige tradities prijzen zachte/droge januarimaanden (minder winterstress, vroege veldtoegang). Andere prijzen koud/helder (minder plagen, gunstig voor wintergewassen). Regionale volksalmanakken en spreekwoordenboeken bevatten vele vergelijkbare januari-spreuken met lokale kleur. Feitelijkheid en hedendaagse blik 🔬: Wetenschappelijk gezien is het weer in januari geen betrouwbare voorspeller van het volledige jaar (zwakke of wisselende correlaties). Cultureel waardevol als traditie en taalbeeld, minder als meteorologische prognose.
4. De winter fluistert in witte en grijze tinten.
Foto: s-usans-blog. Betekenis 🎨:Personificatie:“De winter fluistert” geeft het seizoen menselijke eigenschappen en suggereert stilte, zachtheid en subtiliteit. Beeldspraak en kleurensymboliek: Wit: Sereniteit, puurheid, sneeuw, verstilling. Grijs: Melancholie, mist, wolkenlucht, soberheid. Sfeer: Roept een ingetogen, contemplatieve winterstemming op—meer fluisteren dan donderen, meer nuance dan contrast. Oorsprong / herkomst 🧭: Soms, waarschijnlijk ten onrechte toegeschreven aan Salma Adam. Er is geen algemeen erkende, primaire bron of klassieke literaire herkomst voor deze exacte formulering. De zin (of varianten erop) komt vaak voor als moderne aforisme/beeldbijschrift in social media, blogs, moodboards en seizoenskalenders. Het kan ook een vrije vertaling zijn van het Engelse “Winter whispers in white and grey tones,” dat eveneens veel als ongeattribueerde quote circuleert. Conclusie: hoogstwaarschijnlijk een hedendaagse, ongeautoriseerde one-liner zonder vaste, traceerbare oorsprong. Auteur ✍️: Geen bekende, verifieerbare auteur. Wordt doorgaans ongeattribueerd verspreid.
Door Pieter
Mensenmens, zoon, echtgenoot, vader, opa.
Spiritueel, echter niet religieus.
Ik hou van golf, wandelen, lezen en de natuur in veel opzichten.
Onderzoeker, nieuwsgierig, geen fan van de mainstream media (MSM).
